Euronews: Ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» φέρνει την Ελλάδα στην ευρωπαϊκή κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης

Η Ελλάδα εγκαινίασε στο Λαύριο τον «Δαίδαλο», τον ισχυρότερο υπερυπολογιστή που έχει εγκατασταθεί στη χώρα, όπως μεταδίδει το Euronews. Με επένδυση 58,9 εκατ. ευρώ και επίδοση που, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, τον κατατάσσει στην 31η θέση παγκοσμίως, το σύστημα αποσκοπεί στην ενίσχυση της εγχώριας τεχνολογικής παραγωγής και στη μείωση της εξάρτησης από υπολογιστικές υποδομές του εξωτερικού.

Ο υπερυπολογιστής θα δώσει σε πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα, επιχειρήσεις, δημόσιους φορείς και οργανισμούς υγείας τη δυνατότητα να εκπαιδεύουν μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, να επεξεργάζονται μεγάλους όγκους δεδομένων και να εκτελούν σύνθετα υπολογιστικά έργα σε υποδομή εντός Ελλάδας. Ιδιαίτερη σημασία έχει η δυνατότητα επεξεργασίας ευαίσθητων ή εμπιστευτικών δεδομένων στη χώρα, με τις προβλεπόμενες δικλίδες ασφάλειας και προστασίας προσωπικών δεδομένων.

Οι επιδόσεις και η θέση του «Δαίδαλου» στην Ευρώπη

Ο «Δαίδαλος» έχει μετρημένη υπολογιστική ισχύ 85,69 petaflops —περίπου 85,69 τετράκις εκατομμύρια πράξεις κινητής υποδιαστολής ανά δευτερόλεπτο— και μπορεί να υποστηρίξει απαιτητική εκπαίδευση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης, προσομοιώσεις και προηγμένη ανάλυση δεδομένων.

Το Euronews επισημαίνει ότι η σύγκριση με άλλους ευρωπαϊκούς υπερυπολογιστές χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη το μέγεθος και τον σκοπό κάθε συστήματος. Στην Ευρώπη λειτουργούν υποδομές κλάσης exascale, με ισχύ άνω του ενός exaflop, δηλαδή 1.000 petaflops. Ο «Δαίδαλος» δεν έχει σχεδιαστεί για να ανταγωνιστεί άμεσα τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις ως προς την απόλυτη υπολογιστική ισχύ.

Η αξία του, σύμφωνα με το δημοσίευμα, είναι ότι προσφέρει στην Ελλάδα σημαντικούς υπολογιστικούς πόρους, υποστηρίζει εξειδικευμένες εφαρμογές και συνδέεται με ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό οικοσύστημα υποδομών τεχνητής νοημοσύνης. Για την εγχώρια ερευνητική και επιχειρηματική κοινότητα, η πρόσβαση σε τέτοιες δυνατότητες μπορεί να διευκολύνει την ανάπτυξη τεχνολογικών προϊόντων και τη συνεργασία με ευρωπαϊκά ερευνητικά δίκτυα, ενώ δίνει στη χώρα μεγαλύτερη δυνατότητα να καθορίζει τις προτεραιότητές της.

Στην ενεργειακή απόδοση, ο υπερυπολογιστής κατέλαβε την 23η θέση παγκοσμίως στην κατάταξη Green500 του Ιουνίου 2026. Διαθέτει τεχνολογία Nvidia Grace Hopper GH200 και υγρή ψύξη για τη διαχείριση της θερμότητας που παράγει ο εξοπλισμός.

Εγκατάσταση στο Λαύριο και χρηματοδότηση

Το σύστημα εγκαταστάθηκε στο ιστορικό κτίριο του πρώην σταθμού παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στο Τεχνολογικό και Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου, το οποίο λειτουργεί υπό την ευθύνη του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Τη διαχείριση και την τεχνική λειτουργία έχει αναλάβει το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ – GRNET), το οποίο είναι επίσης υπεύθυνο για την υλοποίηση του έργου.

Η Hewlett Packard Enterprise προμήθευσε και εγκατέστησε τον υπολογιστικό εξοπλισμό, με προϋπολογισμό 41 εκατ. ευρώ. Η Mainsys ανέλαβε τις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις και τη διαμόρφωση του κέντρου δεδομένων, με προϋπολογισμό 17,9 εκατ. ευρώ. Τα ποσά περιλαμβάνουν ΦΠΑ. Η χρηματοδότηση προέρχεται από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας και την Ευρωπαϊκή Κοινή Επιχείρηση Υπολογιστών Υψηλών Επιδόσεων (EuroHPC).

