C-390 Millennium: Ελλάδα και Πορτογαλία υπογράφουν τη Δευτέρα συμφωνία για 3 μεταγωγικά αεροσκάφη

Τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου υπογράφεται η Διακρατική Συμφωνία με την Πορτογαλία για την προμήθεια τριών αεροσκαφών KC-390 της EMBRAER για την Πολεμική Αεροπορία. Στην τελετή θα παρευρεθούν ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Νίκος Δένδιας και ο Πορτογάλος ομόλογός του, Νούνο Μέλο (Nuno Melo).

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, η υποδοχή του Πορτογάλου υπουργού Άμυνας από τον κ. Δένδια έχει προγραμματιστεί για τις 10.30 π.μ. Ο κ. Μέλο πραγματοποιεί επίσημη επίσκεψη στην Ελλάδα, σε μια περίοδο κατά την οποία η Πολεμική Αεροπορία περνά σε νέα εποχή.

Στο επίκεντρο των συνομιλιών των δύο αντιπροσωπειών θα βρεθούν οι δυνατότητες συνεργασίας, η ανταλλαγή τεχνογνωσίας και η υλοποίηση κοινών τεχνολογικών έργων. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην προηγμένη αμυντική τεχνολογία, στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και στην καινοτομία, ενώ θα εξεταστούν και ζητήματα περιφερειακής και διεθνούς ασφάλειας. Οι δύο πλευρές θα κάνουν κοινές δηλώσεις στον Τύπο περίπου στις 11:50.

Η ολοκλήρωση της διαδικασίας επιλογής των C-390 Millennium δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανανέωση των δυνατοτήτων αερομεταφοράς της Πολεμικής Αεροπορίας. Στόχος είναι να ενταχθούν σε αυτές νέα μεταγωγικά πολλαπλών αποστολών, με μεγαλύτερη ταχύτητα και αυξημένη μεταφορική ικανότητα.

Η επιλογή του βραζιλιάνικου αεροσκάφους της Embraer περνά πλέον σε συμβατικό στάδιο, καθώς οι διαδικασίες έχουν προχωρήσει. Πριν από την υπογραφή, το πορτογαλικό C-390 πέταξε στην παρέλαση της 28ης Οκτωβρίου στη Θεσσαλονίκη, στέλνοντας το τελευταίο συμβολικό μήνυμα.

Η Ελλάδα θα αποκτήσει καινούργια αεροσκάφη αξιοποιώντας το πορτογαλικό πλαίσιο συνεργασίας με την κατασκευάστρια εταιρεία. Μέσω αυτής της επιλογής, η Αθήνα μπορεί να αντλήσει από την εμπειρία της Πορτογαλικής Αεροπορίας, η οποία χρησιμοποιεί ήδη τον συγκεκριμένο τύπο, τόσο σε θέματα εκπαίδευσης όσο και υποστήριξης.

Το δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα της συμφωνίας προβλέπει ότι τα πρώτα αεροσκάφη θα παραληφθούν από την Ελλάδα μέσα στο 2027.

Η διαδρομή από το αρχικό ενδιαφέρον έως την τελική επιλογή

Από τα πρώτα κιόλας στάδια, το OnAlert.gr είχε επισημάνει το ισχυρό ενδιαφέρον του Αεροπορικού Επιτελείου για το C-390. Η αναζήτηση νέου μεταγωγικού σχετιζόταν με τη γήρανση του στόλου των C-130 και τα προβλήματα υποστήριξης, τα οποία δυσχεραίνουν τον καθημερινό σχεδιασμό των αποστολών.

Το αρχικό ενδιαφέρον πήρε σταδιακά τη μορφή συγκεκριμένου σχεδίου. Στις 6 Μαΐου 2026, το OnAlert αποκάλυπτε ήδη τη λύση της διακρατικής συμφωνίας με την Πορτογαλία για τρία αεροσκάφη, καθώς και τη δυνατότητα αξιοποίησης του πορτογαλικού προγράμματος για ταχύτερη πρόσβαση στην παραγωγή. Στη συνέχεια ακολούθησαν η έγκριση του προγράμματος, η προετοιμασία της συνεργασίας και οι τελικές διαπραγματεύσεις.

Το Millennium αποκτούσε σταθερά προβάδισμα, καθώς η αξιολόγηση στάθμιζε την ταχύτητα, το φορτίο που μπορεί να μεταφέρει, το κόστος του συνολικού πακέτου και τον τρόπο οργάνωσης της υποστήριξης. Η υπογραφή της Δευτέρας αποτελεί το κομβικό σημείο αυτής της διαδικασίας.

