Φόροι στα τσιγάρα: Μάχη σήμερα στην Ευρώπη για τα 13 ευρώ το πακέτο – Αντιδρά η Ελλάδα, φόβος για έκρηξη του λαθρεμπορίου

Πόσο θα φτάσει η τιμή ενός πακέτου τσιγάρων στην Ευρώπη και πόσο πιθανό είναι να αγγίξει ακόμη και τα 13 ευρώ; Οι ενδεχόμενες μεγάλες αυξήσεις στα καπνικά προϊόντα και ο χρόνος κατά τον οποίο θα επιβαρύνουν τους καταναλωτές κυριαρχούν στην ευρωπαϊκή ατζέντα, καθώς σήμερα, Δευτέρα (9/11), οι υπουργοί Οικονομικών συνεδριάζουν στις Βρυξέλλες στο πλαίσιο του Eurogroup και του Ecofin, έχοντας ανάμεσα στα βασικά θέματα τη φορολογία των προϊόντων καπνού.

Στο Ecofin αναμένεται να διεξαχθεί η καθοριστική διαπραγμάτευση. Η Ιρλανδική Προεδρία επιδιώκει να πετύχει συμφωνία τόσο για υψηλότερους ελάχιστους ειδικούς φόρους κατανάλωσης όσο και για κοινούς κανόνες φορολόγησης σε ευρωπαϊκό επίπεδο, οι οποίοι θα καλύπτουν τα συμβατικά καπνικά προϊόντα, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και τα νέα προϊόντα νικοτίνης.

Οι επιπτώσεις που διακυβεύονται είναι σημαντικές, αφού η αρχική εισήγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει μεγάλες πρόσθετες επιβαρύνσεις. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της, η τιμή των 13 ευρώ για ένα πακέτο τσιγάρων δεν αποτελεί ένα ακραίο ενδεχόμενο· θα μπορούσε, αντίθετα, να είναι σχετικά μετριοπαθής αποτίμηση των συνεπειών της προτεινόμενης φορολογικής αναπροσαρμογής.

Το μέγεθος των ενδεχόμενων αυξήσεων είχε επισημάνει και μελέτη του ΚΕΠΕ. Με ορισμένες παραδοχές για τον τρόπο εφαρμογής της πρότασης, η μέση τιμή των τσιγάρων θα μπορούσε, σύμφωνα με την ανάλυση, να ανέβει έως 569,6%, φτάνοντας δηλαδή σε εξαπλάσιο επίπεδο.

Η συγκεκριμένη ανάλυση, πάντως, επισημαίνει και τις σοβαρές συνέπειες που ενδέχεται να έχει μια τόσο μεγάλη φορολογική αύξηση: οι καταναλωτές μπορεί να στραφούν στην παράνομη αγορά, η νόμιμη κατανάλωση να περιοριστεί και τα δημόσια έσοδα να υποστούν πιθανές απώλειες.

Δύσκολη η ομοφωνία των 27 – Οι ελληνικές ενστάσεις στο τραπέζι

Οι συνομιλίες σήμερα βασίζονται σε προηγούμενες προσπάθειες και όχι σε μηδενική αφετηρία. Έχοντας καταθέσει νέα συμβιβαστικά κείμενα, η Ιρλανδική Προεδρία προσπαθεί να συνθέσει τις διαφορετικές θέσεις των κρατών-μελών για τη διάρθρωση των φόρων, τα κατώτατα όρια επιβάρυνσης και τον τρόπο εφαρμογής των κανόνων.

Πριν φτάσει στους υπουργούς Οικονομικών, το θέμα εξετάστηκε στις τεχνικές διαπραγματεύσεις και στις συνεδριάσεις των μόνιμων αντιπροσώπων, με στόχο να διαμορφωθεί ένα πλαίσιο πολιτικής συνεννόησης.

Η συμφωνία, ωστόσο, δεν θεωρείται καθόλου δεδομένη: για να εγκριθούν οι συγκεκριμένες αλλαγές στη φορολογία απαιτείται ομοφωνία και των 27 κρατών-μελών.

Η ελληνική πλευρά ζητά μεγαλύτερα περιθώρια προσαρμογής, καθώς φοβάται πως μια απότομη φορολογική αύξηση θα ωθήσει μεγάλο αριθμό καταναλωτών από τη νόμιμη προς την παράνομη αγορά.

Επιπλέον, η Ελλάδα τονίζει τις πιθανές συνέπειες για την ανταγωνιστικότητα της εγχώριας οικονομίας και για τις επενδύσεις, καθώς και για τις εξαγωγές του ελληνικού κλάδου καπνού.

Παρόμοιους προβληματισμούς διατυπώνουν η Ιταλία και η Ρουμανία, δίνοντας έμφαση τόσο στον κίνδυνο να αυξηθεί το λαθρεμπόριο όσο και στην υπέρμετρη επιβάρυνση των καταναλωτών με χαμηλότερα εισοδήματα.

Οι διαφορετικές προσεγγίσεις αφορούν και άλλες κατηγορίες πέρα από τα συμβατικά τσιγάρα. Οι χώρες διαφωνούν για τη φορολόγηση των προϊόντων νικοτίνης που λαμβάνονται από το στόμα, αλλά και των νέων προϊόντων ατμίσματος, με αρκετές να ζητούν διαφορετικούς κανόνες λόγω των ιδιαιτεροτήτων που παρουσιάζουν οι εθνικές αγορές.

