Σλοβιάνσκ: Οδοιπορικό στη διαλυμένη πόλη της Ουκρανίας στην πρώτη γραμμή που θέλει απεγνωσμένα η Ρωσία

Το Σλοβιάνσκ συγκαταλέγεται στις τέσσερις πόλεις που αποτελούν τη «ζώνη οχυρών» της Ουκρανίας. Είναι ένα σύνολο ισχυρά ενισχυμένων αμυντικών γραμμών στις περιοχές της ανατολικής περιφέρειας του Ντονέτσκ που εξακολουθούν να ελέγχονται από την Ουκρανία.

Η Ρωσία θέλει το Κίεβο να παραδώσει τις πόλεις-οχυρά. Το ζήτημα βρίσκεται στο επίκεντρο των συνομιλιών για μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία, οι οποίες επανήλθαν μετά από εννέα μήνες μεταξύ Ουκρανίας, Ρωσίας και ΗΠΑ στο Αμπού Ντάμπι. Οι Ουκρανοί, ωστόσο, φοβούνται πως μια τέτοια υποχώρηση θα επέτρεπε στη Ρωσία να προχωρήσει πολύ περισσότερο προς τα δυτικά, ακόμη και προς την πρωτεύουσα, το Κίεβο.

Το BBC ταξίδεψε στο Σλοβιάνσκ και συνάντησε την 21χρονη Τετιάνα, η οποία ελέγχει στο κινητό της τις τελευταίες στρατιωτικές πληροφορίες για ενδεχόμενες αεροπορικές απειλές, καθώς και τον Γιάσα, που έχει μια καραμπίνα για την έσχατη περίπτωση κατάρριψης ρωσικών drones. Οι δυο τους ανήκουν σε μονάδα drones που αυτοαποκαλείται «Peaky Blinders». Το χαρακτηριστικό έμβλημά τους είναι η τραγιάσκα, όπως εκείνη που έγινε γνωστή από την τηλεοπτική σειρά του BBC, με τη διαφορά ότι η δική τους έχει σχέδιο παραλλαγής.

Στους δρόμους του Σλοβιάνσκ έχουν μείνει διάσπαρτα εγκαταλειμμένα οχήματα, τα οποία καταστράφηκαν πρόσφατα από ρωσικά drones FPV που ελέγχονται από απόσταση. Τα αντιαεροπορικά δίχτυα που καλύπτουν τους δρόμους δεν εγγυώνται την ασφάλεια. Πάνω από το κεφάλι της Τετιάνα ακούγονται αρκετά drones να βουίζουν και ακολουθεί η κακοφωνία των πυρών από ελαφρά όπλα, καθώς οι ουκρανικές δυνάμεις επιχειρούν να τα καταρρίψουν. Η ίδια παραδέχεται ότι η κατάσταση μπορεί να γίνει τρομακτική, αλλά εξηγεί πως ένιωσε ότι έπρεπε να βοηθήσει τη χώρα της, αφήνοντας πίσω το όνειρο να γίνει τραγουδίστρια της όπερας.

Το Σλοβιάνσκ έχει απομείνει σκιά της πόλης που ήταν παλιά. Ελάχιστα κτίρια παραμένουν άθικτα και πολλά έχουν γίνει ερείπια. Η Τετιάνα μάς δείχνει ένα σχολείο που καταστράφηκε πρόσφατα από ρωσικές κατευθυνόμενες βόμβες. Ακριβώς απέναντι, μια τεράστια τρύπα ανοίγεται σε ένα εγκαταλειμμένο συγκρότημα κατοικιών. Σπασμένα τζάμια έχουν γεμίσει το πεζοδρόμιο. Τα λίγα καταστήματα που εξακολουθούν να λειτουργούν είναι καλυμμένα με σανίδες, δυσκολεύοντας τη διάκριση όσων παραμένουν ανοιχτά. Τα περισσότερα έχουν κλείσει.

Η Τετιάνα λέει ότι οι Ρώσοι προσπαθούν με κάθε τρόπο να φοβίσουν τους κατοίκους και να τους αναγκάσουν να φύγουν από την πόλη. «Αυτή είναι η στρατηγική τους να κάνουν τους ανθρώπους να φύγουν μέσα στο χάος, μαζεύοντας τα τελευταία τους υπάρχοντα και φεύγοντας εν μέσω τεράστιου φόβου και υποφοράς. Θέλουν οι άνθρωποι να μην έχουν πλέον πουθενά να ζήσουν», αναφέρει η Τετιάνα.

