FT: Η Ευρώπη πρέπει να ξανανοίξει διαύλους με τη Ρωσία – Ο κίνδυνος μιας ακούσιας σύγκρουσης
Η αύξηση των αμυντικών δαπανών και η αντιπαραθετική ρητορική, χωρίς αξιόπιστη επικοινωνία με τη Μόσχα, ενισχύουν τον κίνδυνο λανθασμένων υπολογισμών, προειδοποιεί ο Σάιμον Γκας

Καθώς αυξάνονται οι αμυντικές δαπάνες της Ευρώπης και εντείνεται η αντιπαραθετική ρητορική απέναντι στη Ρωσία, η έλλειψη ανοιχτής επικοινωνίας με τη Μόσχα μεγαλώνει επικίνδυνα τον κίνδυνο μιας ακούσιας ανάφλεξης.
Σε άρθρο γνώμης στους Financial Times, ο Σάιμον Γκας, ανώτερος σύμβουλος της SC Strategy και πρώην πρόεδρος της Μικτής Επιτροπής Πληροφοριών του Ηνωμένου Βασιλείου, επισημαίνει ότι η πραγματική αποτροπή δεν στηρίζεται αποκλειστικά στα όπλα. Παράλληλα, καλεί τους Ευρωπαίους ηγέτες να επαναφέρουν τον διάλογο με το Κρεμλίνο, πριν επαναληφθεί ένα ενδεχόμενο ανάλογο με εκείνο του 1983.
Τα διδάγματα του παρελθόντος και ο κίνδυνος νέου πολέμου
Οι FT χαρακτηρίζουν το 1983 χρονιά ιδιαίτερου κινδύνου. Τότε, οι Σοβιετικοί ηγέτες θεωρούσαν ότι η σκληρή αντικομμουνιστική ρητορική του Αμερικανού προέδρου Ρόναλντ Ρίγκαν ίσως φανέρωνε διάθεση για πόλεμο.
Τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς, ένα συμβάν εκλήφθηκε ως πιθανή επίθεση αμερικανικών βαλλιστικών πυραύλων. Ένας Σοβιετικός αξιωματικός, ωστόσο, εκτίμησε ότι μάλλον επρόκειτο για δυσλειτουργία του συστήματος και εμπόδισε την εξαπόλυση πυρηνικών αντιποίνων.
Τον Νοέμβριο του 1983, οι Σοβιετικοί θεώρησαν την ετήσια άσκηση πολεμικών παιγνίων του ΝΑΤΟ, με την ονομασία «Able Archer», προετοιμασία για επίθεση εναντίον της χώρας τους.
«Δεν μπορούμε να πούμε με ακρίβεια πόσο κοντά φτάσαμε σε έναν πυρηνικό πόλεμο, αλλά ήταν υπερβολικά κοντά για να νιώθουμε άνετα», γράφει ο Γκας στους FT.
Έπειτα από περισσότερα από 40 χρόνια, επανέρχεται η απειλή πολέμου ανάμεσα στη Ρωσία και τη Δύση.
Ο Μαρκ Ρούτε, γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, προειδοποιεί πως πρέπει να είμαστε έτοιμοι για μια ρωσική επίθεση μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια. Από την πλευρά της, η Ρωσία θεωρεί ότι τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ συμμετέχουν ως εμπόλεμα μέρη στην Ουκρανία.
Η Ευρώπη έχει κινηθεί σε τρεις κατευθύνσεις: στηρίζει την Ουκρανία, αυξάνει τις αμυντικές δαπάνες για να αναπληρώσει χρόνια ανεπαρκών επενδύσεων και θωρακίζει την ανθεκτικότητά της απέναντι σε επιθέσεις «γκρίζας ζώνης».
Όπως υποστηρίζει η ανάλυση των Financial Times, παρότι τα μέτρα αυτά είναι αναγκαία, δεν αρκούν για να περιορίσουν σε ικανοποιητικό βαθμό τον μικρό αλλά υπαρκτό κίνδυνο ενός πολέμου με τη Ρωσία που θα κατέστρεφε και τις δύο πλευρές.
Η ενίσχυση των αμυντικών δαπανών ενδέχεται να αποθαρρύνει τις ρωσικές επικίνδυνες κινήσεις. Ωστόσο, η αποτροπή δεν εξαντλείται στην ενδυνάμωση των ενόπλων δυνάμεων.
Τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ χρειάζεται να επενδύσουν στην αποτροπή του πολέμου με την ίδια ένταση που προετοιμάζονται γι’ αυτόν.
Το «παράδοξο της ασφάλειας» και η ρητορική που αυξάνει τον κίνδυνο
Αρκετές από τις δικλίδες ασφαλείας της περιόδου του Ψυχρού Πολέμου δεν υπάρχουν πλέον.
Οι συμφωνίες για τον έλεγχο των εξοπλισμών έχουν σχεδόν εκλείψει, ενώ η κοινή αντίληψη γύρω από τη θεωρία της αποτροπής έχει χαθεί. Παράλληλα, οι μηχανισμοί διαχείρισης της κλιμάκωσης είναι αδύναμοι και οι αξιόπιστοι δίαυλοι πολιτικής ή στρατιωτικής επικοινωνίας με τη Ρωσία παραμένουν ελάχιστοι και αναποτελεσματικοί.
Έτσι αυξάνεται ο κίνδυνος να εκλάβει κάθε πλευρά λανθασμένα τις προθέσεις της άλλης. Στις διεθνείς σχέσεις οι φοιτητές μαθαίνουν την έννοια του «παράδοξου της ασφάλειας» (security paradox): δύο αντίπαλοι λαμβάνουν μέτρα για να ενισχύσουν την άμυνά τους, όμως η άλλη πλευρά τα εκλαμβάνει ως επιθετικές ενέργειες και θεωρεί αναγκαία μια αντίστοιχη απάντηση.
