Β’ ΠΠ: Το βρετανικό Covenanter ήταν το χειρότερο άρμα μάχης που κατασκευάστηκε και δεν έριξε ούτε μία βολή

Ίσως το πιο αποτυχημένο άρμα μάχης του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου να ήταν εκείνο που δεν πυροβόλησε ποτέ σε μάχη.

Παρά ταύτα, η Βρετανία κατασκεύασε πάνω από 1.700 οχήματα αυτού του τύπου, τα οποία έφεραν την ονομασία Covenanter.

Το 1939, καθώς ο πόλεμος διαφαινόταν στον ορίζοντα, η Βρετανία είχε έλλειψη αρμάτων μάχης.

Για να καλυφθεί το κενό, ο Στρατός ζήτησε ένα νέο «άρμα μάχης περιπολίας» (cruiser tank) και πήρε ένα ριψοκίνδυνο μέτρο για να επιταχύνει τη διαδικασία: διέταξε να αρχίσει η παραγωγή του κατευθείαν από τα σχέδια.

Δεν υπήρχε πρωτότυπο ούτε είχαν γίνει δοκιμές. Η εντολή ήταν απλή: να κατασκευαστεί.

Τον σχεδιασμό ανέλαβε η London, Midland and Scottish, μια σιδηροδρομική εταιρεία που δεν κατασκεύαζε καν άρματα μάχης.

Σύμφωνα με τα σχέδια, το Covenanter έδειχνε αξιόλογο: μπορούσε να αναπτύξει ταχύτητα περίπου 30 μιλίων την ώρα, δηλαδή γύρω στα 48 χλμ./ώρα, ενώ το χαμηλό του προφίλ το έκανε δυσκολότερο στόχο.

Ο οπλισμός του ήταν το συνηθισμένο για την εποχή βρετανικό πυροβόλο των 2 λιβρών (2-pounder). Όταν άρχισαν η κατασκευή και οι δοκιμές, διαπιστώθηκε ότι ο κινητήρας βρισκόταν πίσω, όπως συνέβαινε στα περισσότερα άρματα.

Για να περιοριστεί το ύψος του οχήματος, οι σχεδιαστές έβαλαν τα ψυγεία μπροστά, δίπλα στη θέση του οδηγού.

Η διάταξη αυτή απαιτούσε το ψυκτικό υγρό να περνά μέσα από σωληνώσεις που εκτείνονταν σε όλο τον χώρο του πληρώματος, από το μπροστινό ως το πίσω μέρος.

Έτσι, το ίδιο το άρμα κατέληγε να ψήνει το πλήρωμά του.

Στο εσωτερικό αναπτύσσονταν αφόρητα υψηλές θερμοκρασίες, ενώ το σύστημα ψύξης δεν κατάφερνε ούτε να εμποδίσει την υπερθέρμανση του κινητήρα.

Το πρόβλημα δεν εμφανιζόταν μόνο σε ερημικές συνθήκες: το Covenanter υπερθερμαινόταν ακόμη και στην κρύα και υγρή ύπαιθρο της Αγγλίας.

Οι μηχανικοί επιχείρησαν διαδοχικές παρεμβάσεις, από αλλαγές στα ψυγεία και νέες περσίδες αερισμού μέχρι διαφορετικές εκδόσεις του άρματος.

Καμία από τις προσπάθειες δεν έλυσε ουσιαστικά το πρόβλημα. Παράλληλα, το εσωτερικό ήταν εξαιρετικά στενό και η θωράκιση ανεπαρκής, ενώ το πυροβόλο των 2 λιβρών είχε ήδη υποχωρήσει σε ισχύ απέναντι στα όπλα των γερμανικών αρμάτων.

Τα προβλήματα ψύξης, επιπλέον, απέκλειαν τη χρήση του στη Βόρεια Αφρική, το μόνο μέτωπο όπου η Βρετανία χρειαζόταν πραγματικά άρματα το 1941 και το 1942.

Ο Στρατός αποφάσισε, επομένως, πως το Covenanter δεν θα αναπτυσσόταν ποτέ ως άρμα πρώτης γραμμής στο πεδίο της μάχης.

Ωστόσο, η παραγωγή συνεχίστηκε στα εργοστάσια. Η Βρετανία ήθελε να κρατήσει ενεργές τις γραμμές κατασκευής αρμάτων, να διατηρήσει το προσωπικό εκπαιδευμένο και να δώσει στις μονάδες κάποιο όχημα για εξάσκηση, όποιο κι αν ήταν αυτό.

Από τα εργοστάσια βγήκαν πάνω από 1.700 Covenanter. Σε όλη τη διάρκεια του πολέμου παρέμειναν στη Βρετανία ως εκπαιδευτικά οχήματα και κινούνταν στην πεδιάδα του Σάλσμπερι (Salisbury Plain), την ώρα που άλλα άρματα κατευθύνονταν στο μέτωπο.

Τελικά, ένας μικρός αριθμός Covenanter συμμετείχε σε επιχειρήσεις, αλλά με διαφορετικό ρόλο από εκείνον του άρματος μάχης.

Σε μερικά οχήματα αφαιρέθηκε ο πύργος και στη θέση του δημιουργήθηκαν γεφυροφόρες εκδόσεις. Ορισμένα χρησιμοποιήθηκαν στη Βιρμανία και στην Ευρώπη, διευκολύνοντας άλλα οχήματα να περάσουν πάνω από χάσματα και τάφρους.

Αδυνατώντας να πολεμήσει, το άρμα αξιοποιήθηκε τελικά ως γέφυρα, επιτρέποντας σε άλλα άρματα να συνεχίσουν τη μάχη.

Στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, πολλά άρματα είχαν αδύναμο οπλισμό ή θωράκιση, ενώ άλλα είχαν ήδη ξεπεραστεί τεχνολογικά.

Τα ιταλικά ελαφρά άρματα (tankettes) ήταν τόσο μικροσκοπικά ώστε σχεδόν δεν χρησίμευαν, ενώ ορισμένα ιαπωνικά διέθεταν θωράκιση μόλις μίας ίντσας, περίπου 2,5 εκατοστών. Παρ’ όλα αυτά, τουλάχιστον αυτά στάλθηκαν στο μέτωπο.

Η Βρετανία παρήγαγε έναν ολόκληρο στόλο αρμάτων, αριθμό μεγαλύτερο από εκείνον που διέθεταν συνολικά οι στρατοί πολλών άλλων χωρών, μόνο και μόνο για να κρίνει τελικά πως δεν ήταν κατάλληλα για να σταλούν στη μάχη.