Μητσοτάκης: Φιλοδοξία μου να καταστήσω την Ελλάδα τον νούμερο 1 τουριστικό προορισμό στον κόσμο

Συζήτηση με τη Γενική Διευθύντρια και Αρχισυντάκτρια της διαδικτυακής εφημερίδας TechCrunch Connie Loizos, είχε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, στο πλαίσιο εκδήλωσης της Endeavor Greece με τίτλο «The Future of AI Elsewhere», στο Σαν Φρανσίσκο.

Ακολουθεί η συζήτηση του Πρωθυπουργού με την Connie Loizos (ανεπίσημη μετάφραση από τα αγγλικά):

Connie Loizos: Είναι μεγάλη χαρά που σας ξαναβλέπω. Μου είχε πει κάποιος, και δεν ξέρω αν αυτό ισχύει, ότι είστε ο πρώτος εν ενεργεία Πρωθυπουργός που επισκέπτεται την περιοχή του Κόλπου του Σαν Φρανσίσκο, σε επίσκεψη εργασίας, από τότε που ο πατέρας σας είχε έρθει τη δεκαετία του ’90, όταν ήσασταν φοιτητής στο Στάνφορντ. Σωστά;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ο πατέρας μου δεν κατάφερε να έρθει στην Καλιφόρνια. Σκόπευε να παρευρεθεί στην τελετή αποφοίτησής μου το 1993 -ήταν Πρωθυπουργός τότε-, αλλά δεν μπόρεσε να έρθει επειδή η κατάσταση στην Ελλάδα ήταν τεταμένη. Έτσι, ήρθε μόνο η μητέρα μου. Απ’ ό,τι γνωρίζω, πρέπει να είμαι ο πρώτος εν ενεργεία Πρωθυπουργός που επισκέπτεται την Καλιφόρνια. Για εμένα, όμως, είναι σαν να επιστρέφω στο σπίτι μου, γιατί έχω τις καλύτερες αναμνήσεις από την περίοδο στο Στάνφορντ.

Lenny, γνωριστήκαμε πριν από 33 χρόνια. Δεν θα έπρεπε να το λέμε αυτό, έτσι; Ήμασταν τόσο νέοι. Εξ όσων θυμάμαι, τότε ήμουν μάλλον ο μόνος κοινωνικός επιστήμονας μεταξύ μίας ομάδας μηχανικών. Δεν ξέρω αν αυτό έχει αλλάξει δραματικά από τότε. Ξέρω ότι το Στάνφορντ καταβάλλει μεγάλη προσπάθεια ώστε να μην θεωρείται απλώς σχολή μηχανικών.

Για εμένα, αυτό είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό ταξίδι για πολλούς λόγους. Μια ευκαιρία να έρθω σε επαφή με αυτή την εκπληκτική κοινότητα Ελλήνων που δραστηριοποιούνται στον τομέα της τεχνολογίας. Είναι επίσης ένα ταξίδι διερεύνησης και μάθησης για μένα. Είχα την ευκαιρία να επισκεφθώ μερικές από τις κορυφαίες εταιρείες τεχνολογίας σήμερα το πρωί, για να αποκτήσω πραγματικά μια εμπειρία από πρώτο χέρι για το τι συμβαίνει στην πρώτη γραμμή της τεχνολογικής αλλαγής. Γιατί, όπως μπορείτε να φανταστείτε, η τεχνητή νοημοσύνη φαίνεται να είναι το θέμα της εποχής.

Αύριο θα μεταβώ στη Νέα Υόρκη, στον ΟΗΕ. Είμαι βέβαιος ότι οι ηγέτες του κόσμου, κατά τις ομιλίες τους ενώπιον αυτής της παγκόσμιας συνέλευσης, θα αναφερθούν στην τεχνητή νοημοσύνη, στις τεράστιες ευκαιρίες αλλά και στις προκλήσεις που αυτή θέτει. Σας ευχαριστώ λοιπόν όλους όσοι ήρθατε. Είναι μια καταπληκτική συγκέντρωση. Ευχαριστώ επίσης την Endeavor, την Κωστάντζα, τον Παναγιώτη. Έκαναν καταπληκτική δουλειά στο να χτίσουν γέφυρες μεταξύ της τεχνολογικής κοινότητας -όχι μόνο στην Καλιφόρνια αλλά ευρύτερα στο εξωτερικό- και της Ελλάδας. Και αυτός είναι, όπως γνωρίζετε, ένας από τους σκοπούς αυτού του ταξιδιού.

Connie Loizos: Βεβαίως. Δεν έχω λόγια να περιγράψω πόσο υπέροχη είναι η ομάδα της Endeavor. Απλώς αναρωτιέμαι, θα βρείτε χρόνο να επισκεφτείτε τα παλιά σας «λημέρια» στο Στάνφορντ;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα επιστρέψω αύριο στο Στάνφορντ, για μια εκδήλωση στο Ινστιτούτο Hoover, είμαι ιδιαίτερα ενθουσιασμένος γι’ αυτό.

Connie Loizos: Αυτό είναι υπέροχο. Πολλοί ηγέτες έχουν αποφοιτήσει από εκεί, ή έχουν φοιτήσει χωρίς απαραίτητα να πάρουν πτυχίο. Δεν νομίζω, όμως, ότι έχουν τόσους πολλούς αποφοίτους που έγιναν Πρωθυπουργοί. Είμαι, λοιπόν, βέβαιη ότι είναι ιδιαίτερα χαρούμενοι που σας έχουν στις τάξεις των αποφοίτων. Μπορείτε να μας πείτε τι σας φέρνει στην περιοχή του Κόλπου του Σαν Φρανσίσκο;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Λοιπόν, όπως είπα, πιστεύω ότι αυτή είναι μια ευκαιρία να προσπαθήσουμε πραγματικά να έρθουμε σε επαφή με την πολύ σημαντική ελληνική κοινότητα που ζει στην περιοχή του Κόλπου του Σαν Φρανσίσκο και δραστηριοποιείται στον τομέα της τεχνολογίας. Πιστεύω επίσης ότι είναι μια ευκαιρία να αναδείξουμε το πώς έχει αλλάξει η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια.

Ναι, εστιάζουμε πολύ στον οικονομικό μετασχηματισμό, με χαροποιεί πολύ για το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν θεωρείται πλέον το «μαύρο πρόβατο» της Ευρώπης. Έχουμε πλέον μια οικονομία που αναπτύσσεται με πολύ ταχύτερους ρυθμούς από τον μέσο όρο της ευρωζώνης. Ταυτόχρονα, μειώνουμε το χρέος μας με πάρα πολύ γρήγορο ρυθμό. Δεν ξέρω αν πρέπει να το πω αυτό, αλλά δανειζόμαστε με σημαντικά χαμηλότερο επιτόκιο από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ίσως αυτό να αποτελεί απόδειξη της επιτυχίας της ελληνικής οικονομίας.

Όμως, κάτι άλλο έχει επίσης συμβεί στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, το οποίο θεωρώ αξιοσημείωτο: είναι η εμφάνιση ενός ακμάζοντος οικοσυστήματος εταιρειών τεχνολογίας.

Ξέρετε, ακόμη και πριν από 10, 15 χρόνια, μία γενιά πριν, πολλοί νέοι απλώς φιλοδοξούσαν να βρουν δουλειά στον δημόσιο τομέα, χτυπώντας τις πόρτες των βουλευτών για μια έμμισθη θέση. Τώρα βλέπω αυτή τη νέα γενιά επιχειρηματιών που είναι πραγματικά πρόθυμοι να δημιουργήσουν τις δικές τους εταιρείες και κάνουν καταπληκτικά πράγματα. Μετά τη συζήτησή μας θα ακούσετε μερικούς από τους πιο επιτυχημένους Έλληνες επιχειρηματίες κι είναι πραγματικά απίστευτο αυτό που έχει συμβεί στο τεχνολογικό οικοσύστημα.