Η αντιπαράθεση με το C-130J Super Hercules

Το αμερικανικό C-130J Super Hercules ήταν ο βασικός αντίπαλος στην επιλογή. Πρόκειται για ένα καθιερωμένο μεταγωγικό αεροσκάφος, με ευρεία διεθνή χρήση και σύγχρονα συστήματα, που είχε ως πλεονέκτημα τη συνέχιση της οικογένειας Hercules. Η παράμετρος αυτή είχε ιδιαίτερη βαρύτητα για μια Αεροπορία με εμπειρία δεκαετιών στα C-130.

Η ελληνική αξιολόγηση, ωστόσο, αφορούσε το σύνολο των προτάσεων. Όπως αναφερόταν σε προηγούμενα ρεπορτάζ του OnAlert, η αμερικανική προσφορά εμφανιζόταν έως και 60% ακριβότερη για το συνολικό πακέτο. Η συγκεκριμένη διαφορά αφορούσε μόνο τις προτάσεις που είχαν εξεταστεί και δεν συνιστά γενικό τιμοκατάλογο των δύο αεροσκαφών. Σύμφωνα με όσα είχαν καταγραφεί, ούτε η βελτιωμένη προσφορά των ΗΠΑ κατάφερε να ανατρέψει το προβάδισμα του C-390.

Στην οικονομική υπεροχή προστέθηκαν η μεγαλύτερη ταχύτητα του αεριωθούμενου Millennium, η δυνατότητα μεταφοράς φορτίου και οι προοπτικές αξιοποίησής του σε περισσότερους ρόλους.

Σημαντικό στοιχείο αποτέλεσε και ο εναέριος ανεφοδιασμός στην έκδοση KC-390, εφόσον αυτή εξοπλιστεί κατάλληλα. Η αντίστοιχη δυνατότητα δεν υπήρχε στο αμερικανικό πακέτο που εξεταζόταν. Η ελληνική επιλογή κατέληξε έτσι στο βραζιλιάνικο αεροσκάφος, συνυπολογίζοντας τις επιχειρησιακές επιδόσεις και τα οικονομικά στοιχεία.

Η επίσκεψη στο πιλοτήριο της Embraer στη Βραζιλία

Τον περασμένο Ιούνιο, το OnAlert επισκέφθηκε τις εγκαταστάσεις της Embraer στη Βραζιλία και γνώρισε από κοντά το αεροσκάφος. Στο πλαίσιο της αποστολής πραγματοποιήθηκε πτήση περίπου μίας ώρας από το Σάο Ζοζέ ντος Κάμπος έως το Γκαβιάο Πεισότο, όπου η εταιρεία διαθέτει εγκαταστάσεις δοκιμών.

Η επίσκεψη στο πιλοτήριο έδειξε ότι το Millennium ανήκει σε διαφορετική τεχνολογική γενιά. Οι χειριστές εργάζονται σε ένα σύγχρονο περιβάλλον, με μεγάλες ψηφιακές οθόνες, συγκεντρωμένη προβολή των πληροφοριών και ηλεκτρονικό σύστημα ελέγχου πτήσης fly-by-wire.

Κατά την πτήση, άνθρωποι της Embraer, μεταξύ των οποίων και δοκιμαστές, εξήγησαν τις δυνατότητες του αεροσκάφους και τις αρχές που καθόρισαν τη σχεδίασή του. Βλέποντας από κοντά το πιλοτήριο και τον χώρο μεταφοράς φορτίου, το OnAlert μπόρεσε να σχηματίσει σαφή εικόνα για την πλατφόρμα, η οποία είχε ήδη αποκτήσει προβάδισμα ως επιλογή για τις ανάγκες της Ελλάδας.

Φορτίο έως 26 τόνους και μέγιστη ταχύτητα 870 χλμ./ώρα

Το C-390, δικινητήριο στρατιωτικό μεταγωγικό, έχει ωφέλιμο φορτίο έως 26 τόνους και αναπτύσσει μέγιστη ταχύτητα περίπου 470 κόμβων, ήτοι 870 χιλιόμετρα την ώρα. Το ανώτατο επιχειρησιακό ύψος του είναι περίπου 36.000 πόδια.

Με μήκος 35,2 μέτρα, εκπέτασμα 35,05 μέτρα και ύψος 11,84 μέτρα, το αεροσκάφος μεταφέρει, ανάλογα με τη διαμόρφωσή του, έως 80 επιβάτες ή 66 αλεξιπτωτιστές. Η ράμπα στο πίσω μέρος και το σύστημα διαχείρισης φορτίου διευκολύνουν τη μεταφορά παλετών, οχημάτων και στρατιωτικού εξοπλισμού, αλλά και τις ρίψεις εφοδίων.

