Φαναγορία: Πολεμικό πλοίο του Μιθριδάτη VI φανερώνει τα τεχνολογικά μυστικά του στόλου του Ευξείνου Πόντου

Στη Φαναγορία, ένα πολεμικό πλοίο που βρέθηκε στη βυθισμένη αρχαία πόλη της χερσονήσου Ταμάν αποτελεί σπάνιο τεκμήριο για τις τεχνολογικές δυνατότητες και τις ναυπηγικές μεθόδους που υποστήριξαν τις εκστρατείες του Μιθριδάτη VI του Ευπάτορος.

Από το 120 έως το 63 π.Χ. κυβέρνησε ο βασιλιάς του Πόντου, ο οποίος αντιστάθηκε με ένα από τα ισχυρότερα μέτωπα στη ρωμαϊκή επέκταση στην Ανατολική Μεσόγειο και τον Εύξεινο Πόντο. Η ισχύς του δεν στηριζόταν μόνο σε πολυάριθμα στρατεύματα, αλλά και σε στόλο ανθεκτικό και έτοιμο για επιχειρήσεις.

Το πλοίο σχετίζεται άμεσα με την εξέγερση που εκδηλώθηκε στη Φαναγορία εναντίον του Μιθριδάτη το 63 π.Χ., την τελευταία χρονιά της βασιλείας του. Τότε κάηκε και βυθίστηκε, περίπου 120 μέτρα από την ακτή.

Εξειδικευμένη πρόσφατη ανάλυση 23 μεταλλικών ευρημάτων από το ναυάγιο —ανάμεσά τους καρφιά, ελάσματα και το ορειχάλκινο έμβολο— δείχνει ότι οι ναυπηγοί ακολούθησαν συνειδητή επιλογή υπέρ της αντοχής και της μακροχρόνιας χρήσης. Αν και ο σίδηρος ήταν τότε ευρέως διαθέσιμος και πολύ φθηνότερος, για την ένωση των ξύλινων μερών χρησιμοποιήθηκαν επανειλημμένα χαλκός και κράματα χαλκού, με στοιχεία όπως μόλυβδος, αντιμόνιο και ψευδάργυρος. Τα υλικά αυτά άντεχαν ιδιαίτερα καλά στη διάβρωση του θαλασσινού νερού και συνέβαλλαν στη διατήρηση της δομικής συνοχής του σκάφους με την πάροδο του χρόνου.

Για την προστασία του ξύλινου κύτους είχε εφαρμοστεί, πέρα από τα μεταλλικά εξαρτήματα, ένα σύνθετο σύστημα στεγανοποίησης και συντήρησης. Οι ερευνητές βρήκαν κατάλοιπα ρητίνης, κεριού και σανδαράκης, κόκκινου ορυκτού του αρσενικού που λειτουργούσε ως φυσικό μυκητοκτόνο και προστάτευε από τη βιολογική φθορά των θαλάσσιων οργανισμών. Τα λεπτά φύλλα μολύβδου, επιπλέον, δεν είχαν απλωθεί σε όλο το κύτος: τοποθετήθηκαν επιλεκτικά για να ενισχύσουν ευάλωτα σημεία και αρμούς. Η πρακτική αυτή παραπέμπει σε συστηματική και ορθολογική διαδικασία τακτικής συντήρησης και επισκευών.

Το πλέον εμβληματικό εύρημα του ναυαγίου είναι το μπρούτζινο έμβολο της πλώρης, με μήκος 89 εκατοστά και βάρος 15,6 κιλά. Στην ανάγλυφη επιφάνειά του απεικονίζονται αστέρι και ημισέληνος, σύμβολα που συνδέονται με τη δυναστεία του Μιθριδάτη. Σύμφωνα με τη μεταλλουργική εξέταση, το έμβολο περιέχει 91% χαλκό, 4,7% κασσίτερο και 4,3% μόλυβδο. Το συγκεκριμένο κράμα συνδύαζε την ελαστικότητα που χρειαζόταν κατά τη χύτευση με τεράστια μηχανική αντοχή για τις ναυτικές συγκρούσεις. Καθώς έχουν διασωθεί τόσο το έμβολο όσο και ο ξύλινος σκελετός, οι αρχαιολόγοι μπορούν να εξετάσουν την αρχαία πολεμική ναυπηγική ως ολοκληρωμένο λειτουργικό σύνολο και όχι αποσπασματικά, μέσα από μεμονωμένα αντικείμενα.

Δείτε φωτογραφία ΕΔΩ, ΕΔΩ και ΕΔΩ

photo AI: pixabay