Σαν σήμερα, 27 Σεπτεμβρίου 1831: Η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια στο Ναύπλιο

Στις 27 Σεπτεμβρίου 1831 δολοφονήθηκε στο Ναύπλιο ο Ιωάννης Καποδίστριας, έξω από την εκκλησία του Αγίου Σπυρίδωνα, σε ένα από τα δραματικότερα γεγονότα των πρώτων χρόνων του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.

Κυριακή, γύρω στις 6:45 το πρωί, ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδας πήγαινε προς την εκκλησία. Στην είσοδο του ναού βρίσκονταν ο Κωνσταντίνος και ο Γεώργιος Μαυρομιχάλης, αδελφός και γιος, αντίστοιχα, του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.

Η επίθεση δεν προέκυψε τυχαία, αλλά αποτέλεσε κατάληξη μιας βαθιάς πολιτικής αντιπαράθεσης για την εξουσία και για τον τρόπο οργάνωσης του νέου ελληνικού κράτους.

Η πολιτική σύγκρουση πριν από τη δολοφονία

Όταν ανέλαβε τη διακυβέρνηση, ο Καποδίστριας βρέθηκε επικεφαλής μιας χώρας που έβγαινε από πολυετείς πολέμους, με κατεστραμμένες υποδομές, εύθραυστους κρατικούς θεσμούς και ισχυρές τοπικές οικογένειες και οπλαρχηγούς.

Στόχος του ήταν να ισχυροποιήσει την κεντρική διοίκηση, περιορίζοντας την αυτονομία των τοπικών κέντρων εξουσίας.

Η συγκεκριμένη πολιτική έφερε σφοδρές αντιδράσεις, κυρίως στη Μάνη. Οι Μαυρομιχαλαίοι βρέθηκαν στο επίκεντρο της διαμάχης, η οποία οξύνθηκε μετά τη σύλληψη και τη φυλάκιση του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη.

Το πρωί της 27ης Σεπτεμβρίου, οι δύο Μαυρομιχαλαίοι είχαν πάει νωρίτερα στον Άγιο Σπυρίδωνα, όπου περίμεναν την άφιξη του Κυβερνήτη.

Η επίθεση στον Ιωάννη Καποδίστρια στον Άγιο Σπυρίδωνα

Μόλις ο Καποδίστριας έφτασε στην είσοδο, ο Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης τον πυροβόλησε εξ επαφής στο πίσω μέρος του κεφαλιού. Σχεδόν την ίδια στιγμή, ο Γεώργιος Μαυρομιχάλης τον μαχαίρωσε στη βουβωνική χώρα.

Ο Καποδίστριας κατέρρευσε νεκρός στην είσοδο της εκκλησίας.

Στους δρόμους του Ναυπλίου επικράτησε πανικός. Ο Κωνσταντίνος Μαυρομιχάλης επιχείρησε να φύγει, αλλά πυροβολήθηκε από φρουρό του Κυβερνήτη και στη συνέχεια δέχθηκε επίθεση από το πλήθος που είχε συγκεντρωθεί.

Ο Γεώργιος Μαυρομιχάλης βρήκε καταφύγιο στη γαλλική αντιπροσωπεία και αργότερα παραδόθηκε στις Αρχές. Δικάστηκε από στρατοδικείο και εκτελέστηκε στις 10 Οκτωβρίου 1831.

Οι συνέπειες της δολοφονίας για το ελληνικό κράτος

Με τη δολοφονία του Καποδίστρια, το νεοσύστατο ελληνικό κράτος έμεινε χωρίς τον άνθρωπο που προσπαθούσε να συγκροτήσει ισχυρή κεντρική διοίκηση και να θέσει τα θεμέλια για τη λειτουργία των κρατικών θεσμών.

Η αντιπαράθεση που κατέληξε στη δολοφονία του φανέρωσε, με τον πιο δραματικό τρόπο, τις συγκρούσεις ανάμεσα στην κεντρική εξουσία και στα ισχυρά τοπικά κέντρα που είχαν διαμορφωθεί στα χρόνια της Επανάστασης.

Στον Άγιο Σπυρίδωνα του Ναυπλίου διατηρείται έως σήμερα το σημάδι μιας σφαίρας, το οποίο συνδέεται με εκείνο το πρωινό της 27ης Σεπτεμβρίου 1831 και θυμίζει το σημείο όπου δολοφονήθηκε ο πρώτος Κυβερνήτης της Ελλάδας.