Σύνοδος COP31: Έκκληση Γκουτέρες για τα ορυκτά καύσιμα, πυρά Ερντογάν στο Ισραήλ για «οικοκτονία» στη Γάζα – «Ο κόσμος που γνωρίζουμε τελείωσε»

Στην Αττάλεια της Τουρκίας διεξάγεται η Παγκόσμια Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα (COP31), με δραματικές προειδοποιήσεις για το μέλλον του πλανήτη, ηχηρές απουσίες ισχυρών χωρών και οξείες γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις.

Με τους επιστήμονες να προειδοποιούν για ξεπέρασμα του κρίσιμου ορίου του 1,5 βαθμού Κελσίου, ηγέτες ευάλωτων νησιωτικών χωρών και ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ ζητούν τολμηρές αποφάσεις και απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα.

Προειδοποιήσεις για το μέλλον του πλανήτη

Η πρόεδρος των δοκιμαζόμενων Νήσων Μάρσαλ, Χίλντα Χάινε, προειδοποίησε τους δεκάδες ηγέτες που έχουν συγκεντρωθεί στην Τουρκία ότι, αν δεν υπάρξει συντριπτική απάντηση στην κλιματική κρίση, «ο κόσμος που γνωρίζουμε τελείωσε».

Όπως μεταδίδει ο Guardian, η Χάινε ήταν μία από τους ελάχιστους ηγέτες των νησιών του Ειρηνικού που εκφώνησαν παθιασμένη ομιλία στη COP31 την Τετάρτη. Μίλησε στους άλλους αρχηγούς κρατών για τις συνέπειες της υπέρβασης του στόχου της Συμφωνίας του Παρισιού, που προβλέπει περιορισμό της αύξησης της θερμοκρασίας στον 1,5 βαθμό Κελσίου: κύματα που θα καταβροχθίζουν τις ακτές τους και πλημμύρες ικανές να αφανίσουν πόλεις, σχολεία και νοσοκομεία.

Thank you, H.E. President Hilda C. Heine of the Republic of the Marshall Islands, for sharing your invaluable insights at the #COP31 Climate Mobility Pavilion.

We are deeply grateful for your continued leadership as our champion on the global stage 🌍.

#ClimateMobilityCOP https://t.co/FdLjmttzfN

— Global Centre for Climate Mobility (@GCCMobility) November 11, 2026

Η ίδια αφηγήθηκε ότι τον Ιούλιο είδε κάτω από τα νερά του νησιού της κοράλλια φωτεινά και πλούσια σε χρώματα, τα οποία, λίγους μήνες αργότερα, είχαν αποχρωματιστεί και ασπρίσει.

Η Χάινε δήλωσε «Είναι καιρός να ξυπνήσουμε» και πρόσθεσε: «Η απάντησή μας στην απειλή της υπέρβασης πρέπει να είναι συντριπτική, διαφορετικά ο κόσμος που γνωρίζουμε τελείωσε».

Ανάλογη έκκληση διατύπωσε η πρωθυπουργός των Μπαρμπάντος, Μία Μότλεϊ, επικρίνοντας τις κυβερνήσεις που «δεν προσπάθησαν αρκετά» για να μειώσουν τους ρύπους μετά τη Συμφωνία του Παρισιού.

«Ο ΟΗΕ μάς λέει ότι, ακόμη κι αν υλοποιηθεί κάθε δέσμευση, οδεύουμε προς τους 2,6 βαθμούς», ανέφερε, ενώ προειδοποίησε: «Με τις τρέχουσες πολιτικές, θα καταλήξουμε στους 2,8 βαθμούς».

No one on this planet has the right to gamble with our children’s future.

Sign the petition at https://t.co/dwzUVc7uT4 and help us build a movement of 1.5 billion voices for 1.5 degrees.

Every year of delay is paid for in homes, livelihoods and lives. The people carrying that cost have every right to demand more. Funding that reaches their communities, protection before disaster strikes and leaders who honour their commitments.