Συνεπώς, αυτή είναι μια ευκαιρία για εμένα να δούμε τι είδους γέφυρες μπορούμε να χτίσουμε, να εξηγήσουμε με περισσότερες λεπτομέρειες τι συμβαίνει στην Ελλάδα, αλλά και να μιλήσουμε για τη στρατηγική μας όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη και ποιες είναι οι ευκαιρίες για όσους ενδιαφέρονται να στραφούν προς την Ελλάδα, είτε για να αποκτήσουν παρουσία εκεί είτε για να ιδρύσουν ένα ερευνητικό κέντρο, για να δουν την Ελλάδα ως μια χώρα που θα μπορούσε να βρεθεί πραγματικά στην πρώτη γραμμή της πρωτοπορίας όσον αφορά τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούμε την τεχνητή νοημοσύνη για τη βελτίωση των δημόσιων υπηρεσιών, κάτι που με ενδιαφέρει πολύ. Αλλά επίσης, όπως είπα και πάλι, αποτελεί μια ευκαιρία για εμένα και το επιτελείο μου να μάθουμε από ανθρώπους που δραστηριοποιούνται εδώ και να μεταφέρουμε όλα αυτά τα διδάγματα στην Ελλάδα.

Connie Loizos: Είμαι σίγουρη ότι πολλοί από τους παρευρισκόμενους εδώ αγαπούν προφανώς τη χώρα και ενδιαφέρονται για το μέλλον της. Νομίζω ότι, για να καταλάβουμε τι συμβαίνει, η Ελλάδα βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε ένα σημείο καμπής. Για παράδειγμα, τελειώνει η εισροή των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης της ΕΕ. Αναρωτιέμαι τι σημαίνει αυτό για τον επιχειρηματικό κόσμο στην Ελλάδα.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, θα ήθελα να επισημάνω για όσους από εσάς δεν γνωρίζετε τόσο καλά την Ελλάδα ότι ναι, πράγματι, η Ελλάδα επωφελήθηκε τα τελευταία πέντε χρόνια από μια σημαντική εισροή κονδυλίων της ΕΕ. Πρόκειται για ένα μηχανισμό που δημιουργήθηκε μετά την πανδημία του COVID, προκειμένου να διασφαλιστεί η στήριξη των οικονομιών μας ώστε να ανακάμψουν από ένα τεράστιο πλήγμα. Η Ελλάδα επωφελήθηκε κατά 36 δισεκατομμύρια ευρώ, ένα σημαντικό χρηματικό ποσό που επενδύθηκε στη χώρα. Αλλά επενδύθηκε επίσης σε κρίσιμους τομείς, όπως η πράσινη μετάβαση και η τεχνολογία.

Χρησιμοποιήσαμε λοιπόν μεγάλο μέρος αυτών των κονδυλίων για να στηρίξουμε τον ψηφιακό μας μετασχηματισμό. Να σας δώσω δύο παραδείγματα: είμαι βέβαιος ότι οι περισσότεροι στο ακροατήριο γνωρίζουν την πύλη gov.gr. Πρόκειται για κάτι που, απλούστατα, δεν υπήρχε πριν από επτά χρόνια. Αν θέλατε να έρθετε σε επαφή με την ελληνική γραφειοκρατία, έπρεπε να περάσετε πολύ χρόνο περιμένοντας σε ουρές για να πάρετε ένα απλό πιστοποιητικό. Όλα αυτά αποτελούν πλέον παρελθόν, και μεγάλο μέρος αυτού του συνεχούς ψηφιακού μετασχηματισμού έχει χρηματοδοτηθεί μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ.

Δεύτερο παράδειγμα, πρόκειται για μέρος της υποδομής μας για τεχνητή νοημοσύνη: διαθέτουμε πλέον έναν νέο υπερυπολογιστή, έναν πολύ ισχυρό υπολογιστή που θα τεθεί σε λειτουργία στο Λαύριο σε λίγους μήνες, ο οποίος θα παρέχει σημαντική υπολογιστική ισχύ όχι μόνο για το ελληνικό κράτος, αλλά και για τις ελληνικές νεοφυείς επιχειρήσεις. Και αυτός χρηματοδοτήθηκε από ευρωπαϊκούς πόρους.

Επομένως, για εμάς το ζητούμενο ήταν η αξιοποίηση αυτών των πόρων, όχι μόνο για τη στήριξη της ελληνικής κοινωνίας σε μια δύσκολη περίοδο μετά την πανδημία του COVID-19, αλλά και για την προώθηση ενός βαθύτατου μετασχηματισμού της οικονομίας.

Ναι, η φιλοδοξία μου είναι να καταστήσω την Ελλάδα τον νούμερο ένα τουριστικό προορισμό στον κόσμο, και έχουμε τη δυνατότητα να το πετύχουμε. Θέλω όμως η Ελλάδα να είναι γνωστή και ως μια καινοτόμος, εξωστρεφής χώρα, ικανή να προσελκύει ξένες άμεσες επενδύσεις, αλλά και να εξάγει τεχνογνωσία στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο. Πιστεύω ότι βλέπουμε πολύ καλά σημάδια ότι βρισκόμαστε σε θετική πορεία.

Κρίνοντας από τον αριθμό των επενδύσεων επιχειρηματικού κεφαλαίου που πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα πέρυσι, τον αριθμό των κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών (venture capital) που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, τον αριθμό των ξένων κεφαλαίων που επιδιώκουν να επενδύσουν στην Ελλάδα, είναι σαφές ότι κάτι αλλάζει στη χώρα. Και αυτή είναι μια ευκαιρία να διασφαλίσουμε πραγματικά ότι όλοι θα επωφεληθούμε από αυτόν τον μετασχηματισμό.

Connie Loizos: Απολύτως. Αυτό το καλοκαίρι παρευρέθηκα στο Panathēnea Festival και πραγματικά εντυπωσιάστηκα από όσα είχε καταφέρει η ομάδα και σε αυτόν τον τομέα.

Θα ήθελα, όμως, να σας ρωτήσω λίγο για τα πρώτα βήματα προς τη δημιουργία ενός κρατικού επενδυτικού ταμείου. Διαθέτετε ήδη αυτό το ταμείο, το οποίο δημιουργήθηκε, κατά κάποιον τρόπο, την περίοδο της κρίσης και διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία αξίας περίπου 13 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Διαθέτει συμμετοχές σε ακίνητα, στην ενέργεια και σε υποδομές ύδρευσης, αλλά επιθυμείτε να το μετατρέψετε σε ένα ταμείο με περισσότερο αναπτυξιακό χαρακτήρα.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, αυτό συνέβη κατά τη διάρκεια των δύσκολων ετών, όταν η Ελλάδα χρειάστηκε να αντιμετωπίσει τα δικά της προβλήματα, πολλά από τα περιουσιακά στοιχεία του Δημοσίου μεταφέρθηκαν σε αυτό το ταμείο. Η λογική ήταν ότι θα μπορούσε, κατά κάποιον τρόπο, να λειτουργήσει ως εχέγγυο, διασφαλίζοντας ότι θα αποπληρώναμε τις δανειακές μας υποχρεώσεις στο μέλλον. Αυτό δεν αποτελεί πλέον πηγή ανησυχίας, διότι αυτή τη στιγμή η Ελλάδα αποπληρώνει το χρέος της με ταχύτερο ρυθμό από οποιαδήποτε άλλη χώρα στην ιστορία του ΟΟΣΑ.