Η εμβέλεια που μπορεί να επιτευχθεί διαμορφώνεται ανάλογα με το φορτίο, τα διαθέσιμα καύσιμα και το προφίλ της πτήσης. Ανάλογα με την αντοχή του εδάφους, το μήκος του διαδρόμου και τις απαιτήσεις της αποστολής, μπορεί επίσης να επιχειρεί από ημιπροετοιμασμένους διαδρόμους.

Για την Ελλάδα, κρίσιμο στοιχείο είναι το συνολικό μεταφορικό έργο που μπορεί να αναλάβει το αεροσκάφος. Εφόσον περισσότερα υλικά μετακινούνται σε λιγότερο χρόνο, ενδέχεται να χρειάζονται λιγότερες έξοδοι και το αεροσκάφος να είναι έτοιμο νωρίτερα για την επόμενη αποστολή.

Δύο κινητήρες και σύγχρονη τεχνική υποστήριξη

Στο Millennium έχουν τοποθετηθεί δύο turbofan κινητήρες IAE V2500-E5, με ώση περίπου 31.330 λιβρών ο καθένας. Οι κινητήρες ανήκουν σε ευρέως διαδεδομένη οικογένεια της εμπορικής αεροπορίας, η οποία διαθέτει εκτεταμένη διεθνή τεχνική υποδομή.

Η ευρεία χρήση τους έχει δημιουργήσει σημαντική εμπειρία στη συντήρηση, χωρίς αυτό να αναιρεί τις ιδιαίτερες απαιτήσεις και πιστοποιήσεις της στρατιωτικής έκδοσης. Παράλληλα, η ψηφιακή παρακολούθηση των συστημάτων συμβάλλει στον καλύτερο προγραμματισμό των εργασιών και στον έγκαιρο εντοπισμό τεχνικών ζητημάτων.

Η διαθεσιμότητα του στόλου είναι καθοριστική για την Πολεμική Αεροπορία. Όταν ο αρχικός αριθμός είναι τρία αεροσκάφη, η απώλεια της διαθεσιμότητας έστω και ενός περιορίζει αισθητά το μεταφορικό έργο. Γι’ αυτό, η εξασφάλιση ανταλλακτικών, τεχνικής υποστήριξης και εκπαίδευσης μηχανικών έχει άμεση επιχειρησιακή σημασία.

Πορτογαλία: Το εύρος της συμφωνίας και του πακέτου

Στην απόφαση της Πορτογαλίας, η οποία δημοσιεύτηκε στις 22 Οκτωβρίου, προβλέπονται δαπάνες περίπου 590 εκατομμυρίων ευρώ, πριν από τον υπολογισμό του ΦΠΑ, για τα τρία αεροσκάφη και τις παροχές που τα συνοδεύουν για την Ελλάδα.

Από το συνολικό ποσό, περίπου 532,9 εκατομμύρια κατευθύνονται στην αγορά των αεροσκαφών και στην αρχική υποστήριξη. Επιπλέον 57,1 εκατομμύρια προορίζονται για συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου, εκπαίδευση, πρόσθετη υποστήριξη, τεχνικές ομάδες στην Ελλάδα και διαχείριση του προγράμματος. Τα ποσά περιγράφουν το συνολικό εγκεκριμένο πορτογαλικό πλαίσιο και όχι το κόστος τριών αεροσκαφών χωρίς εξοπλισμό ή υπηρεσίες.

Η συνεργασία με τη Λισαβόνα δημιουργεί παράλληλα εκπαιδευτικές δυνατότητες. Η εμπειρία από την Beja μπορεί να συνεισφέρει στην προετοιμασία των ελληνικών πληρωμάτων και τεχνικών, διευκολύνοντας την οργανωμένη ένταξη του νέου τύπου.

Rafale: Η δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού

Μία ακόμη πτυχή αφορά τον ανεφοδιασμό στον αέρα. Στην έκδοση KC-390, το Millennium φέρει ατρακτίδια με εύκαμπτο σωλήνα και καλάθο, γνωστά ως σύστημα hose-and-drogue. Η συγκεκριμένη δυνατότητα ενδιαφέρει την Ελλάδα, καθώς τα Rafale χρησιμοποιούν παρόμοια μέθοδο ανεφοδιασμού.

Για να αξιοποιηθεί επιχειρησιακά η δυνατότητα, χρειάζονται ο προβλεπόμενος εξοπλισμός, πιστοποίηση του συνδυασμού των αεροσκαφών και κατάλληλα εκπαιδευμένα πληρώματα. Οι δυνατότητες που τελικά θα παραδοθούν θα εξαρτηθούν από το ακριβές περιεχόμενο της ελληνικής σύμβασης.