Το Pharos και η πρόσβαση των επιχειρήσεων

Κομβικό ρόλο στη σύνδεση του «Δαίδαλου» με την επιχειρηματική κοινότητα αναμένεται να έχει το Pharos AI Factory, το ελληνικό εργοστάσιο τεχνητής νοημοσύνης, ένα από τα πρώτα επτά αντίστοιχα εγχειρήματα που επέλεξε η Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η ευρύτερη παροχή υπηρεσιών σε επιχειρήσεις προγραμματίζεται να ξεκινήσει τον Μάρτιο του 2027, αφού ολοκληρωθούν οι τεχνικές δοκιμές και η διαμόρφωση του συστήματος. Η πρόσβαση θα συνδυάζει υπολογιστικούς πόρους με συμβουλευτική υποστήριξη και υπηρεσίες που διευκολύνουν τη μετάβαση από την έρευνα στην εμπορική αξιοποίηση.

Οι νεοφυείς και οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αναμένεται να μπορούν να χρησιμοποιούν υπολογιστική ισχύ χωρίς χρέωση, εντός των ορίων που θέτουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες για τις κρατικές ενισχύσεις. Για τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις εξετάζεται χρέωση ανάλογα με τον χρόνο χρήσης των υπολογιστικών πόρων. Οι τελικοί όροι πρόσβασης, οι αναλυτικές υπηρεσίες και η τιμολογιακή πολιτική δεν έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί.

Το σχεδιαζόμενο πακέτο υπηρεσιών περιλαμβάνει καθοδήγηση για την υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης, υποστήριξη στην εμπορική αξιοποίηση εφαρμογών, πρόσβαση σε δίκτυα συνεργασίας και προγράμματα επιχειρηματικής επιτάχυνσης. Προβλέπει επίσης ασφαλή περιβάλλοντα δοκιμών, υποδομές για τη λειτουργία εφαρμογών σε παραγωγικό περιβάλλον, πρόσβαση σε μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, επιλεγμένα σύνολα δεδομένων και ανοικτά δεδομένα.

Για την εμπορική αξιοποίηση της πρωτοβουλίας ιδρύθηκε η εταιρεία Hellenic AI Factory Α.Ε. Το Υπερταμείο κατέχει το 70% και το υπόλοιπο 30% ανήκει στο υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης. Στις προγραμματισμένες δράσεις περιλαμβάνεται πρόγραμμα εκπαίδευσης στην ανάπτυξη πρακτόρων τεχνητής νοημοσύνης, σε συνεργασία με την Endeavor Greece και τη Nvidia. Το πρόγραμμα, που έχει προγραμματιστεί για τις 10 Νοεμβρίου, αναμένεται να φιλοξενήσει 45 επιλεγμένους συμμετέχοντες, οι οποίοι θα εκπαιδευτούν στη δημιουργία ψηφιακών πρακτόρων, στη σύνδεσή τους με μεγάλα γλωσσικά μοντέλα και στη χρήση σχετικών εργαλείων μέσα από πρακτικές ασκήσεις.

Σχεδιάζεται δεύτερος υπερυπολογιστής στη Δυτική Μακεδονία

Παράλληλα, προχωρά ο σχεδιασμός για την ανάπτυξη δεύτερου υπερυπολογιστή στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, στην Κοζάνη. Το διοικητικό συμβούλιο της ΕΔΥΤΕ ενέκρινε την έναρξη δημόσιας διαβούλευσης για τον διαγωνισμό προμήθειας και εγκατάστασης υπολογιστικού εξοπλισμού, συστημάτων αποθήκευσης και λογισμικού, με προϋπολογισμό 21,57 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ.

Το ποσό αφορά το συγκεκριμένο υποέργο και όχι το σύνολο της επένδυσης. Για τον λόγο αυτό αναμένεται να εξεταστούν αναθεώρηση του προϋπολογισμού και επικαιροποίηση του χρονοδιαγράμματος, μέσω τροποποίησης της απόφασης ένταξης.

Το νέο σύστημα σχεδιάζεται να λειτουργήσει σε πράσινο κέντρο δεδομένων, ενταγμένο στο δίκτυο RE-Cloud της ΕΔΥΤΕ, με έμφαση στην τεχνητή νοημοσύνη, τις υπηρεσίες υπολογιστικού νέφους και την ανάλυση ευαίσθητων δεδομένων. Το σχέδιο προβλέπει υποδομή πληροφορικής ισχύος 1,2 έως 1,5 MW και φωτοβολταϊκή εγκατάσταση ισχύος άνω των 2 MWp. Το υποέργο χρηματοδοτείται από το Πρόγραμμα Δίκαιης Αναπτυξιακής Μετάβασης και η προβλεπόμενη διάρκεια υλοποίησης της σύμβασης είναι 12 μήνες από την υπογραφή της.