Πιστεύω, λοιπόν, ότι έχουμε πείσει τις κεφαλαιαγορές πως είμαστε σε θέση να αποπληρώνουμε τα χρέη μας. Καταγράφουμε, άλλωστε, πρωτογενή πλεονάσματα. Τώρα, επομένως, πρέπει να σκεφτούμε εποικοδομητικά τι θα κάνουμε με αυτά τα πολύτιμα περιουσιακά στοιχεία και πώς μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα κρατικό επενδυτικό ταμείο το οποίο θα έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιεί στρατηγικές επενδύσεις σε τομείς στους οποίους η αγορά ενδεχομένως να μην ήταν πρόθυμη να επενδύσει, επειδή οι αποδόσεις θα έρχονταν σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου.

Βρισκόμαστε, λοιπόν, στην αρχή αυτής της διαδικασίας που αποσκοπεί στο να διασφαλιστεί ότι αυτά τα περιουσιακά στοιχεία θα αξιοποιηθούν σωστά. Διαθέτουμε μια εξαιρετική ομάδα. Όπως έχω πει, δεν είναι στόχος μας να εκτοπίσουμε τον ιδιωτικό τομέα.

Δεν είναι πρόθεσή μου να δημιουργήσω ένα ακόμη είδος εταιρείας επιχειρηματικών κεφαλαίων που θα χρηματοδοτείται από το κράτος. Διαθέτουμε αρκετούς ικανούς επενδυτές στην Ελλάδα και αρκετές νεοφυείς επιχειρήσεις ώστε να προσελκύσουμε το κεφάλαιο που χρειάζονται για να αναπτυχθούν.

Πρόκειται για άλλου είδους επενδύσεις που μπορούμε να πραγματοποιήσουμε, οι οποίες ενδεχομένως να μην προσελκύουν την προσοχή των ιδιωτικών κεφαλαιαγορών, αλλά οι οποίες θα ωφελούσαν σαφώς τη χώρα αν ακολουθούσαμε μια τέτοια στρατηγική.

Connie Loizos: Ενδιαφέρον. Αν, λοιπόν, είχατε τη δυνατότητα να επιλέξετε ελεύθερα, θα μπορούσε αυτό το ταμείο -ή κάποιο άλλο ταμείο στην Ελλάδα- να επενδύει σε Έλληνες που δραστηριοποιούνται στην Καλιφόρνια; Αναφερθήκαμε και πέρυσι, αν θυμάμαι καλά, στη διασπορά και σε όλο αυτό το ανθρώπινο δυναμικό που έφυγε από τη χώρα και τώρα επιστρέφει. Αναρωτιέμαι, λοιπόν, αν η δυνατότητα να επιταχυνθεί αυτή η επιστροφή αποτελεί κάτι που εξετάζετε ή αν είναι εφικτό.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Θαρρώ ότι υπάρχει επαρκές επιχειρηματικό κεφάλαιο στην Καλιφόρνια για τη στήριξη αξιόλογων ιδεών. Αυτό που συμβαίνει στην περιοχή του Κόλπου του Σαν Φρανσίσκο, απ’ ό,τι γνωρίζω, δεν έχει επαναληφθεί πουθενά στον κόσμο, αλλά έχει να κάνει με τη δημιουργία οικοσυστημάτων και, για εμένα, έχει να κάνει με τη δημιουργία γεφυρών.

Έχει να κάνει με το να εξηγούμε -και δεν χρειάζεται απαραίτητα να είναι Έλληνες οι συνομιλητές μας- τι συμβαίνει στην Ελλάδα. Πρέπει να τους ενημερώσουμε ότι διαθέτουμε ένα εξαιρετικό δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα, το οποίο παράγει μεγάλο αριθμό αποφοίτων στα πεδία STEM, που θα μπορούσαν να προσληφθούν με αποδοχές οι οποίες θα εξακολουθούσαν να είναι χαμηλότερες από τις αντίστοιχες στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Πρέπει να λέμε στους ιδρυτές επιχειρήσεων -όχι απαραιτήτως μόνο σε Έλληνες ιδρυτές- να έρθουν στην Ελλάδα και να συγκροτήσουν τις ομάδες τους εκεί. Πρέπει να επισημαίνουμε στην τεχνολογική κοινότητα ότι η Ελλάδα διαθέτει στρατηγική για την τεχνητή νοημοσύνη και ότι σκοπεύουμε να αναπτύξουμε εξειδίκευση σε επιμέρους τομείς ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για τη χώρα μας: στην υγεία, για παράδειγμα, την εκπαίδευση, την πολιτική προστασία και την άμυνα.

Αν εξετάσω απλώς όσα συμβαίνουν στον τομέα της άμυνας στην Ελλάδα, διαπιστώνω ότι τα τελευταία 30 χρόνια έχουμε δαπανήσει μεγάλα ποσά για την άμυνα, χωρίς, ωστόσο, να έχουμε πολλά να επιδείξουμε ως προς την ανάπτυξη μιας εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας.

Δείτε όμως τι συμβαίνει σήμερα. Γνωρίζω πολλές νέες επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα της άμυνας. Διαθέτουμε πλέον ένα πλαίσιο το οποίο μας επιτρέπει να αξιολογούμε ουσιαστικά τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους. Από τα δισεκατομμύρια που δαπανούμε για την άμυνα, μπορούμε εύκολα να διαθέσουμε ένα μικρό μέρος προκειμένου να δοκιμάσουμε νέες τεχνολογικές ιδέες. Εφόσον αυτές αποδειχθούν επιτυχείς, οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις θα μπορούν στη συνέχεια να διαθέσουν τα προϊόντα τους στο εξωτερικό, καθώς θα φέρουν τη «σφραγίδα» του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.

Το ζητούμενο, επομένως, είναι να διασφαλίσουμε ότι προβάλλουμε την Ελλάδα ως έναν ελκυστικό επιχειρηματικό προορισμό. Παρέχουμε πολλά κίνητρα, ιδίως στους Έλληνες που επιθυμούν να επιστρέψουν στη χώρα, όπως η χαμηλότερη φορολόγηση για επτά χρόνια. Παράλληλα, πολλές ξένες εταιρείες δημιουργούν εγκαταστάσεις στην Ελλάδα και αναζητούν ενεργά εργαζομένους από το εξωτερικό.

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίσαμε κατά τη διάρκεια της κρίσης -και γνωρίζω ότι αυτό θα αγγίξει πολλούς απ’ όσους βρίσκονται στο ακροατήριο- ήταν το γεγονός ότι νέοι Έλληνες εγκατέλειψαν τη χώρα απλώς και μόνο επειδή δεν υπήρχαν ευκαιρίες. Επρόκειτο, επομένως, για μια μετανάστευση που δεν αποτελούσε κατ’ ανάγκην επιλογή, αλλά επιβλήθηκε από την ανάγκη.

Τα τελευταία χρόνια έχουμε καταφέρει να αντιστρέψουμε αυτή τη διαρροή ανθρώπινου κεφαλαίου και πλέον βλέπουμε ανθρώπους να επιστρέφουν στην Ελλάδα. Σήμερα, για παράδειγμα, επισκέφθηκα την Tesla, η οποία διαθέτει στην Ελλάδα μια εξαιρετική ομάδα που διεξάγει ιδιαίτερα προηγμένη έρευνα πάνω στις μαγνητικές ιδιότητες υλικών. Μάλιστα, η εταιρεία έχει καταφέρει να προσελκύσει Έλληνες που βρίσκονταν στο εξωτερικό ώστε να εργαστούν στην Ελλάδα.