Τιμές τσιγάρων στην Ελλάδα και σε επιλεγμένες ευρωπαϊκές χώρες

Σημαντικές αποκλίσεις εμφανίζουν ήδη οι τιμές των τσιγάρων στα ευρωπαϊκά κράτη, γεγονός που αντανακλά τις διαφορετικές φορολογικές επιλογές κάθε χώρας.

Τα συγκριτικά δεδομένα του 2025 κατατάσσουν την Ιρλανδία και τη Γαλλία στις ακριβότερες αγορές της Ευρώπης, καθώς οι τιμές ξεπερνούν τα 12 ευρώ το πακέτο. Αντίθετα, από τις φθηνότερες χώρες είναι η Βουλγαρία.

Σε σχέση με τις ακριβότερες ευρωπαϊκές αγορές, η Ελλάδα βρίσκεται αρκετά χαμηλότερα, με τη μέση τιμή να διαμορφώνεται περίπου στα 4,60 ευρώ ανά πακέτο, σύμφωνα με την ίδια καταγραφή.

Αυτή η διαφορά στις τιμές εξηγεί τις έντονες αντιδράσεις που προκαλεί η προσαρμογή στους νέους ευρωπαϊκούς φορολογικούς κανόνες στις χώρες όπου οι σημερινές τιμές είναι χαμηλότερες.

Το παράδοξο της Γαλλίας: Υψηλοί φόροι και έξαρση του παράνομου εμπορίου

Ξεχωρίζει η περίπτωση της Γαλλίας, καθώς, παρότι η χώρα συγκαταλέγεται σε εκείνες που τάσσονται υπέρ αυστηρότερης φορολόγησης των καπνικών προϊόντων, παράλληλα καταγράφει σημαντική διεύρυνση της παράνομης αγοράς.

Έκθεση της KPMG που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2026 αναφέρει ότι το 2025 το παράνομο τσιγάρο αντιστοιχούσε στο 41,4% της συνολικής κατανάλωσης στη Γαλλία, από 37,6% το 2024.

Η αναλογία αυξήθηκε κατά 3,8 ποσοστιαίες μονάδες σε διάστημα ενός έτους, ενώ οι παράνομες ποσότητες υπολογίζονται σε περίπου 20,5 δισεκατομμύρια τσιγάρα.

Την ίδια χρονική περίοδο, οι πωλήσεις τσιγάρων από νόμιμα κανάλια στην εγχώρια αγορά μειώθηκαν κατά 8,7%. Παρ’ όλα αυτά, η εκτιμώμενη συνολική κατανάλωση περιορίστηκε μόλις κατά 0,7%, καθώς η παράνομη αγορά κάλυψε σημαντικό κομμάτι της ζήτησης.

Τα δεδομένα φανερώνουν μια ουσιαστική πλευρά της φορολογικής πολιτικής: η μείωση των νόμιμων πωλήσεων δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι περιορίζεται στον ίδιο βαθμό και το κάπνισμα. Αν οι φόροι μεγαλώσουν αισθητά τη διαφορά ανάμεσα στις τιμές της νόμιμης και της παράνομης αγοράς, υπάρχει κίνδυνος οι καταναλωτές να στραφούν σε δίκτυα εκτός του επίσημου εμπορίου.

Αυτό αποτελεί ένα από τα κεντρικά επιχειρήματα όσων τάσσονται υπέρ της πιο σταδιακής εφαρμογής των νέων φορολογικών κανόνων, με επαρκή χρόνο μετάβασης και συνεκτίμηση των οικονομικών και κοινωνικών δεδομένων κάθε κράτους-μέλους.

Η κρίσιμη συνεδρίαση στις Βρυξέλλες και τα επόμενα βήματα

Στη σημερινή συνεδρίαση του Ecofin αναμένεται να φανεί αν μπορεί να επιτευχθεί συμβιβασμός ανάμεσα στις διαφορετικές εθνικές θέσεις ή αν οι διαφωνίες θα προκαλέσουν νέα αναβολή.

Για τις κυβερνήσεις, το βασικό ζητούμενο αφορά τόσο το ύψος των νέων κατώτατων φόρων όσο και τον χρόνο που θα έχουν για να προσαρμόσουν τα εθνικά φορολογικά τους συστήματα.

Για την Ελλάδα, την Ιταλία και τη Ρουμανία, προτεραιότητα είναι να μην υπάρξει απότομη επιβάρυνση από τη φορολογία, η οποία θα μπορούσε να τροφοδοτήσει το λαθρεμπόριο, να συρρικνώσει τη νόμιμη αγορά και να προσθέσει πιέσεις σε επιχειρήσεις και καταναλωτές.

Αν δεν βρεθεί λύση αποδεκτή από όλες τις πλευρές, οι αποφάσεις μπορεί να περάσουν στην επόμενη ευρωπαϊκή Προεδρία, διατηρώντας για έξι ακόμη μήνες την αβεβαιότητα σχετικά με το νέο φορολογικό καθεστώς.