At @turkiyecop31 COP31, I issued a challenge that reaches far beyond the conference hall. Our future is too important for any of us to remain silent.

— Mia Amor Mottley (@miaamormottley) November 12, 2026

Γκουτέρες: Έκκληση για απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα

Την τρίτη ημέρα της COP31 ξεκίνησε η σύνοδος των διεθνών ηγετών, με παθιασμένες ομιλίες να διαδέχονται παρουσιάσεις τουρκικής μουσικής και χορού.

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, κατηγόρησε τη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων και τα κράτη που «συνεχίζουν να επεκτείνουν την παραγωγή ορυκτών καυσίμων ενώ ισχυρίζονται ότι δεσμεύονται στον στόχο του 1,5 βαθμού».

Η παρέμβασή του, με στόχο να δώσει ώθηση στις διαπραγματεύσεις, συγκαταλέγεται στις τελευταίες ομιλίες που θα εκφωνήσει ως επικεφαλής του ΟΗΕ, πριν αποχωρήσει τον επόμενο μήνα.

Ο Γκουτέρες είπε «Χρειαζόμαστε μια εξαιρετική επιτάχυνση» και συνέχισε: «Ο πλανήτης μας υπερθερμαίνεται. Ο χρόνος τελειώνει. Είναι η ώρα της κρίσης».

«Τα ορυκτά καύσιμα πρέπει να ακολουθήσουν τον δρόμο των δεινοσαύρων», δήλωσε και συμπλήρωσε: «Και αυτό δεν θα συμβεί από μόνο του. Οι δεινόσαυροι δεν είχαν λόμπι – τα ορυκτά καύσιμα έχουν».

Κατά τον Γκουτέρες, οι εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου παραποίησαν την επιστημονική γνώση και ανέβαλαν τη δράση απέναντι στην κλιματική κρίση. Ζήτησε να φορολογηθούν τα απροσδόκητα υπερκέρδη τους από τον πόλεμο στο Ιράν.

Με τους παρευρισκόμενους να χειροκροτούν, ο Γκουτέρες τόνισε: «Είναι καιρός να κόψουμε αυτή τη συνήθεια και να βάλουμε τέλος στον εθισμό στα ορυκτά καύσιμα».

«Είναι καιρός οι κυβερνήσεις να φορολογήσουν αυτά τα υπερκέρδη και να τα χρησιμοποιήσουν για να βοηθήσουν τις ευάλωτες χώρες να ανακάμψουν. Οι ρυπαίνοντες πρέπει να πληρώσουν».

Η συνεργασία και οι απουσίες από τη σύνοδο

Η COP31 διοργανώνεται από κοινού από την Τουρκία και την Αυστραλία. Οι ηγέτες τους, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Άντονι Αλμπανέζε, αντίστοιχα, εξήραν τη συνεργασία των δύο χωρών.

Ο Ερντογάν κάλεσε τα κράτη να περάσουν από τις υποσχέσεις στη δράση, εκφράζοντας την επιθυμία του η COP31 να καταγραφεί στην ιστορία ως σημείο καμπής για την κλιματική κρίση.

Ο Τούρκος Πρόεδρος δήλωσε: «Κάθε λεπτό που αποτυγχάνουμε να πετύχουμε τους στόχους της Συμφωνίας του Παρισιού, οι κίνδυνοι και το κόστος που αντιμετωπίζουμε συνεχίζουν να αυξάνονται».

Τη Δευτέρα, όμως, εκτός του συνεδριακού χώρου, ο Ερντογάν πανηγύρισε την ανακάλυψη δύο νέων πετρελαϊκών κοιτασμάτων, τα οποία εκτιμάται ότι περιέχουν 135 εκατομμύρια βαρέλια.

Η Χάινε επισήμανε στην ομιλία της ότι κάθε καινούργια πετρελαϊκή γεώτρηση και κάθε ποσότητα άνθρακα που εξορύσσεται απειλούν το μέλλον της χώρας της.

