Ακόμα μία σημαντική εξέλιξη φαίνεται να φέρνει η τεχνητή νοημοσύνης, με το AI να είναι πιο αποτελεσματικό σε σύγκριση με τη συμβατική μαστογραφία, όπως προκύπτει από τα αποτελέσματα τυχαιοποιημένης κλινικής δοκιμής, που δημοσιεύονται στο περιοδικό «The Lancet».
Η μαστογραφία έχει συνδεθεί με τη μείωση της θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού, κυρίως χάρη στην έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία. Ωστόσο, ορισμένοι καρκίνοι εξακολουθούν να διαφεύγουν του εντοπισμού. Εκτιμάται ότι το 20% έως 30% των καρκίνων που διαγιγνώσκονται μεταξύ δύο ελέγχων θα μπορούσαν να είχαν ανιχνευθεί στην προηγούμενη μαστογραφία. Το τέλος σε αυτό φαίνεται να μπορεί να φέρει η τεχνητή νοημοσύνη.
Στη συγκεκριμένη μελέτη, η οποία διεξήχθη μεταξύ Απριλίου 2021 και Δεκεμβρίου 2022, περισσότερες από 100.000 γυναίκες σε τέσσερα κέντρα στη Σουηδία κατανεμήθηκαν τυχαία είτε σε ομάδα ελέγχου με μαστογραφία υποστηριζόμενη από τεχνητή νοημοσύνη είτε σε ομάδα με τη συνήθη πρακτική της διπλής ανάγνωσης της μαστογραφίας από ακτινολόγους χωρίς χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Στην πρώτη ομάδα ένα εξειδικευμένο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης ανέλυσε τις μαστογραφίες, ταξινομώντας τα περιστατικά χαμηλού κινδύνου για μία μόνο ανάγνωση και τα υψηλού κινδύνου για διπλή ανάγνωση από ακτινολόγους, ενώ παράλληλα επεσήμαινε ύποπτα ευρήματα στις εικόνες.
Το σύστημα τεχνητής νοημοσύνης είχε εκπαιδευτεί και δοκιμαστεί σε περισσότερες από 200.000 εξετάσεις από πολλά ιδρύματα σε περισσότερες από δέκα χώρες.
Όπως προέκυψε από τα πλήρη αποτελέσματα της έρευνας, που δημοσιεύθηκαν χθες, η χρήση τεχνητής νοημοσύνης μειώνει κατά 12% τις διαγνώσεις στα χρόνια που ακολουθούν ένα ραντεβού για προληπτικό έλεγχο. Επιπλέον, στην ομάδα με τεχνητή νοημοσύνη καταγράφηκαν 16% λιγότεροι διηθητικοί καρκίνοι, 21% λιγότεροι μεγάλοι όγκοι και 27% λιγότεροι επιθετικοί υποτύποι.
Συνολικά, το 81% των περιστατικών καρκίνου στην ομάδα με AI εντοπίστηκε κατά τον προσυμπτωματικό έλεγχο, έναντι 74% στην ομάδα ελέγχου, χωρίς σημαντική διαφορά στα ποσοστά ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων.
Προηγούμενα ενδιάμεσα αποτελέσματα της δοκιμής MASAI, που είχαν δημοσιευθεί το 2023 στο «The Lancet Oncology», έδειξαν μείωση κατά 44% στον φόρτο εργασίας των ακτινολόγων που αξιολογούν τις μαστογραφίες. Παράλληλα, μια πρώιμη ανάλυση της δοκιμής, που δημοσιεύθηκε στο «The Lancet Digital Health» τον Μάρτιο του 2025, είχε καταγράψει αύξηση κατά 29% στην ανίχνευση καρκίνου χωρίς αύξηση των ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, τα ευρήματα αυτά θα μπορούσαν να δικαιολογήσουν την ευρύτερη εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης στα προγράμματα προληπτικού ελέγχου, ιδιαίτερα υπό το πρίσμα της έλλειψης εξειδικευμένου ιατρικού προσωπικού.
Η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, Δρ. Κριστίνα Λονγκ από το Πανεπιστήμιο του Λουντ στη Σουηδία σημειώνει ότι «η ευρεία εφαρμογή της μαστογραφίας με υποστήριξη τεχνητής νοημοσύνης σε προγράμματα προληπτικού ελέγχου για καρκίνο του μαστού θα μπορούσε να βοηθήσει στη μείωση του φόρτου εργασίας των ακτινολόγων, καθώς και στην ανίχνευση περισσότερων καρκίνων σε πρώιμο στάδιο, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με επιθετικούς υπότυπους». Ωστόσο, προσθέτει ότι «η εισαγωγή της τεχνητής νοημοσύνης στην υγειονομική περίθαλψη πρέπει να γίνεται με προσοχή, με δοκιμασμένα εργαλεία και συνεχή παρακολούθηση, ώστε να αξιολογείται η επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης στα εθνικά και περιφερειακά προγράμματα ελέγχου».
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η μελέτη έχει ορισμένους περιορισμούς, καθώς πραγματοποιήθηκε μόνο στη Σουηδία, αφορούσε έναν τύπο μηχανήματος μαστογραφίας και ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης, ενώ οι συμμετέχοντες ακτινολόγοι είχαν μέτριο έως πολύ υψηλό επίπεδο εμπειρίας.