Μια τέτοια δυναμική μπορεί να οδηγήσει σε έναν κύκλο κλιμάκωσης που στην πραγματικότητα δεν επιδιώκει καμία πλευρά. Όπως το 1983, η πιθανότητα μιας σύγκρουσης από λανθασμένες εκτιμήσεις ή ατυχήματα σε περίοδο έντασης μπορεί να είναι μεγαλύτερη από εκείνη μιας εσκεμμένης αναμέτρησης.
Οι FT υπογραμμίζουν ότι η απειλή γίνεται μεγαλύτερη όταν οι πολιτικοί καταφεύγουν σε πολεμοχαρή διατύπωση, η οποία μπορεί εύκολα να εκληφθεί ως πολεμική προαναγγελία.
Το ΝΑΤΟ μπορεί εύλογα να καταρτίζει σχέδια για την εξουδετέρωση της ρωσικής αεράμυνας στην περιοχή του θύλακα του Καλίνινγκραντ. Καθόλου λογική, όμως, δεν είναι η δημόσια δήλωση ενός υπουργού Εξωτερικών της ΕΕ για τα σχέδια αυτά και ο μετέπειτα ισχυρισμός του ότι δεν απευθυνόταν στη Ρωσία.
Γιατί χρειάζεται διάλογος με τη Ρωσία
Εύκολες απαντήσεις δεν υπάρχουν. Τα τελευταία χρόνια, η επικοινωνία με τη Ρωσία αποδείχθηκε αναποτελεσματική, καθώς επηρεάστηκε από την προσήλωση του Βλαντίμιρ Πούτιν σε όσα ο ίδιος θεωρεί ιστορικές αδικίες.
«Υποτιμούμε με δικό μας κίνδυνο την πεποίθηση των Ρώσων ηγετών ότι η διεύρυνση του ΝΑΤΟ απειλεί την ασφάλειά τους. Δεν αποδέχονται ότι το ΝΑΤΟ είναι απλώς μια αμυντική συμμαχία», σημειώνει ο Γκας.
Κατά τους Financial Times, οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να αξιοποιήσουν όσο το δυνατόν περισσότερους διαύλους επικοινωνίας με τη Ρωσία, τόσο για να εξηγήσουν την αντίληψή τους για την ευρωπαϊκή ασφάλεια όσο και για να αναζητήσουν τρόπους περιορισμού των παρεξηγήσεων.
Για να επιτευχθεί αυτό, χρειάζεται μεγαλύτερη συνοχή μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών από όση έχουν επιδείξει έως τώρα.
Στο πλαίσιο του διαλόγου, οι ηγέτες στην Ευρώπη χρειάζεται να επιλέξουν εκπροσώπους για να μεταφέρουν τα βασικά μηνύματα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι θα εμποδιστούν άλλοι να διατηρούν επαφές με τη Ρωσία.
Πέρα από το αρχηγείο του ΝΑΤΟ, οι χώρες μας μπορούν επίσης να ενισχύσουν τη στρατηγική τους σκέψη. Αν οφείλουμε να προετοιμαζόμαστε για ενδεχόμενο πολέμου με τη Ρωσία, οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να έχουν μελετήσει διεξοδικά πώς θα εφαρμόζονταν στην πράξη η διαχείριση της κλιμάκωσης και η αντιμετώπιση κρίσεων.
Η καλύτερη στρατηγική αντίληψη θα συνέβαλλε επίσης στο να εναρμονιστούν και να γίνουν σαφέστερα τα μηνύματα.
Για να πετύχει η αποτροπή, απαιτείται αποτελεσματική στρατιωτική ικανότητα, καθώς και προσεκτική μετάδοση των συνεπειών μιας επιθετικής ενέργειας, με την κατάλληλη ισορροπία σαφήνειας και ασάφειας. Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία όσο τα μηνύματα των ΗΠΑ παραμένουν τόσο ασυνεπή.
Ο Σάιμον Γκας, ολοκληρώνοντας την ανάλυσή του στους FT, αναφέρεται σε ένα προηγούμενο από το 1983: η Μάργκαρετ Θάτσερ διέθεσε μία ολόκληρη ημέρα σε σεμινάριο ειδικών, προκειμένου να μελετήσει τη Σοβιετική Ένωση, τον τρόπο λειτουργίας της, τις πεποιθήσεις της ηγεσίας της και τα ισχυρά και αδύναμα σημεία της.
Για τους σημερινούς ηγέτες μας, η επανάληψη αυτής της άσκησης μόνο όφελος θα είχε. Η Θάτσερ ήταν δικαίως πεπεισμένη ότι η Δύση βρισκόταν σε συστημική αντιπαράθεση με τους Σοβιετικούς.
Ωστόσο, θεωρούσε λανθασμένη την απομόνωσή τους και ήθελε να είμαστε προετοιμασμένοι για όταν θα ερχόταν η αλλαγή. Έναν χρόνο μετά, υποδέχθηκε τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ στην ιστορική επίσκεψή του.
Μη χάνετε τίποτα από το ΔΕΔΟΜΕΝΟ
Ειδήσεις τη στιγμή που συμβαίνουν, αναλύσεις και reels κάθε μέρα.






































// ΣΧΟΛΙΑ
Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει αυτό το άρθρο.