Χωρίς να αναφερθεί σε συγκεκριμένο παραγωγό, πρόσθεσε: «Η ανακάλυψη νέων πόρων ορυκτών καυσίμων δεν είναι κάτι που πρέπει να γιορτάζεται, αλλά κάτι που πρέπει να προκαλεί φόβο».

Από την πλευρά του, ο Αλμπανέζε περιέγραψε τη διάσκεψη ως «ιστορική στιγμή» για την Αυστραλία, η οποία είναι ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς άνθρακα και υγροποιημένου φυσικού αερίου παγκοσμίως. Έκανε λόγο για την «ιερή ευθύνη» που έχουν οι κυβερνήσεις να αναλάβουν δράση, δέχθηκε όμως επικρίσεις επειδή δεν αναφέρθηκε στα ορυκτά καύσιμα.

Περιορισμένη ήταν η συμμετοχή των ηγετών: σύμφωνα με τον ΟΗΕ, στη διάσκεψη βρέθηκαν 91 εθνικοί ηγέτες, ενώ έλειπαν σημαντικές προσωπικότητες, ανάμεσά τους ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ.

Αντίστοιχα, ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς, που επίσης επέλεξαν να μην παρευρεθούν, κατευθύνονται στην Ιρλανδία για διάσκεψη με αντικείμενο την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Ανησυχία για το κλίμα και εκκλήσεις για δράση

Σχεδόν όλες οι χώρες που συμμετέχουν στην COP31 δεν προχωρούν αρκετά στη μείωση των εκπομπών. Παράλληλα, η χρηματοδότηση των κρατών που πλήττονται περισσότερο από ακραίους καύσωνες, πλημμύρες και πυρκαγιές εξακολουθεί να είναι ανεπαρκής.

Ο πλανήτης οδεύει ταχύτατα πέρα από το όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου και εισέρχεται σε ένα από τα ισχυρότερα φαινόμενα Ελ Νίνιο που έχουν καταγραφεί. Ωστόσο, οι ενδείξεις προόδου για τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων παραμένουν ελάχιστες.

Ο κλιματολόγος και διευθύνων σύμβουλος του Climate Analytics Μπιλ Χέαρ περιέγραψε έντονες συζητήσεις με επιστήμονες που ερευνούν τα τροπικά δάση και την κρυόσφαιρα, σημειώνοντας: «Εισπράττω μια αίσθηση πανικού εδώ γύρω, από την επιστημονική κοινότητα».

«Στην πραγματικότητα, οι άνθρωποι μιλούν σαν να αισθάνονται ότι τα πράγματα έχουν πάει προς τα πίσω».

Η άνοδος της στάθμης της θάλασσας συνιστά υπαρξιακό κίνδυνο για τα μικρά νησιωτικά κράτη. Το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος του ΟΗΕ (UNEP) έχει κρίνει ότι η υπέρβαση του 1,5 βαθμού είναι πλέον αναπόφευκτη και προειδοποιεί πως οι συνέπειες στις παγωμένες περιοχές θα είναι τόσο καταστροφικές, ώστε η υπέρβαση πρέπει να διαρκέσει όσο το δυνατόν λιγότερο και να παραμείνει όσο γίνεται μικρότερη.

Άλλοι ηγέτες από όλο τον κόσμο υπογράμμισαν πόσο κρίσιμη είναι η συγκυρία, καθώς και την ανάγκη να φέρει αποτελέσματα η πολυμέρεια.

Η πρόεδρος της Βόρειας Μακεδονίας, Γκορντάνα Σιλιάνοφσκα-Ντάβκοβα, δήλωσε: «Είμαστε η πρώτη γενιά που κατανοεί πλήρως τις συνέπειες των επιλογών μας – και ίσως η τελευταία που έχει χρόνο να αλλάξει πορεία. Οι μελλοντικές γενιές θα ζήσουν με τις συνέπειες των αποφάσεών μας».