Εφόσον αποκτηθεί οργανική δυνατότητα ανεφοδιασμού, θα διευρυνθούν οι επιλογές σχεδιασμού αποστολών στην Ανατολική Μεσόγειο και θα αυξηθεί ο χρόνος παραμονής συμβατών μαχητικών στην περιοχή ενδιαφέροντος. Τα F-16 και τα F-35 χρειάζονται σύστημα άκαμπτου σωλήνα, οπότε δεν μπορούν να ανεφοδιαστούν από τη συγκεκριμένη διαμόρφωση.

Αεροδιακομιδές και εκκενώσεις μαζί με ενίσχυση δυνάμεων

Οι αποστολές των Millennium αφορούν το σύνολο των Ενόπλων Δυνάμεων. Μεταξύ αυτών είναι η μεταφορά προσωπικού και υλικών σε νησιωτικές μονάδες, η υποστήριξη αεροπορικών αποσπασμάτων και η ανάπτυξη δυνάμεων στο εξωτερικό. Σε τέτοιες αποστολές, η ταχύτητα και η χωρητικότητα του αεροσκάφους επηρεάζουν άμεσα τον χρόνο αντίδρασης.

Η διαμόρφωση του χώρου φορτίου μπορεί να αλλάξει για υγειονομικές αποστολές, με την εγκατάσταση φορείων και ιατρικού εξοπλισμού και τη μεταφορά συνοδών. Το αεροσκάφος μπορεί ακόμη να συνδράμει στην απομάκρυνση πολιτών από περιοχές κρίσης και στη διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας.

Το πλεονέκτημα της μεγαλύτερης ταχύτητας είναι εντονότερο όταν οι αποστάσεις είναι μεγάλες. Σε κοντινότερες διαδρομές, σημαντικό ρόλο εξακολουθούν να έχουν οι χρόνοι φόρτωσης, εξυπηρέτησης και προετοιμασίας. Η αποδοτική χρήση του στόλου προϋποθέτει, επομένως, ολοκληρωμένη οργάνωση των αερομεταφορών.

Η πρόκληση για την ΕΑΒ και την πρώτη παραλαβή

Η προοπτική για την επόμενη ημέρα αφορά και την ελληνική αμυντική βιομηχανία, καθώς τον Μάιο η Embraer και η ΕΑΒ υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας με στόχο να αναπτύξουν στην Ελλάδα δυνατότητες συντήρησης, επισκευής και γενικής επισκευής του C-390.

Για να περάσει αυτή η προοπτική σε συγκεκριμένο τεχνικό έργο, χρειάζονται εκπαίδευση, κατάλληλες υποδομές και πιστοποιήσεις. Εφόσον προχωρήσει, μπορεί να ενισχυθεί η αυτονομία της Πολεμικής Αεροπορίας στην υποστήριξη των αεροσκαφών και να παραμείνει τεχνογνωσία στη χώρα.

Η ανανέωση του στόλου προχωρά ενώ οι ανάγκες για αερομεταφορές παραμένουν διαρκείς. Ασκήσεις, μετασταθμεύσεις, εφοδιασμός μονάδων και έκτακτες αποστολές καλούνται να καλυφθούν από τα ίδια διαθέσιμα αεροσκάφη. Κατά τη μεταβατική περίοδο, η ένταξη του νέου τύπου θα πρέπει να συμβαδίζει με τη συνεχιζόμενη υποστήριξη των υφιστάμενων μέσων.

Τα τρία πρώτα Millennium σηματοδοτούν την έναρξη της ανανέωσης, ωστόσο θα χρειαστεί χρόνος μέχρι να αναλάβουν πλήρως το έργο τους. Η ενίσχυση θα φανεί στην πράξη όταν αεροσκάφη, πληρώματα και τεχνικοί θα μπορούν να υπηρετούν με συνέπεια τον επιχειρησιακό σχεδιασμό, χωρίς να χάνεται παράλληλα η δυνατότητα ανταπόκρισης σε απρόβλεπτες ανάγκες.

Η επιτυχία θα κριθεί από αυτό, μετά την πρώτη προσγείωση αεροσκάφους με ελληνικά εθνόσημα. Μετά τις υπογραφές, προτεραιότητα έχει πλέον η υλοποίηση.

Αυτό προϋποθέτει προετοιμασία των πληρωμάτων, εξασφάλιση ανταλλακτικών και τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων παράδοσης. Η πορεία που κατέγραψε το OnAlert, από το πρώτο ενδιαφέρον και την επιλογή του C-390 έναντι του C-130J μέχρι την πτήση στη Βραζιλία, καταλήγει τώρα στη συμφωνία για το επόμενο μεταγωγικό της Πολεμικής Αεροπορίας.

Πηγή: OnAlert.gr / Κώστας Σαρικάς