Φανταστείτε, λοιπόν, ότι είστε κάποιος που εξετάζει το ενδεχόμενο να επιστρέψει στην Ελλάδα. Εάν μπορείτε να εργάζεστε από την Ελλάδα για μια εταιρεία που βρίσκεται στην αιχμή της τεχνολογίας, τότε, κατά τη γνώμη μου, έχετε τον καλύτερο συνδυασμό. Μπορείτε να ζείτε στην Ελλάδα, να είστε κοντά στην οικογένειά σας και να απολαμβάνετε την εξαιρετική ποιότητα ζωής, ενώ ταυτόχρονα εργάζεστε για μια εταιρεία που αποτελεί παγκόσμιο ηγέτη στον τομέα της τεχνολογίας.

Από τη δική μου οπτική, λοιπόν, τα ταξίδια αυτά εξυπηρετούν έναν ακόμη σκοπό: να εξηγήσουμε στους συνομιλητές μας ότι δεν υπάρχει λόγος να μην δραστηριοποιηθούν επιχειρηματικά στην Ελλάδα. Ορισμένες φορές μπορούμε να τους εκπλήξουμε ευχάριστα.

Μία από τις παρεμβάσεις που πραγματοποιήσαμε -μολονότι δεν αφορά άμεσα το ακροατήριό μας- ήταν η αλλαγή του νομικού πλαισίου προκειμένου να προσελκύσουμε στην Ελλάδα hedge funds. Ξαφνικά, ορισμένα από αυτά τα μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια άρχισαν να εγκαταλείπουν το Ηνωμένο Βασίλειο και να μετεγκαθίστανται στην Ελλάδα, απλώς και μόνο επειδή, από οικονομική άποψη, είναι πιο συμφέρον για αυτά να βρίσκονται στην Ελλάδα.

Αλλά αν ένα hedge fund, όπως μια εταιρεία τεχνολογίας, έρθει στην Ελλάδα, θα προσλάβει κορυφαία στελέχη. Θα αρχίσει να δημιουργεί το δικό του οικοσύστημα. Και αυτό, τελικά, έχει να κάνει με τις καλές θέσεις εργασίας. Έχει να κάνει με την αύξηση της παραγωγικότητας, την ενίσχυση των επενδύσεων. Έχει να κάνει με το να προσφέρουμε στους νέους Έλληνες ευκαιρίες ώστε, αν το επιθυμούν, να επιλέξουν να μείνουν, γιατί γνωρίζω ότι αυτή είναι μια παγκόσμια αγορά. Θέλω οι άνθρωποι να φεύγουν από την Ελλάδα από επιλογή, όχι από ανάγκη.

Βέβαια, εγώ επέλεξα να ξενιτευτώ για να σπουδάσω πριν από 40 χρόνια και διάλεξα να επιστρέψω. Δεν θέλω, όμως, να ξαναδώ τη χώρα μου σε μια κατάσταση όπου οι νέοι Έλληνες θα μεταναστεύουν απλώς και μόνο επειδή δεν υπάρχουν θέσεις εργασίας.

Connie Loizos: Υπάρχουν τόσα πολλά σημάδια που δείχνουν ότι επιτυγχάνετε αυτό που θέλετε να πετύχετε, μεταξύ των οποίων, νομίζω, αυτός ο παγκόσμιος δείκτης που δημιούργησε η αμερικανική εταιρεία MSCI, η οποία βελτιώνει τη βαθμίδα της Ελλάδας από αναδυόμενη σε…

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ανεπτυγμένη.

Connie Loizos: Αναπτυγμένη. Τι πρέπει, λοιπόν, να εισπράξει το κοινό από αυτό; Τι σημαίνει αυτό;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Πιστεύω ότι είναι μια ακόμη ένδειξη ότι η οικονομία πηγαίνει καλά και ότι η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως ειδική περίπτωση. Εάν εξετάσετε την παγκόσμια αγορά αυτή τη στιγμή, επικρατεί τεράστια αναταραχή στην παγκόσμια αγορά ομολόγων. Γιατί συμβαίνει αυτό; Επειδή οι επενδυτές συνειδητοποιούν ότι οι κυβερνήσεις σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, παρουσιάζουν μεγάλα ελλείμματα, ανησυχούν και απαιτούν υψηλότερο ασφάλιστρο κινδύνου για να δανείσουν αυτές τις χώρες.

Η Ελλάδα αυτή τη στιγμή αποτελεί την εξαίρεση. Γνωρίζαμε λοιπόν ότι τίποτα απ’ όλα αυτά δεν θα είχε νόημα αν δεν καταφέρναμε να θέσουμε τα θεμελιώδη δημοσιονομικά ζητήματα σε τάξη. Για μια χώρα που εξακολουθεί να έχει σημαντικό χρέος, η πρώτη μου υποχρέωση, όταν βλέπω αυτή τη νέα γενιά, αυτούς τους νέους Έλληνες, είναι να διασφαλίσω ότι δεν θα τους κληροδοτήσουμε το ίδιο χρέος που μας κληροδότησε η προηγούμενη γενιά.

Είχαμε πρόσφατα δύο αναβαθμίσεις, από κορυφαίους οίκους αξιολόγησης, κάτι πρωτάκουστο σε αυτή τη συγκυρία, καθώς φαίνεται ότι το αξιόχρεο όλων υποβαθμίζεται. Επομένως, όλα αυτά αποτελούν θετικά μηνύματα που δημιουργούν μια θετική δυναμική, ειδικά σε μια εποχή που ο κόσμος ανησυχεί, όπως γνωρίζετε, κυρίως για την κατάσταση της Ευρώπης συνολικά.

Η Ελλάδα πηγαίνει κόντρα στο ρεύμα. Αυτό, πιστεύω, σχετίζεται και με την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα. Βλέπετε στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες τα άκρα να γίνονται ολοένα και ισχυρότερα. Κοιτάξτε τι συμβαίνει στη Γερμανία, για παράδειγμα: ένα κόμμα με νεοναζιστικές ρίζες κερδίζει εκλογικές αναμετρήσεις. Υπάρχει η άκρα δεξιά, η άκρα αριστερά και ό,τι έχει απομείνει από το πολιτικό κέντρο.

Στην Ελλάδα, αψηφούμε αυτή την τάση. Έχω την τιμή να ηγούμαι ενός μετριοπαθούς κεντροδεξιού φιλελεύθερου κόμματος, και εξακολουθούμε να προηγούμαστε κατά πολύ στις δημοσκοπήσεις. Έχουμε καλές πιθανότητες να κερδίσουμε τις επόμενες εκλογές.

Παρεμπιπτόντως, όσοι από εσάς ζείτε εδώ, γνωρίζετε ότι μπορείτε πλέον να ψηφίσετε με επιστολική ψήφο. Δεν χρειάζεται να πάτε στο Προξενείο. Όσοι από εσάς θέλετε να ψηφίσετε -σας ενθαρρύνω να το κάνετε- και δεν θέλετε να μεταβείτε στην Ελλάδα, απλώς εγγραφείτε. Η πλατφόρμα είναι ήδη ανοιχτή. Πρόκειται για ακόμη μία ένδειξη του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη συνεργασία με τη διασπορά. Πρόκειται για μια τεράστια δύναμη για την Ελλάδα, την οποία ουδέποτε καταφέραμε, όμως, να αξιοποιήσουμε προς όφελος της χώρας.

