Ιαπωνία: Πώς επέζησαν οι κοινότητες μετά την ηφαιστειακή υπερέκρηξη που άλλαξε την προϊστορία

Πριν από περίπου 7.300 χρόνια, μία από τις ισχυρότερες ηφαιστειακές εκρήξεις που έχουν καταγραφεί προκάλεσε μεγάλη μείωση του πληθυσμού στην προϊστορική Ιαπωνία.

Η έκρηξη Κικάι-Ακαχόγια σημειώθηκε κοντά στο νησί Κιούσου και εκτόξευσε τεράστιες ποσότητες ηφαιστειακού υλικού, σύμφωνα με νέα μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances. Η τέφρα εξαπλώθηκε σε μεγάλες εκτάσεις, πλήττοντας το περιβάλλον και τις πηγές τροφής των κοινοτήτων Τζόμον, οι οποίες βασίζονταν στο κυνήγι, το ψάρεμα και τη συλλογή άγριων τροφών.

Η επίδραση της έκρηξης διέφερε ανά περιοχή. Από την εξέταση 540 ραδιοχρονολογήσεων σε αρχαιολογικές θέσεις, οι ερευνητές εντόπισαν έντονη μείωση πληθυσμού στη νότια και την κεντρική Κιούσου. Στο νότιο τμήμα, όμως, η πτωτική πορεία είχε αρχίσει νωρίτερα, κάτι που δείχνει ότι το ηφαίστειο πιθανόν ενίσχυσε μια τάση που προϋπήρχε. Στη βόρεια Κιούσου, αντίθετα, ο πληθυσμός εξακολούθησε να αυξάνεται· ενδεχομένως επιζώντες να κατευθύνθηκαν σε περιοχές με μικρότερες καταστροφές, αναζητώντας ασφάλεια και τροφή.

Οι επιπτώσεις έγιναν αισθητές και σε μακρινές περιοχές, ακόμη και στις ακτές του Ειρηνικού. Οι επιστήμονες εξετάζουν ως ενδεχόμενες αιτίες την καταστροφή οικοσυστημάτων από την τέφρα, τις αλλαγές στο κλίμα και τις συνέπειες στην υγεία ανθρώπων και ζώων. Τα στοιχεία, ωστόσο, δεν αρκούν για να αποδοθεί με σιγουριά κάθε πληθυσμιακή αλλαγή σε συγκεκριμένο παράγοντα. Επίσης, οι ενδείξεις για μετακινήσεις κοινοτήτων και αναζήτηση διαφορετικών τρόπων επιβίωσης μαρτυρούν ότι η έκρηξη είχε σύνθετες συνέπειες και δεν οδήγησε απλώς σε μια συνολική κατάρρευση.

Η καταστροφή δεν εξαφάνισε την προϊστορική Ιαπωνία· οι κάτοικοί της χρειάστηκε να ζήσουν σε ένα νέο περιβάλλον. Είναι πιθανό οι κοινότητες να επέζησαν μετακινούμενες σε ασφαλέστερα μέρη, βρίσκοντας άλλες τροφές και αναπτύσσοντας κοινωνικούς δεσμούς. Οι αρχαιολόγοι, πάντως, δεν έχουν τεκμηριώσει άμεσα όλες αυτές τις πρακτικές: μερικές αποτελούν ερμηνείες των πληθυσμιακών δεδομένων.

Η σημαντικότερη πιθανή στρατηγική ήταν η μετακίνηση προς βορρά από τις περιοχές της νότιας Κιούσου που είχαν πληγεί περισσότερο. Η αύξηση του πληθυσμού στη βόρεια Κιούσου αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο οι μετακινήσεις να συνέβαλαν στην αναδιοργάνωση των κοινοτήτων. Οι παραθαλάσσιες ζώνες μπορούσαν επίσης να προσφέρουν εναλλακτική τροφή, όπως ψάρια και άλλους θαλάσσιους οργανισμούς, όταν η τέφρα υποβάθμισε το χερσαίο περιβάλλον.

Η συνεργασία ανάμεσα στους επιζώντες ενδέχεται επίσης να ενισχύθηκε. Νέοι κοινωνικοί δεσμοί και δίκτυα ανταλλαγών θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν καλύτερη πρόσβαση σε τρόφιμα, εργαλεία και άλλους αναγκαίους πόρους. Πιθανότατα οι κοινότητες προσαρμόστηκαν ακόμη στις νέες περιβαλλοντικές συνθήκες, αλλά δεν είναι γνωστό με ακρίβεια ποιες αλλαγές υιοθέτησε καθεμία.

Η έρευνα καταλήγει ότι η επιβίωση δεν εξαρτήθηκε από μία κοινή στρατηγική για όλους. Καθοριστικό ρόλο στην πορεία κάθε κοινότητας φαίνεται να είχαν η γεωγραφική της θέση, η πρόσβαση σε τροφή και η δυνατότητα μετακίνησης. Η μελέτη φωτίζει πιθανούς τρόπους προσαρμογής, χωρίς να αποδεικνύει ότι εφαρμόστηκαν σε κάθε περιοχή ή ότι η έκρηξη ήταν η μοναδική αιτία των πληθυσμιακών αλλαγών.

photo AI: pixabay