Ντενίσοβαν: Πώς έμοιαζαν οι μυστηριώδεις συγγενείς του ανθρώπου που έζησαν στην Ασία

Επιστημονική μελέτη αξιοποίησε σπάνια απολιθώματα και ανάλυση αρχαίων πρωτεϊνών, φέρνοντας στο φως νέα στοιχεία για την εμφάνιση των Ντενίσοβαν, μιας αρχαίας ανθρώπινης ομάδας που ζούσε στην Ασία πριν από δεκάδες χιλιάδες χρόνια.

Η θέση των Ντενίσοβαν στο ανθρώπινο εξελικτικό δέντρο παραμένει από τις λιγότερο κατανοητές, αφού τα απολιθώματα που τους αποδίδονται είναι λίγα. Τα ευρήματα της νέας έρευνας δίνουν στους επιστήμονες τη δυνατότητα να περιγράψουν καλύτερα τόσο τη μορφολογία τους όσο και την εξάπλωσή τους σε ασιατικές περιοχές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της μελέτης, τα χαρακτηριστικά του κρανίου και της γνάθου τους παρουσίαζαν ομοιότητες με εκείνα των Νεάντερταλ, αλλά και διαφορές που τους ξεχώριζαν από άλλους αρχαίους συγγενείς του σύγχρονου ανθρώπου.

Η εικόνα του προσώπου των Ντενίσοβαν

Τα απολιθώματα, όπως ανασυντέθηκαν, φανερώνουν κρανίο σχετικά πλατύ, έντονα υπερόφρυα τόξα και ζυγωματικά μεγάλου πλάτους. Η γνάθος έβγαινε λίγο προς τα εμπρός, ενώ οι πλευρές του κρανίου συνέχιζαν προς τα πίσω σχεδόν σε ευθεία.

Τα γνωρίσματα αυτά, εξεταζόμενα μαζί, δείχνουν πως οι Ντενίσοβαν δεν είχαν εμφάνιση ίδια ούτε με των Νεάντερταλ ούτε με εκείνη των σύγχρονων ανθρώπων.

Για την ανασύνθεση δημιουργήθηκαν ψηφιακά μοντέλα σε τρεις διαστάσεις. Οι επιστήμονες τα αντιπαρέβαλαν με οστά άλλων αρχαίων ανθρώπινων πληθυσμών, καθώς και με οστά σύγχρονων ανθρώπων.

Η έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature αξιοποίησε, μεταξύ άλλων, απολιθώματα από τον αρχαιολογικό χώρο Xujiayao στη βόρεια Κίνα, τα οποία είχαν ανακαλυφθεί μεταξύ 1976 και 1979.

Η πρωτεϊνική ένδειξη που συνέβαλε στην ταυτοποίησή τους

Ένα από τα βασικά ζητήματα της έρευνας ήταν να εξακριβωθεί σε ποια ομάδα ανήκαν τα απολιθώματα. Καθώς το αρχαίο γενετικό υλικό δεν διασώζεται πάντοτε στα οστά, οι ερευνητές στράφηκαν στις πρωτεΐνες που είχαν διατηρηθεί στο εσωτερικό τους.

Συνολικά, η ανάλυση κατέγραψε 18 αρχαίες πρωτεΐνες και οι ερευνητές τις συνέκριναν με αντίστοιχα στοιχεία άλλων ανθρώπινων ομάδων. Ξεχώρισε μια μορφή της πρωτεΐνης κολλαγόνου, με την ονομασία COL1A2-996K.

Η παραλλαγή αυτή έχει βρεθεί σε απολιθώματα που αποδίδονται στους Ντενίσοβαν, αλλά απουσιάζει από τα δείγματα Νεάντερταλ και σύγχρονων ανθρώπων που εξετάστηκαν. Ως εκ τούτου, το εύρημα ενίσχυσε σημαντικά την εκτίμηση ότι τα οστά προέρχονται από τη συγκεκριμένη εξελικτική γραμμή.

Η εξέλιξη αυτή έχει ξεχωριστή βαρύτητα, αφού τα πρώτα στοιχεία για την ταυτότητα των Ντενίσοβαν ήταν εξαιρετικά περιορισμένα: μικρά οστά δαχτύλων και δόντια, τα οποία βρέθηκαν το 2008 στο Σπήλαιο Ντενίσοβα, στα Όρη Αλτάι της Σιβηρίας.

Αργότερα, ανακαλύψεις σε διαφορετικά σημεία της Ασίας πρόσθεσαν στοιχεία για την παρουσία των Ντενίσοβαν και διεύρυναν τις γνώσεις των επιστημόνων.

Το ύψος ορισμένων Ντενίσοβαν ίσως έφτανε τα 1,90 μέτρα

Ορισμένα στοιχεία για τη σωματική τους διάπλαση προέρχονται από οστά που ανασύρθηκαν στον βυθό του Στενού Πενγκού, ανάμεσα στην Κίνα και την Ταϊβάν.

Οι υπολογισμοί για δύο άτομα δίνουν διαφορετικές εκτιμήσεις: το ένα ενδέχεται να είχε ύψος περίπου 1,80 μέτρα και βάρος 83 κιλά, ενώ το άλλο πιθανόν να έφτανε τα 1,90 μέτρα και τα 91 κιλά.

Αν οι υπολογισμοί αυτοί αντανακλούν τη γενικότερη εικόνα, τότε κάποιοι Ντενίσοβαν είχαν ιδιαίτερα ογκώδη σωματική διάπλαση σε σύγκριση με πολλούς ανθρώπους της σημερινής εποχής.

Τα ευρήματα συνηγορούν στην εκτίμηση ότι το είδος είχε πιθανότατα ευρύτερη παρουσία στην Ασία απ’ ό,τι πίστευαν αρχικά οι επιστήμονες.

Ωστόσο, τα νέα ευρήματα δεν έχουν απαντήσει σε όλα τα ερωτήματα για τους Ντενίσοβαν. Τα απολιθώματα εξακολουθούν να είναι περιορισμένα, δυσκολεύοντας την ολοκληρωμένη ανασύνθεση της εμφάνισης, της εξέλιξης και της γεωγραφικής τους εξάπλωσης. Γι’ αυτό κάθε νέα ανακάλυψη παραμένει σημαντική για την κατανόηση της ανθρώπινης προϊστορίας.