Με χαροποιούν ιδιαίτερα αυτές τις εκδηλώσεις, γιατί για πρώτη φορά έχω την αίσθηση ότι όταν η διασπορά στρέφει το βλέμμα της στην Ελλάδα… Ξέρετε, μπορεί κάποιος να ήθελε να δραστηριοποιηθεί στην Ελλάδα, ερχόταν, απολάμβανε ένα υπέροχο δείπνο κάτω από την Ακρόπολη, έλεγε ότι πρόκειται για την πιο όμορφη χώρα στον κόσμο, μετά όμως άρχιζε επιχειρηματική δραστηριότητα κι έλεγε «ίσως αυτό να μην είναι το μέρος όπου πραγματικά θέλουμε να δραστηριοποιηθούμε». Λοιπόν, αυτό πραγματικά αλλάζει. Ο βαθμός ευκολίας για το επιχειρείν στην Ελλάδα, για την ίδρυση εταιρειών, την πρόσληψη προσωπικού, όλα αυτά κινούνται προς τη σωστή κατεύθυνση. Υπάρχει ακόμα πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει, αλλά πιστεύω ότι αξίζει να αφιερώσουμε μια στιγμή για να αναγνωρίσουμε πού βρισκόμασταν και πού βρισκόμαστε τώρα.

Connie Loizos: Βεβαίως. Αναρωτιέμαι, εκ μέρους όσων στο ακροατήριο έχουν εταιρείες και θέλουν να κάνουν επενδύσεις, πόσος χρόνος απαιτείται περίπου από τη σύσταση μιας εταιρείας στην Ελλάδα μέχρι την πρώτη πληρωμή μισθών; Εννοώ, πόσο γρήγορη είναι αυτή η διαδικασία;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Η ίδρυση μιας εταιρείας μπορεί να γίνει πάρα πολύ γρήγορα. Η εργατική νομοθεσία είναι πιο ευέλικτη. Ακόμη κι όταν μιλάμε για θέματα που είναι πολύ σημαντικά για την τεχνολογική κοινότητα, για παράδειγμα ένα από τα πρώτα πράγματα που κάναμε ήταν να αλλάξουμε τον τρόπο φορολόγησης των δικαιωμάτων προαίρεσης αγοράς μετοχών, για παράδειγμα. Αυτά είναι πολύ σημαντικά. Μπορεί να ακούγονται τεχνικά για πολλούς, αλλά είναι πάρα πολύ σημαντικά αν θέλεις να ιδρύσεις μια εταιρεία που πράγματι ανταμείβει τους υπαλλήλους της με μετοχές. Πιστεύω ότι τα βασικά έχουν ουσιαστικά τεθεί σε εφαρμογή, γι’ αυτό και θεωρώ ότι παρατηρείται μία «έκρηξη» στη δημιουργία εταιρειών στην Ελλάδα.

Όπως το βλέπω εγώ, η πιο σημαντική πτυχή είναι πραγματικά η αλλαγή της νοοτροπίας. Αν πάτε σήμερα στα δημόσια πανεπιστήμιά μας, θα δείτε ότι είναι ανοιχτά στο να συνομιλούν με εταιρείες και να μετουσιώνουν το έργο τους σε spin-outs.

Για όσους σπουδάσατε στην Ελλάδα πριν από 10 ή 20 χρόνια, αυτό δεν ίσχυε τότε. Κυριαρχούσε μια ακραία, αριστερή προσέγγιση: «Δεν θέλουμε εταιρείες στα πανεπιστήμια. Το κεφάλαιο είναι κακό, η επιχειρηματικότητα είναι φρικτή». Χρειάζεται χρόνος για να αλλάξουν αυτές οι νοοτροπίες. Αλλά ενθουσιάζομαι κάθε φορά που πηγαίνω σε Λύκεια και βλέπω διαγωνισμούς επιχειρηματικότητας, βλέπω αυτά τα παιδιά να εργάζονται σε ομάδες για να αναπτύξουν τις ιδέες τους, ή όταν πηγαίνω σε σχολεία -έχουμε στείλει σετ ρομποτικής σε σχεδόν όλες τις σχολικές μονάδες-, και μερικές φορές βλέπεις μαθητές Λυκείου να κατασκευάζουν μικρούς δορυφόρους.

Η Ελλάδα έχει πλέον παρουσία στο διάστημα. Σε έναν χρόνο θα στείλουμε τον πρώτο μας αστροναύτη στο διάστημα. Ποιος θα φανταζόταν ότι αυτό θα ήταν δυνατό; Κατασκευάζουμε δορυφόρους στην Ελλάδα. Όλα αυτά συμβαίνουν για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Όπως έχω πει όμως, το πιο σημαντικό είναι ότι δίνουμε την ευκαιρία στους νέους Έλληνες με κλίση στις επιστήμες και στην τεχνολογία, σε αυτούς τους επιχειρηματίες να δραστηριοποιηθούν στη χώρα τους.

Όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη, είναι σημαντικό να υπάρχει μια κυβέρνηση που κατανοεί πραγματικά τι σημαίνει και είναι πραγματικά πρόθυμη να πειραματιστεί και να συνεργαστεί με εταιρείες, ευέλικτα, προκειμένου να βελτιώσουμε τις υπηρεσίες μας. Διότι για εμάς αυτή είναι μια μεγάλη ευκαιρία. Ο Κωνσταντίνος έκανε μια πολύ ενδιαφέρουσα ομιλία σχετικά με τα οφέλη της τεχνητής νοημοσύνης σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Όμως, ξέρετε, βλέπω μια γραφειοκρατία όπου πολλές διαδικασίες μπορούν να αυτοματοποιηθούν εύκολα. Βλέπω, για παράδειγμα, τη Δικαιοσύνη στην Ελλάδα, όπου χρειάζονται χρόνια, ξέρετε, οι δικαστές να αφιερώνουν ώρες και ώρες διαβάζοντας αποφάσεις. Υπάρχει τόση πολλή γραφειοκρατία. Αυτά είναι πράγματα που η ΤΝ μπορεί να τα κάνει πάρα πολύ καλά και, επίσης, δεν εγείρουν ιδιαίτερα ηθικά ζητήματα. Αυτά λοιπόν είναι τα προφανή, τα βασικά, όπου μπορείς πραγματικά να χρησιμοποιήσεις την ΤΝ για να βελτιώσεις τις κυβερνητικές υπηρεσίες και την αποτελεσματικότητα της κυβέρνησης.

Ας κοιτάξουμε την υγειονομική περίθαλψη, όπου πραγματικά έχουμε την ευκαιρία να υπερβούμε τα τυπικά μας όρια. Έχουμε 10 εκατομμύρια κατοίκους, οπότε δεν είμαστε ούτε ιδιαίτερα μεγάλη χώρα, ούτε πολύ μικρή. Έχουμε ένα σύστημα υγειονομικής περίθαλψης με κεντρικό έλεγχο και έχουμε στη διάθεσή μας όλα τα δεδομένα. Επιπλέον, τα τελευταία χρόνια «τρέχει» ένα μεγάλο πρόγραμμα προληπτικών εξετάσεων.

Άρα, διαθέτουμε πολλά δεδομένα. Τι κάνουμε λοιπόν με αυτά τα δεδομένα; Πώς δημιουργούμε ένα πλαίσιο διαχείρισης δεδομένων που προστατεύει τα προσωπικά στοιχεία, ενώ ταυτόχρονα καθιστά δεδομένα διαθέσιμα σε εταιρείες που επιθυμούν να προσφέρουν λύσεις βασισμένες στην τεχνητή νοημοσύνη; Υπάρχει μεγάλη αξία εδώ για εταιρείες και, μπορώ να σας πω, όχι μόνο για τις ελληνικές εταιρείες. Πολλές ξένες εταιρείες στρέφουν το βλέμμα τους προς την Ελλάδα και επιθυμούν να συνεργαστούν μαζί μας, επειδή διαπιστώνουν ότι είμαστε αρκετά ευέλικτοι και πρόθυμοι να πραγματοποιήσουμε ενδιαφέροντα πειράματα, ότι είμαστε μια κυβέρνηση που βασίζεται στα δεδομένα.