Το ίδιο μοτίβο έχει εμφανιστεί και σε άλλες ουκρανικές πόλεις του Ντονμπάς, όπως το Ποκρόβσκ και το Μπαχμούτ. Πλέον είναι πόλεις-φαντάσματα, με τα κτίρια να έχουν μετατραπεί σε ερείπια, πριν τελικά καταληφθούν από τους Ρώσους.

Η Ρωσία συναντά ισχυρή ουκρανική αντίσταση

Σχεδόν το 90% του Ντονμπάς, δηλαδή των περιοχών του Λουχάνσκ και του Ντονέτσκ, βρίσκεται ήδη υπό ρωσικό έλεγχο. Ωστόσο, η δυναμική ουκρανική αντίσταση έχει σχεδόν σταματήσει την προέλαση της Ρωσίας φέτος.

Ο Λευκός Οίκος εκφράζει αισιοδοξία για την επανέναρξη των συνομιλιών στο Αμπού Ντάμπι, παρότι ο Ουκρανός πρόεδρος Βολόντιμιρ Ζελένσκι αρνείται να παραχωρήσει εδάφη.

Περισσότεροι από 54.000 νεκροί ή τραυματίες καταγράφηκαν στις τάξεις των ρωσικών στρατευμάτων τον Οκτώβριο, τον φονικότερο μήνα από την έναρξη της πλήρους εισβολής, σύμφωνα με το Γενικό Επιτελείο της Ουκρανίας. Παρ’ όλα αυτά, οι ρωσικές δυνάμεις εξακολουθούν να κάνουν τη ζωή σχεδόν αδύνατη στις πόλεις της Ζώνης των Οχυρών.

Ζώντας με τον φόβο των επιθέσεων

Πριν από τον πόλεμο, ο πληθυσμός του Σλοβιάνσκ ξεπερνούσε τους 200.000 κατοίκους. Σήμερα έχει μείνει λιγότερο από το 10%, ενώ οι κάτοικοι λιγοστεύουν κάθε μέρα.

Ανάμεσα στις σχεδόν αδιάκοπες προειδοποιήσεις για αεροπορικές επιδρομές, εξακολουθούν να υπάρχουν άνθρωποι που προσπαθούν να κρατηθούν από τη ζωή στην πόλη. Η Ιρίνα εργάζεται σε ένα από τα τελευταία καφέ που παραμένουν ανοιχτά. Γεννήθηκε στο Σλοβιάνσκ. «Αναγκάζομαι να περπατάω κλαίγοντας», λέει η Ιρίνα. «Πώς μπορούν να το κάνουν αυτό;», διερωτάται

Η ζωή έχει γίνει αφάνταστα δύσκολη, όπως λέει, και το σπίτι της έχει ήδη χαθεί. Ωστόσο, παρά τα δάκρυά της, επιμένει να μείνει: «Δεν θα φύγω από το Σλοβιάνσκ. Αυτό είναι το σπίτι μου».

Η Ίνγκα, 53 ετών, κατάγεται από το Σλοβιάνσκ και μεγάλωσε εκεί, ενώ εξακολουθεί να εργάζεται στην πόλη παρά τους κινδύνους. «Είναι αγχωτικό. Ειλικρινά, δεν ξέρω καν τι να πω», αναφέρει. Παραμένει, όπως λέει, εξαιτίας του «φόβου του αγνώστου».

Η Ίνγκα εξηγεί: «Απλώς δεν έχω πού να πάω και δεν έχω χρήματα για να φύγω ή να συντηρήσω τον εαυτό μου μετά». Προσθέτει: «Ούτε υπάρχει κάποιο άλλο μέρος στην Ουκρανία που θα θεωρούσε πραγματικά ασφαλές», σημειώνει.

Συναντώντας μια ομάδα της Εθνικής Φρουράς Omega

Πριν από δύο χρόνια γνωρίσαμε για πρώτη φορά τη μονάδα drones των Ειδικών Δυνάμεων της Εθνικής Φρουράς Omega, όταν πολεμούσε στην περιοχή του Χαρκόβου, στη βορειοανατολική Ουκρανία. Από τα μέλη της αρχικής ομάδας έχουν απομείνει μόλις τέσσερα· οι υπόλοιποι μετατέθηκαν σε άλλες μονάδες, τραυματίστηκαν ή σκοτώθηκαν.

