Φορολογικές υποθέσεις: Ποιες «σβήνονται» και πότε η ΑΑΔΕ μπορεί να επεκτείνει τους ελέγχους στη 10ετία

Η Εφορία εξετάζει εξονυχιστικά εκκρεμείς υποθέσεις φορολογίας εισοδήματος, αναδρομικά ποσά, απλήρωτα τέλη κυκλοφορίας, ΦΠΑ και φορολογία ακινήτων, καθώς η παραγραφή τους συμπληρώνεται στις 31 Δεκεμβρίου 2026.

Οι ελεγκτικές υπηρεσίες επιδιώκουν να κοινοποιήσουν στους φορολογουμένους, πριν από το τέλος του έτους, τα ειδοποιητήρια για την επιβολή προστίμου και τον οριστικό διορθωτικό προσδιορισμό φόρου. Από την 1η Ιανουαρίου 2027 δεν θα είναι πλέον δυνατός ο καταλογισμός φόρων και προστίμων σε «παλαιές» υποθέσεις, για τις οποίες έχει συμπληρωθεί η πενταετία.

Τα όρια της παραγραφής

Η απόφαση 1246/2026 του ΣτΕ θέτει νέα όρια στην παραγραφή φορολογικών υποθέσεων. Σε πρόσφατη εγκύκλιο, η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι είναι αντισυνταγματική η μεταβατική διάταξη που επέτρεπε στους ελεγκτικούς μηχανισμούς να παρατείνουν έως και δέκα χρόνια την παραγραφή φορολογικών αξιώσεων.

Η Αρχή αναφέρει ακόμη ότι έχει παραγραφεί το δικαίωμα της φορολογικής διοίκησης να κοινοποιεί πράξεις διορθωτικού προσδιορισμού φόρου και πράξεις επιβολής προστίμων για υποθέσεις ελέγχου φοροδιαφυγής που αφορούν τις χρήσεις 2012 και 2013 και τα φορολογικά έτη 2014 -2017.

Στο πεδίο εφαρμογής των υποθέσεων αυτών, όπως επισημαίνεται, περιλαμβάνονται:

• η έκδοση πλαστών ή εικονικών φορολογικών στοιχείων.
• η λήψη εικονικών τιμολογίων.
• η παραποίηση φορολογικών παραστατικών.
• η εγγραφή στα βιβλία αγορών ή εξόδων δαπανών που δεν πραγματοποιήθηκαν και για τις οποίες δεν εκδόθηκαν φορολογικά στοιχεία.

Η εγκύκλιος της ΑΑΔΕ ξεκαθαρίζει ότι, για τις συγκεκριμένες χρήσεις, δεν είναι δυνατή η κοινοποίηση νέας πράξης καταλογισμού με βάση τη δεκαετή παράταση.

Έτσι, οι υποθέσεις των ετών 2012 -2017 αρχειοθετούνται οριστικά, ενώ διακόπτονται τόσο οι έλεγχοι που βρίσκονται σε εξέλιξη όσο και η κοινοποίηση πράξεων καταλογισμού.

Τι γίνεται με την καταβολή των προστίμων

Όπως αναφέρεται στην εγκύκλιο της ΑΑΔΕ, η απόφαση του ΣτΕ δεν διαγράφει αυτόματα ποσά που έχουν ήδη βεβαιωθεί ή πληρωθεί.

Η Αρχή διευκρινίζει ότι δεν διαγράφονται ποσά που έχουν καταλογιστεί για τις χρήσεις 2012 και 2013 και τα φορολογικά έτη 2014 έως 2017 ούτε επιστρέφονται αν δεν προηγηθεί ακύρωση ή τροποποίηση των σχετικών πράξεων από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών ή τα διοικητικά δικαστήρια.

Η παραγραφή του δικαιώματος της φορολογικής διοίκησης να εκδώσει και να κοινοποιήσει την πράξη δεν καταργεί τη φορολογική υποχρέωση. Οι υπόχρεοι πρέπει, επομένως, να καταθέσουν προσφυγή είτε στη ΔΕΔ είτε στα διοικητικά δικαστήρια.

Η εγκύκλιος της Αρχής προβλέπει επίσης ότι, όταν έχουν εκδοθεί ή κοινοποιηθεί οι αντίστοιχες πράξεις φόρου ή προστίμων, οι μηνυτήριες αναφορές για αδικήματα φοροδιαφυγής υποβάλλονται αμελλητί στον αρμόδιο εισαγγελέα. Η διαδικασία ισχύει και όταν έχουν εκδοθεί πράξεις, αλλά η κοινοποίησή τους δεν είναι εφικτή λόγω παραγραφής.

Στη μηνυτήρια αναφορά πρέπει να αναφέρεται ρητά ότι οι πράξεις δεν είναι δυνατό να κοινοποιηθούν.

Η αναφορά διαβιβάζεται αμέσως στην Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες για υποθέσεις ελέγχου φοροδιαφυγής των φορολογικών ετών 2015 έως και 2017. Αφορά περιπτώσεις στις οποίες έχουν εκδοθεί και κοινοποιηθεί έως τις 8 Νοεμβρίου 2026 οριστικές πράξεις διορθωτικού προσδιορισμού για φόρους, τέλη και εισφορές ή πράξεις επιβολής προστίμου για εικονικά φορολογικά στοιχεία, όταν η συναλλαγή είναι εξ ολοκλήρου ή εν μέρει ανύπαρκτη και η συνολική αξία των στοιχείων υπερβαίνει τις 75.000 ευρώ. Πρόκειται για εγκλήματα φοροδιαφυγής που αποτελούν βασικά αδικήματα νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες και χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Η διαβίβαση γίνεται εφόσον παρήλθε άπρακτη η προθεσμία ενδικοφανούς προσφυγής στη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), χωρίς να έχουν πληρωθεί τα ποσά από τον υπόχρεο, ή εφόσον η προσφυγή απορρίφθηκε και ο υπόχρεος δεν κατέβαλε τα ποσά που καταλογίστηκαν ή προσέφυγε κατά της απόφασης στο διοικητικό δικαστήριο.

Πότε το Δημόσιο μπορεί να ασκήσει τα δικαιώματά του

Το Δημόσιο μπορεί να ασκήσει το δικαίωμα επιβολής φόρων σε υποθέσεις που πλησιάζουν στην παραγραφή, εφόσον δώσει στον φορολογούμενο προθεσμία 20 ημερών για να καταθέσει τυχόν διαφωνία με τα ευρήματα των ελεγκτών και τα ποσά που καλείται να καταβάλει.

Στη συνέχεια, η φορολογική αρχή οφείλει, μέσα σε 10 ημέρες, να αξιολογήσει τα νέα δεδομένα και να κοινοποιήσει στον φορολογούμενο που ελέγχθηκε την οριστική πράξη προσδιορισμού φόρου.

Οι συγκεκριμένες διαδικασίες πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, ενώ απαιτείται και εγρήγορση από τους μηχανισμούς της ΑΑΔΕ.

Η παραγραφή:

• Αφορά το χρονικό διάστημα κατά το οποίο η φορολογική-ελεγκτική αρχή δικαιούται να καταλογίσει φόρους και πρόστιμα, όχι όμως να διενεργήσει φορολογικό έλεγχο.
• Δεν διακόπτεται όταν η πράξη προσδιορισμού φόρου δεν έχει κοινοποιηθεί στον φορολογούμενο πριν από τη λήξη της προθεσμίας παραγραφής, ακόμη και αν έχει εκδοθεί.