Η πρόεδρος της Σλοβενίας, Νατάσα Πιρτς Μουσάρ, έθεσε το ερώτημα: «Εάν δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε ότι η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και ο σεβασμός στη φύση πρέπει να βρίσκονται στην καρδιά των αποφάσεών μας, τότε, ειλικρινά, τι απομένει για να μας ενώσει;».

Η διαμάχη Τουρκίας και Ισραήλ για την «οικοκτονία» στη Γάζα

Την Τετάρτη, ο Ερντογάν ζήτησε από τη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει τις περιβαλλοντικές συνέπειες του πολέμου Ισραήλ-Χαμάς στη Γάζα. Παράλληλα, κάλεσε την ισραηλινή κυβέρνηση να διευκολύνει την είσοδο περισσότερης ανθρωπιστικής βοήθειας στον παλαιστινιακό θύλακα.

Ο Ερντογάν δήλωσε: «Αυτό που συνέβη στη Γάζα δεν είναι μόνο γενοκτονία, αλλά είναι επίσης και οικοκτονία», με παγκόσμιους ηγέτες και απεσταλμένους να τον χειροκροτούν, αναφέρει το Associated Press.

Πέρυσι, επιτροπή ανεξάρτητων ειδικών με την υποστήριξη του ΟΗΕ αποφάνθηκε ότι το Ισραήλ διέπραξε γενοκτονία στη Γάζα. Το Ισραήλ απορρίπτει κατηγορηματικά την κατηγορία και την αποδίδει στον αντισημιτισμό.

Συνεχίζοντας, ο Ερντογάν είπε: «Αιωνόβια ελαιόδεντρα κόπηκαν. Το έδαφος και το νερό στη Γάζα μολύνθηκαν, και πόλεις στη Γάζα μετατράπηκαν σε τεράστιους σωρούς ερειπίων».

«Με τις κατεστραμμένες υποδομές της Γάζας, σε συνδυασμό με τις καταρρακτώδεις βροχές και τις πλημμύρες, δεκάδες χιλιάδες σκηνές και καταλύματα έχουν πλημμυρίσει».

Μέσω ανάρτησης στο X, το υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ απάντησε κατηγορώντας τον Ερντογάν ότι «χρησιμοποιεί ένα διεθνές φόρουμ για να προωθήσει την αντι-ισραηλινή εκστρατεία ψεμάτων του», καθώς και ότι υποστηρίζει τη Χαμάς.

Η ισραηλινή στρατιωτική εκστρατεία στη Γάζα άρχισε μετά τις επιθέσεις ενόπλων υπό την ηγεσία της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ, στις 7 Οκτωβρίου 2023. Περίπου 1.200 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 251 απήχθησαν στις επιθέσεις.

Η ανακοίνωση του Ισραήλ ανέφερε: «Όσοι νοιάζονται πραγματικά για τη Γάζα θα πρέπει να απαιτήσουν τον αφοπλισμό της Χαμάς ώστε να μπορέσει να ξεκινήσει η ανοικοδόμηση». Υπενθυμίζεται ότι το Ισραήλ δεν είχε προσκληθεί στην COP31.

Πάνω από 74.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στην αντεπίθεση του Ισραήλ, σύμφωνα με τις τοπικές υγειονομικές αρχές, ενώ μεγάλο μέρος της Γάζας έχει καταστραφεί. Το υπουργείο Υγείας της κυβέρνησης της Χαμάς δεν διαχωρίζει τους αμάχους από τους μαχητές, επισημαίνει ωστόσο ότι γυναίκες και παιδιά αντιπροσωπεύουν σχεδόν τους μισούς νεκρούς.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει ασκήσει σφοδρή κριτική στο Ισραήλ, με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να τον χαρακτηρίζει αντισημίτη «τύραννο». Τον Σεπτέμβριο, μιλώντας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, ο Νετανιάχου είχε δηλώσει: «Η τελευταία χώρα που έγινε υπερμεταδότης αντισημιτικών ψεμάτων είναι η Τουρκία».