Ανάμεσα στους νεκρούς ήταν ο αδελφός του Ολεξάντρ, επικεφαλής της μονάδας. Σήμερα, εκείνος θεωρεί τα μέλη της μονάδας οικογένειά του και αστειεύεται πως μοιάζουν με την τηλεοπτική σειρά Peaky Blinders, «αλλά χωρίς το έγκλημα και τα ναρκωτικά», όπως λέει.

Κάθε βράδυ, όταν επιστρέφουν στη βάση, τρώνε όλοι μαζί. Ο Ολεξάντρ διαβάζει μια προσευχή για να ευχαριστήσει που κατάφεραν να επιβιώσουν ακόμη μία ημέρα και λέει ότι η προσευχή τονώνει το ηθικό τους. Από ένα ηχείο ακούγεται κλασική μουσική την ώρα του φαγητού, βοηθώντας να καλυφθούν οι κοντινοί ήχοι των εκρήξεων.

Ο Ολεξάντρ τονίζει πως είναι σημαντικό να κρατηθεί η γραμμή άμυνας και λέει: «Νιώθω ότι αυτή είναι η πιο δύσκολη κατάσταση που έχουμε αντιμετωπίσει ποτέ».

Στη συνέχεια, εξηγεί: «Πρέπει να είμαστε εδώ για να προκαλέσουμε τη μέγιστη δυνατή ζημιά στον εχθρό. Πολεμάμε εδώ γιατί εδώ λαμβάνει χώρα η πιο έντονη φάση του πολέμου. Ο ισχυρισμός της Ρωσίας ότι θα φτάσει στα σύνορα του Ντονμπάς, θα το καταλάβει και μετά ο πόλεμος θα τελειώσει, είναι απολύτως ψευδής».

Η ισχυρή αμυντική γραμμή της Ουκρανίας απέναντι στη ρωσική προέλαση

Οι πόλεις που εξακολουθούν να βρίσκονται στη ζώνη των οχυρών συνθέτουν μια ισχυρή γραμμή άμυνας για την Ουκρανία και δυσκολεύουν σημαντικά κάθε ρωσική προέλαση. Ο κορεσμός της περιοχής από drones έχει πλέον κάνει σχεδόν αδύνατη την προώθηση οποιασδήποτε από τις δύο πλευρές.

Παρότι οι ειρηνευτικές συνομιλίες ξεκίνησαν ξανά, ο Ολεξάντρ επισημαίνει ότι ως τώρα δεν έχουν αποφέρει αποτέλεσμα. «Θέλω πραγματικά να τελειώσει αυτός ο πόλεμος», λέει, «αλλά πιστεύω ότι αυτές οι διαπραγματεύσεις θα πετύχουν; Όχι, δεν πιστεύω πραγματικά ότι θα πετύχουν».

Το επόμενο πρωί, δεν είμαστε οι μόνοι που αποχωρούμε. Στο κεντρικό σημείο εκκένωσης έχουν φτάσει δώδεκα πολίτες, ώστε να μεταφερθούν μακριά από το Σλοβιάνσκ. Με όσα πράγματα μπορούν να κουβαλήσουν, οδηγούνται σε καταφύγιο για να προστατευτούν. Ακούγεται έξω μια ακόμη δυνατή ριπή από πυρά ελαφρών όπλων, ένδειξη ότι βρίσκονται περισσότερα drones σε κοντινή απόσταση.

Τον συντονισμό της απομάκρυνσης των πολιτών έχει αναλάβει η Αλίνα Σίρκο, η οποία επίσης ζει στο Σλοβιάνσκ. Όπως αναφέρει, τους τελευταίους μήνες η κατάσταση χειροτέρεψε γρήγορα, ενώ οι οικογένειες με παιδιά έχουν ήδη λάβει εντολή να φύγουν. «Όλοι σκέφτονται να φύγουν», λέει, «το σκέφτομαι κι εγώ».

Το Σλοβιάνσκ παραμένει υπό ουκρανικό έλεγχο, όμως οι άνθρωποί του, η ζωντανή δύναμη της πόλης, σβήνουν αργά.