Έχουμε, και θέλω να το τονίσω αυτό, μαζί μας τον Υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Διαθέτουμε Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, το οποίο ίδρυσα αμέσως, το 2019, επειδή πρόκειται για μια οριζόντια πολιτική που αφορά ολόκληρη την κυβέρνηση, και η διάλυση των «στεγανών» εντός μίας κυβέρνησης δεν είναι ποτέ εύκολη υπόθεση. Αλλά καταφέραμε να το κάνουμε και να αποδείξουμε ότι υπάρχουν οφέλη για όλα τα Υπουργεία και όλες τις υπηρεσίες.

Connie Loizos: Λοιπόν, δεν με εκπλήσσει το γεγονός ότι ξένες εταιρείες εισέρχονται στην ελληνική αγορά. Εσείς, άλλωστε, έχετε διευκολύνει πολύ τη διαδικασία. Έχετε τόσες πολλές διαφορετικές και ενδιαφέρουσες πρωτοβουλίες, όπως η «Tech Visa», η «Talent Visa» και η «Digital Nomad Visa». Πώς πάνε αυτές οι πρωτοβουλίες; Πώς θα τις αξιολογούσατε; Πώς τις παρακολουθείτε;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Πιστεύω ότι έχουμε ακόμα δουλειά να κάνουμε όσον αφορά την ταχύτητα με την οποία παρέχουμε ευκαιρίες για εργασία στην Ελλάδα. Βέβαια, αν είσαι Έλληνας ή πολίτης της ΕΕ, αυτά τα ζητήματα επιλύονται αυτόματα. Θέλουμε όμως να ενθαρρύνουμε ανθρώπους -αυτό δεν αφορά μόνο τους Έλληνες- να έρχονται και όχι μόνο να περνούν τις διακοπές τους στην Ελλάδα, αλλά και να εργάζονται από την Ελλάδα. Σε μια εποχή που η εξ αποστάσεως εργασία γίνεται όλο και πιο εύκολη, διαθέτουμε καλές υποδομές. Έχουμε εξαιρετική κάλυψη 5G στην Ελλάδα, πολύ καλύτερη κάλυψη 5G από αυτή που είχα στον δρόμο Sand Hill, στη Σίλικον Βάλεϊ.

Με εξέπληξε πολύ, εδώ, στην καρδιά του κόσμου της τεχνολογίας, διαπίστωσα ότι η σύνδεση σε ένα μικρό απομακρυσμένο νησί της Ελλάδας είναι πολύ καλύτερη από αυτή που έχεις στο Πάλο Άλτο. Σε κάθε περίπτωση, η δυνατότητα να εργάζεσαι από οπουδήποτε στην Ελλάδα είναι πραγματικά κάτι που λαμβάνει κάποιος υπόψη.

Θέλω εκ νέου να τονίσω ότι δεν αφορά μόνο την Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη. Αν κοιτάξεις την Κρήτη ή πόλεις όπως τα Ιωάννινα, για παράδειγμα, μια πόλη στη βορειοδυτική Ελλάδα, ξαφνικά βλέπεις να αναδύονται εταιρείες τεχνολογίας εκεί. Γιατί; Επειδή υπάρχει ένα καλό δημόσιο πανεπιστήμιο και επειδή υπάρχουν άνθρωποι που είπαν: «Μπορώ πραγματικά να δουλέψω από αυτές τις πόλεις και να ιδρύσω εταιρείες εκεί, αντί να το κάνω μόνο στην Αθήνα».

Connie Loizos: Λοιπόν, και πάλι, σκέφτομαι αυτό το ακροατήριο και πώς μπορεί να στηρίξει την Ελλάδα, και νομίζω ότι έχετε πολλούς θαυμαστές εδώ. Διεκδικείτε την επανεκλογή σας, για τρίτη θητεία, κάτι που δεν είναι πρωτοφανές…

Κυριάκος Μητσοτάκης: Είναι πρωτοφανές.

Connie Loizos: Δεν έχει συμβεί ξανά;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Ναι, με την έννοια ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει όριο όσον αφορά τις θητείες. Η αλήθεια είναι, όμως, ότι δεν έχει συμβεί ποτέ στο παρελθόν, να κερδίσεις τρίτη τετραετία. Οπότε ξέρουμε ότι εδώ επιχειρούμε κάτι που δεν έχει ιστορικό προηγούμενο.

Connie Loizos: Εντυπωσιακό. Λοιπόν, ήθελα να πω, αν θα μπορούσατε να εξηγήσετε στους ακροατές ή να τους βοηθήσετε να καταλάβουν πόσο βιώσιμες είναι αυτές οι πρωτοβουλίες.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Πιστεύω ότι έχουν τεθεί οι βάσεις, αλλά φυσικά, όπως γνωρίζετε, στην πολιτική δεν χρειάζεται και πολύ για να εκτροχιαστεί μια καλή πρωτοβουλία. Πιστεύω ότι κάθε εκλογική αναμέτρηση πρέπει να αφορά το μέλλον και όχι το παρελθόν. Προσπαθώ, καθώς μπαίνουμε στον τελευταίο χρόνο της θητείας μας, να περιγράψω το όραμά μου για την Ελλάδα του 2030. Το 2030 είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα χρονιά για όσους αγαπάτε την ιστορία, διότι θα γιορτάσουμε τη συμπλήρωση 200 ετών από τη δημιουργία του νεότερου ελληνικού κράτους. Γιορτάζουμε την Επανάσταση του 1821, αλλά αυτή ήταν μόνο η αρχή του ταξιδιού. Το τέλος εκείνου του ταξιδιού ήταν τον Φεβρουάριο του 1830, όταν ιδρύθηκε το ελληνικό κράτος.

Επομένως, πού θέλουμε να βρίσκεται η Ελλάδα εκείνη τη σημαντική ημερομηνία; Θέλω να μιλήσω για το μέλλον, αλλά συνάμα υπενθυμίζω στους πολίτες ότι η πρόοδος που έχουμε σημειώσει είναι πάντα εύθραυστη.

Αν αναλάβει την εξουσία μια άλλη κυβέρνηση και αποφασίσει να ξαναβάλει τη χώρα στον δρόμο των δαπανών που υπερβαίνουν τις δυνατότητές μας, δεν θα αργήσουν πολύ οι αγορές ομολόγων να στραφούν εναντίον μας. Πιστεύω ότι είναι υποχρέωσή μου να υπενθυμίσω ότι έχουμε διανύσει μια πολύ δύσκολη πορεία, έχουμε σημειώσει μεγάλη πρόοδο και πρέπει να προστατεύσουμε με κάθε τρόπο όσα έχουμε πετύχει.

Αλλά, εν τέλει, κάθε εκλογική αναμέτρηση αφορά και πρέπει να αφορά το μέλλον. Πιστεύω ότι έχουμε παρουσιάσει ένα πολύ λεπτομερές και ολοκληρωμένο σχέδιο για το πού θέλουμε να βρίσκεται η Ελλάδα τέσσερα χρόνια από τώρα.

Επαναλαμβάνω: γνωρίζω ότι κάθε εκλογική αναμέτρηση είναι δύσκολη, ειδικά αν βρίσκεσαι στην εξουσία εδώ και καιρό. Πρέπει να πείσεις τον κόσμο ότι διαθέτεις την ενέργεια, τη βούληση, τις ιδέες, την εμπειρία -η εμπειρία έχει σημασία στις μέρες μας- για να συνεχίσεις να οδηγείς τη χώρα προς τα εμπρός. Ευελπιστώ να το καταφέρω αυτό από τώρα μέχρι τις επόμενες εκλογές.