Οι έντονες βροχοπτώσεις και οι πλημμύρες των τελευταίων ημερών προκάλεσαν καταστροφές σε πολλές σκηνές και πρόχειρα καταλύματα όπου ζουν Παλαιστίνιοι.

Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα, τουλάχιστον τέσσερις άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους όταν κατέρρευσε ένα αμμώδες ανάχωμα πάνω στο κατάλυμά τους. Πολλοί εκτοπισμένοι, την ίδια ώρα, στερούνται τρόφιμα, καθαρό νερό και ένα στεγνό σημείο για να κοιμηθούν.

Παρότι ανθρωπιστική βοήθεια φτάνει στη Γάζα, οι εισαγωγές εξακολουθούν να βρίσκονται σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από εκείνα πριν από τον πόλεμο, ενώ το Ισραήλ συνεχίζει να εμποδίζει την είσοδο πολλών ειδών.

Το 2025, έκθεση του UNEP αποτύπωσε την έκταση της περιβαλλοντικής καταστροφής. Με βάση στοιχεία τηλεπισκόπησης, έως τον Μάιο της ίδιας χρονιάς είχαν υποστεί ζημιές ποσοστά άνω των εξής:

• το 97% των δενδρωδών καλλιεργειών,
• το 82% των ετήσιων καλλιεργειών,
• το 95% των θαμνωδών εκτάσεων και
• το 89% των βοσκοτόπων και των εκτάσεων σε αγρανάπαυση.

Συμφωνία-ρεκόρ 1,6 δισ. δολαρίων ανάμεσα στην AIIB και την Τουρκία

Την Πέμπτη, τέταρτη ημέρα της διάσκεψης, η Ασιατική Τράπεζα Επενδύσεων Υποδομών (AIIB) γνωστοποίησε τη συμφωνία της με την Τουρκία, που φιλοξενεί τη σύνοδο, για ένα πρωτοφανές χρηματοδοτικό πακέτο 1,6 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η χρηματοδότηση θα στηρίξει μεταρρυθμίσεις με στόχο να προσελκυστούν επενδύσεις για την επίτευξη των κλιματικών επιδιώξεων της χώρας.

Όπως αναφέρει το Reuters, η Τουρκία είναι ιδρυτικό μέλος της AIIB. Η τράπεζα εκτιμά πως έως το 2030 θα χρειαστούν στη χώρα περίπου 68 δισεκατομμύρια δολάρια επιπλέον για το κλίμα, με περίπου το ήμισυ του ποσού να προέρχεται από ιδιωτικές πηγές.

Η συμφωνία αφορά τη δημοσιονομική πολιτική, τη ρύθμιση του χρηματοπιστωτικού συστήματος και τον σχεδιασμό ανά τομέα. Σκοπός της είναι να υποστηρίξει την εφαρμογή του τουρκικού Νόμου για το Κλίμα και του σχεδίου μείωσης των εκπομπών, το οποίο προβλέπει ενδιάμεσο στόχο για το 2035 και μηδενικό ισοζύγιο (net zero) έως το 2053.

Η χρηματοδότηση προορίζεται να επισπεύσει την απανθρακοποίηση και να ενδυναμώσει την ανθεκτικότητα της χώρας, όπου ζουν 86 εκατομμύρια άνθρωποι, απέναντι στις ξηρασίες, τις πλημμύρες και τις πυρκαγιές.

«Αυτή η χρηματοδότηση αντιπροσωπεύει το μεγαλύτερο πακέτο χρηματοδότησης κλιματικής πολιτικής της AIIB μέχρι σήμερα και ανυπομονούμε να συμβάλουμε στην υλοποίηση των κλιματικών φιλοδοξιών της Τουρκίας», ανέφερε ο επικεφαλής επενδύσεων της τράπεζας, Κονσταντίν Λιμιτόφσκι.

Το 2025, η συνολική χρηματοδότηση της AIIB για το κλίμα έφτασε στο ρεκόρ των 7,47 δισεκατομμυρίων δολαρίων.