Ινδονησία: Ψυχοδραστικές ουσίες χρησιμοποιούνταν ήδη πριν από 25.000 χρόνια

Η συστηματική χρήση ψυχοδραστικών ουσιών από τον άνθρωπο ενδέχεται να ξεκίνησε πολύ νωρίτερα από ό,τι πίστευαν έως σήμερα οι επιστήμονες. Νέα αρχαιολογικά δεδομένα από την Ινδονησία δείχνουν ότι η πρακτική υπήρχε ήδη πριν από 25.000 χρόνια.

Στο νότιο Σουλαουέσι βρέθηκαν δύο σκελετοί κυνηγών-συλλεκτών, τα δόντια των οποίων μαρτυρούν κατανάλωση καρυδιού βέτελ, γνωστού επίσης ως καρπός αρίκα. Τα ευρήματα παρουσιάζονται σε μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances.

Οι οδοντικές αλλοιώσεις μαρτυρούν την κατανάλωση

Τα δόντια των σκελετών αποκάλυψαν τη χρήση του βέτελ

Οι δύο άνθρωποι δεν έζησαν την ίδια περίοδο: ο πρώτος χρονολογείται από 25.000 έως 16.000 χρόνια πριν, ενώ ο δεύτερος έζησε μεταξύ 7.600 και 6.300 ετών πριν.

Αν και τους χωρίζουν χιλιάδες χρόνια, οι ερευνητές παρατήρησαν και στους δύο βαθιές και στρογγυλεμένες αυλακώσεις στα δόντια. Τέτοιου τύπου φθορά αποδίδεται συνήθως στη μακρόχρονη τριβή με ένα σκληρό αντικείμενο που έχει σφαιρικό σχήμα.

Οι επιστήμονες θεωρούν ότι οι αλλοιώσεις σχετίζονται με τους σπόρους του φοίνικα αρίκα, δηλαδή το καρύδι βέτελ. Στον έναν σκελετό, μάλιστα, η καταστροφή ήταν τόσο προχωρημένη ώστε είχε φτάσει μέχρι την αποκάλυψη του οδοντικού πολφού.

Η αρεκολίνη είναι η ψυχοδραστική ουσία του καρπού

Η αρεκολίνη και η πιθανή ανακούφιση από τον πόνο

Στο καρύδι βέτελ περιέχεται αρεκολίνη, ένα ψυχοδραστικό αλκαλοειδές με διεγερτική δράση. Προκειμένου να εξετάσουν την εκτίμησή τους, οι ερευνητές έκαναν πειράματα με τη χρήση τεχνητού σάλιου.

Τα πειράματα έδειξαν πως η αρεκολίνη μπορεί να απελευθερωθεί ακόμη και όταν κάποιος απλώς πιπιλίζει τον σκληρό καρπό. Επιπλέον, στα δόντια και των δύο σκελετών εντοπίστηκαν κατάλοιπα της ίδιας ουσίας.

Κατά την εκτίμηση των ερευνητών, η αρχική αξιοποίηση του βέτελ ίσως είχε ως στόχο την αντιμετώπιση του πόνου. Και οι δύο άνθρωποι, άλλωστε, έφεραν σοβαρές βλάβες στα δόντια τους.

Η συνήθεια, πάντως, πιθανόν να οδηγούσε σε έναν φαύλο κύκλο. Παρότι η ουσία μπορούσε να μειώνει προσωρινά τον πόνο, η επαναλαμβανόμενη τριβή του σκληρού καρπού επιβάρυνε περαιτέρω τα δόντια.

Η πρακτική προϋπήρχε της γεωργίας κατά χιλιάδες χρόνια

Η χρήση ψυχοδραστικών ουσιών πριν από τη Νεολιθική Εποχή

Η σημασία της ανακάλυψης είναι μεγάλη, καθώς οι παλαιότερες μέχρι τώρα ενδείξεις για συστηματική χρήση ψυχοδραστικών ουσιών τοποθετούνταν κυρίως στη Νεολιθική Εποχή, όταν εμφανίστηκε η γεωργία, περίπου πριν από 12.500 χρόνια.

Τα ευρήματα από το Σουλαουέσι πηγαίνουν την πρακτική αυτή αρκετές χιλιάδες χρόνια πιο πίσω, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ανθρώπινες κοινότητες εξακολουθούσαν να βασίζονται στο κυνήγι και τη συλλογή.

Το καρύδι βέτελ παραμένει δημοφιλές και σήμερα σε πολλές περιοχές της Ασίας. Ωστόσο, ο τρόπος κατανάλωσής του έχει αλλάξει, καθώς ο καρπός συνδυάζεται συνήθως με άλλα υλικά, όπως ο σβησμένος ασβέστης.

Τα ευρήματα υποδεικνύουν ότι η σύνδεση των ανθρώπων με τις ψυχοδραστικές ουσίες δεν περιορίζεται στις οργανωμένες γεωργικές κοινωνίες. Αντίθετα, η ιστορία της μπορεί να ξεκινά δεκάδες χιλιάδες χρόνια νωρίτερα.