Connie Loizos: Θα ήθελα να σας δώσω χρόνο για να μιλήσετε για το μέλλον και την τεχνητή νοημοσύνη. Προφανώς, όπως είπατε νωρίτερα, είναι ένα μεγάλο θέμα εδώ. Θέλετε η Ελλάδα να εξελιχθεί περισσότερο σε κόμβο για δεδομένα και την τεχνητή νοημοσύνη. Διατηρείτε συνεργασία με τη Microsoft. Υπάρχουν αντιδράσεις που ξεφυτρώνουν παντού -στην Ευρώπη, εδώ, φυσικά. Απλώς αναρωτιέμαι, πώς είναι η συζήτηση στην Ελλάδα γι’ αυτό το ζήτημα;

Κυριάκος Μητσοτάκης: Καταρχάς, πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι πρόκειται για ένα ευαίσθητο πολιτικό θέμα. Αυτό που μπορώ να σας πω είναι ότι στην Ελλάδα δεν έχουμε δει καμία σημαντική αντίδραση κατά των data centers. Η Microsoft κατασκευάζει ένα συγκρότημα data centers στην Αθήνα. Στην πραγματικότητα, ήταν η πρώτη εταιρεία που διέθεσε σημαντικούς πόρους για data centers, πριν από μερικά χρόνια. Και η AWS μόλις ανακοίνωσε μια πολύ μεγάλη συμφωνία με τη ΔΕΗ για την κατασκευή του μεγαλύτερου data center που θα χτιστεί στην Ελλάδα, στη Δυτική Μακεδονία.

Αν γνωρίζετε λίγα πράγματα για την Ελλάδα, θα ξέρετε ότι η Δυτική Μακεδονία αποτελούσε την περιοχή εξόρυξης λιγνίτη. Και καθώς απομακρυνόμασταν από την καύση λιγνίτη στην ηλεκτροπαραγωγή, υπήρχαν ανησυχίες για την απώλεια θέσεων εργασίας.

Στην πραγματικότητα, λοιπόν, αυτές οι πρωτοβουλίες τυγχάνουν θετικής υποδοχής στην Ελλάδα. Δεν παρατηρούμε καμία αντίδραση. Δεν βλέπουμε καμία αντίδραση σε επίπεδο πολιτών ενάντια στις υποδομές της τεχνητής νοημοσύνης, αλλά πρέπει να είμαστε απόλυτα σαφείς όσον αφορά τις πραγματικές ανησυχίες για την απώλεια θέσεων εργασίας. Αυτό είναι κάτι που θα συμβεί, καμία κυβέρνηση και καμία κοινωνία δεν είναι προετοιμασμένη για την ταχύτητα με την οποία θα συμβεί. Θα προκύψουν, όπως γνωρίζετε, ουσιαστικά ερωτήματα σχετικά με τον αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης, για παράδειγμα, στα παιδιά μας, στους εφήβους μας, καθώς και στην εκπαίδευση.

Ήμουν από τους πρώτους που υποστήριξαν την απαγόρευση της πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών. Το νομοθετούμε στην Ελλάδα, ενώ βρισκόμαστε στην πρώτη γραμμή ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών. Αλλά μερικές φορές νιώθω ότι ήδη δίνουμε τη «μάχη του χθες». Τι σημαίνει για τα παιδιά μας να μεγαλώνουν με ψηφιακούς συντρόφους ή φίλους και φίλες; Αυτά είναι πράγματα που θα έπρεπε πραγματικά να μας κάνουν να κοντοσταθούμε και να σκεφτούμε τι σημαίνει, όπως είπατε, να είσαι άνθρωπος.

Να προσθέσω, τέλος, ότι αυτό που μπορεί πραγματικά να προσφέρει η Ελλάδα είναι ένα φόρουμ για συζήτηση. Αυτά είναι βαθιά υπαρξιακά ερωτήματα. Για πρώτη φορά έχουμε δημιουργήσει μια μορφή νοημοσύνης που πολύ γρήγορα ξεπερνά τις δυνατότητες του πιο προηγμένου οργάνου το οποίο έχει δημιουργήσει ποτέ η εξέλιξη, που είναι ο ανθρώπινος εγκέφαλος. Άρα, αυτό συμβαίνει. Είναι ήδη εδώ. Τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος σε αυτό το πλαίσιο; Ποιες είναι οι ευθύνες μας όσον αφορά τη διαχείριση αυτής της τεχνολογίας και, φυσικά, οι τεράστιες ηθικές επιπτώσεις μιας τεχνολογίας που αλλάζει τα πάντα.

Αν δεν μπορούμε να συζητήσουμε αυτά τα ζητήματα στην Ελλάδα, να συνομιλήσουν άνθρωποι από τον κόσμο της τεχνολογίας αλλά και κοινωνικοί επιστήμονες, φιλόσοφοι, ιστορικοί, δεν μπορώ να σκεφτώ ένα καλύτερο μέρος για να γίνουν πραγματικά αυτές οι συζητήσεις.

Connie Loizos: Απολύτως. Σας συγχαίρω που προχωρήσατε με την απαγόρευση των κοινωνικών δικτύων. Υπάρχουν πολλές χώρες που σκέφτονται να το κάνουν -η Γαλλία, η Δανία-, αλλά δεν έχουν φτάσει ακόμα σε αυτό το σημείο. Η Αυστραλία έχει προχωρήσει. Και αναρωτιέμαι αν τα chatbots θα γίνουν, ξέρετε, εξίσου εθιστικά με τα κοινωνικά δίκτυα και αν, σε κάποιο σημείο, αυτές οι χώρες θα τα συμπεριλάβουν στην ίδια απαγόρευση. Είναι προφανές ότι το σκέφτεστε ήδη.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Κοιτάξτε, όταν μιλάμε για το τι θα μπορούσε να προσφέρει η τεχνητή νοημοσύνη στην εκπαίδευση και πώς θα μπορούσε πραγματικά να φέρει μετασχηματιστικές αλλαγές, ένα από τα πράγματα που έχουμε κάνει είναι να υλοποιούμε πιλοτικά προγράμματα με μεγάλες εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης.

Έτσι, πραγματοποιήσαμε ένα πιλοτικό πρόγραμμα με την OpenAI στον τομέα της εκπαίδευσης. Με αυτόν τον τρόπο, βοηθήσαμε τους εκπαιδευτικούς να διαχειριστούν καλύτερα τον φόρτο εργασίας τους. Αν, λοιπόν, διαθέτεις έναν βοηθό τεχνητής νοημοσύνης που σε βοηθά να αφιερώνεις λιγότερο χρόνο σε επαναλαμβανόμενες εργασίες, όπως η προετοιμασία των εργασιών, αυτό θα σου δώσει περισσότερο χρόνο για την τάξη. Αυτό, λοιπόν, είναι κάτι που θα ήταν επωφελές.

Τι θα σήμαινε να έχεις έναν εξατομικευμένο δάσκαλο τεχνητής νοημοσύνης που να σε βοηθά πραγματικά με βάση τις ατομικές σου ανάγκες; Εφόσον αυτό δεν οδηγήσει σε εφησυχασμό και εφόσον δεν οδηγήσει, ξέρετε, τα παιδιά μας να παραμελήσουν τη σκληρή δουλειά της εκμάθησης των βασικών δεξιοτήτων, όπως η γραφή, για παράδειγμα, αυτό θα μπορούσε να είναι επωφελές.

Από την άλλη πλευρά, όμως, γνωρίζω ότι είναι εύκολο να επέλθει μεγάλος εφησυχασμός, και ο εφησυχασμός είναι ένα ανθρώπινο χαρακτηριστικό. Έτσι, αν απλώς ζητήσεις από οποιοδήποτε chatbot να κάνει τις εργασίες σου για το σχολείο, κάτι που συμβαίνει παντού, και δυσκολευόμαστε να διακρίνουμε τι είναι αληθινό και τι δεν είναι, τι είναι δικό σου και τι δεν είναι, αυτό είναι σαφώς ένα ζήτημα το οποίο ήδη προσπαθούν να αντιμετωπίσουν πολλά εκπαιδευτικά συστήματα.

Connie Loizos: Θα ήθελα να κάνω μια τελευταία ερώτηση. Είμαι σίγουρη ότι θα μιλήσετε γι’ αυτό στα Ηνωμένα Έθνη στη Νέα Υόρκη αυτή την εβδομάδα, αλλά αναρωτιέμαι πού τοποθετείστε στο φάσμα «να επιβραδυνθεί» ή «να μην επιβραδυνθεί». Αυτό είναι προφανώς ένα μεγάλο θέμα εδώ, αφού ο Διευθύνων Σύμβουλος της Anthropic έκανε την περασμένη εβδομάδα μια ανάρτηση στο blog της εταιρείας λέγοντας ότι ο ρυθμός της καινοτομίας πρέπει να επιβραδυνθεί. Και οι επενδυτές εδώ είπαν, ξέρετε, «ίσως όχι». Ο Πρόεδρος χαρακτήρισε το ζήτημα «απάτη».

Κυριάκος Μητσοτάκης: Θα έλεγα ότι αν αυτοί που δημιουργούν τα μοντέλα μάς λένε «δεν είμαστε σίγουροι τι ακριβώς συμβαίνει με αυτά τα μοντέλα και κατανοούμε μόνο ένα κλάσμα του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν, ειδικά του τρόπου με τον οποίο αυτά τα μοντέλα αυτοβελτιώνονται», θα έλεγα ναι, πρέπει να τους ακούσουμε.

Ξέρετε, στο τέλος της ημέρας, όλες οι τεχνολογίες που έχουν βαθιά επίδραση υπόκεινται κατά κάποιον τρόπο σε κάποια μορφή ρύθμισης. Αναπόφευκτα το ίδιο θα ισχύσει για την τεχνητή νοημοσύνη. Τώρα, τι είδους ρύθμιση θα θεσπίσουμε, αυτό είναι ένα πολύ δύσκολο ερώτημα και δεν νομίζω ότι οποιοσδήποτε έχει μια σαφή απάντηση.

Θα σας δώσω ένα παράδειγμα όμως. Αν υπάρξει πρόβλημα σε ένα αεροπλάνο, η Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας των ΗΠΑ (FAA) έχει τη δυνατότητα να καθηλώσει όλα τα αεροσκάφη μέχρι να εξακριβώσει τι συνέβη. Ισχύει κάτι τέτοιο με την τεχνητή νοημοσύνη σήμερα; Η απάντηση είναι προφανώς «όχι».

Επομένως, και δεδομένης της δύναμης της τεχνολογίας, θεωρώ ότι τελικά θα ασκηθεί πίεση για να θεσπιστεί κάποια μορφή έξυπνης ρύθμισης. Και πολλά θα εξαρτηθούν από τις ΗΠΑ.

Μιλάμε πολύ για παγκόσμιες συμφωνίες και συμμαχίες, τελικά όμως, και λυπάμαι που το λέω αυτό ως Ευρωπαίος, πρόκειται για έναν αγώνα μεταξύ δύο πλευρών: των ΗΠΑ και της Κίνας. Οι ΗΠΑ, ως δημοκρατία, έχουν την υποχρέωση να αναλάβουν ηγετικό ρόλο όσον αφορά την έξυπνη ρύθμιση. Έχουμε φτάσει ακόμα σε αυτό το σημείο; Δεν νομίζω. Η πρόβλεψή μου είναι ότι αυτό θα αποτελέσει ένα σημαντικό πολιτικό θέμα, ίσως όχι μόνο σε αυτόν τον εκλογικό κύκλο. Αλλά θα με εξέπληττε πολύ αν δεν αποτελέσει σημαντικό θέμα στις προεδρικές εκλογές του 2028.

Connie Loizos: Κλείνοντας, και να σας ευχαριστήσω, ήταν πραγματικά μεγάλη τιμή που είχαμε αυτόν τον χρόνο, τι ακριβώς θα θέλατε να αποκομίσουν οι Έλληνες ιδρυτές εταιρειών που βρίσκονται στο ακροατήριο από αυτή τη συζήτηση σχετικά με τους δεσμούς τους με την Ελλάδα και, ίσως, γιατί θα έπρεπε να σκεφτούν…

Κυριάκος Μητσοτάκης: Είμαι σίγουρος ότι οι περισσότεροι έχουν δεσμούς με την Ελλάδα, ίσως «κηρύττω» σε «πιστούς», θα έλεγα όμως ότι, ειδικά σε μια εποχή που μπορεί να είναι πιο δύσκολο να προσελκύσετε ταλέντα στις ΗΠΑ λόγω των περιορισμών που έχουν επιβληθεί όσον αφορά τις άδειες εργασίας και τις βίζες, να εξετάσετε την Ελλάδα ως προορισμό για να εργαστείτε, να προσλάβετε προσωπικό, ακόμη και να δοκιμάσετε τα προϊόντα και τις υπηρεσίες σας.

Πέραν αυτών, θα περάσετε και υπέροχα αν έρθετε στην Ελλάδα. Φαίνεται λοιπόν ότι το να συνδυάζουμε τη δουλειά με τη διασκέδαση είναι κάτι που κάνουμε καλά στην Ελλάδα. Εστιάζαμε πάρα πολύ στη διασκέδαση. Τώρα εστιάζουμε περισσότερο στη δουλειά. Πιστεύω λοιπόν ότι ο συνδυασμός θα λειτουργήσει καλά.

Αλλά, να το ξαναπώ, θέλω να υπενθυμίσω σε όλους όσοι είναι εγγεγραμμένοι για να ψηφίσουν στην Ελλάδα ότι μπορούν να το κάνουν. Παρακαλώ, εγγραφείτε. Παρακαλώ, ψηφίστε. Δεν χρειάζεται να ταξιδέψετε στην Ελλάδα. Αν θέλετε να πάτε στο Προξενείο για να ψηφίσετε, μπορείτε να το κάνετε, επειδή σας παρέχουμε τη δυνατότητα της ψήφου με αυτοπρόσωπη παρουσία. Αλλά αν θέλετε απλώς να ψηφίσετε επιστολικά, μπορείτε επίσης να το κάνετε.

Θέλουμε να συμμετέχετε στα ελληνικά πολιτικά δρώμενα, διότι πιστεύω ότι όσοι ζουν στο εξωτερικό και δεν εμπλέκονται στις μικροπολιτικές διαμάχες της Ελλάδας, μάλλον μπορούν να δουν με μεγαλύτερη σαφήνεια τι συμβαίνει στην Ελλάδα και να μας προσφέρουν πολύτιμες ιδέες για το πώς μπορούμε να βελτιωθούμε.

Connie Loizos: Αυτό είναι εξαιρετικό. Και η επιστολική ψήφος πράγματι λειτουργεί.

Κυριάκος Μητσοτάκης: Πράγματι! Είναι ασφαλής και λειτουργεί.

Connie Loizos: Ευχαριστούμε