Πολωνία: Η Κομισιόν παρεμβαίνει για τους δικαστές του Συνταγματικού Δικαστηρίου – Στα άκρα η σύγκρουση Τουσκ και Ναβρότσκι

Η Πολωνία βρίσκεται στο επίκεντρο νέας παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία ζητά από τις πολωνικές Αρχές να διασφαλίσουν τη λειτουργία του Συνταγματικού Δικαστηρίου και διευκρινίζει ότι η επιλογή των νέων δικαστών ανήκει στο Κοινοβούλιο. Η θέση των Βρυξελλών διατυπώνεται έπειτα από πρωτοφανή κλιμάκωση στη Βαρσοβία, όπου η αστυνομία επενέβη στο Συνταγματικό Δικαστήριο και ξέσπασε ανοιχτή σύγκρουση ανάμεσα στον πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ και τον πρόεδρο Κάρολ Ναβρότσκι.

Το Euronews μεταδίδει ότι εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανέφερε το Σάββατο (31/10) πως οι Βρυξέλλες παρακολουθούν από κοντά όσα συμβαίνουν. Όπως τόνισε, το Συνταγματικό Δικαστήριο πρέπει να λειτουργεί βάσει του πολωνικού Συντάγματος και της συναφούς νομολογίας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

«Εναπόκειται στις πολωνικές Αρχές να διασφαλίσουν ότι το Συνταγματικό Δικαστήριο μπορεί να λειτουργεί σύμφωνα με το πολωνικό Σύνταγμα και με σεβασμό στη σχετική νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Παράλληλα, ο εκπρόσωπος διευκρίνισε πως η αρμοδιότητα για την επιλογή των οκτώ νέων μελών του Συνταγματικού Δικαστηρίου απορρέει από τις συνταγματικές εξουσίες της Sejm, της κάτω Βουλής του πολωνικού Κοινοβουλίου.

Η απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου στην οποία αναφέρεται η Κομισιόν

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπενθύμισε ακόμη ότι, στις 5 Μαΐου 2026, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου είχε εκδώσει προσωρινά μέτρα για τους δικαστές που εξέλεξε η πολωνική Βουλή τον Μάρτιο του 2026.

Βάσει των μέτρων, οι αρμόδιες Αρχές της Πολωνίας κλήθηκαν να μην προχωρήσουν σε πράξεις που ενδέχεται να παρεμποδίσουν τους δικαστές να αναλάβουν και να ασκήσουν τα καθήκοντά τους.

Η παρέμβαση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι δεν έχει δεχθεί να ορκίσει κάποιους από τους δικαστές που επέλεξε η κοινοβουλευτική πλειοψηφία, προβάλλοντας αμφιβολίες για τη νομιμότητα της διαδικασίας.

Η κυβέρνηση Τουσκ, από την άλλη, επιμένει ότι ο πρόεδρος δεν δικαιούται να εμποδίζει την ανάληψη καθηκόντων από δικαστές τους οποίους έχει εκλέξει νόμιμα το Κοινοβούλιο.

Αστυνομική επέμβαση και συγκεντρώσεις στη Βαρσοβία

Η θεσμική διαμάχη πήρε δραματική τροπή την Παρασκευή (30/10), μετά την ανακοίνωση ότι αναστέλλονται τα καθήκοντα του προέδρου του Συνταγματικού Δικαστηρίου, Μπόγκνταν Σφιεντσκόφσκι.

Όπως αναφέρει το Reuters, η Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, η δικαστής με τη μεγαλύτερη προϋπηρεσία στο δικαστήριο, γνωστοποίησε την απομάκρυνση του Σφιεντσκόφσκι από τα καθήκοντά του και την ανάληψη της προσωρινής διοίκησης του θεσμού.

Η εξέλιξη προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις από την εθνικιστική αντιπολίτευση, που κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να θέσει τη Δικαιοσύνη υπό τον έλεγχό της.

Αστυνομικές δυνάμεις μεγάλης ισχύος παρατάχθηκαν έξω από το Συνταγματικό Δικαστήριο, την ώρα που εκατοντάδες άνθρωποι διαδήλωναν στην περιοχή και ζητούσαν να επιστρέψει στα καθήκοντά του ο Σφιεντσκόφσκι.

Το Associated Press μεταδίδει ότι τρεις διαδηλωτές συνελήφθησαν στα επεισόδια της Παρασκευής. Ορισμένοι από τους διαδηλωτές πέταξαν αντικείμενα προς αστυνομικούς και επιχείρησαν να περάσουν τον προστατευτικό φράχτη του κτιρίου.

Οι διαδηλώσεις επαναλήφθηκαν το Σάββατο και η ένταση εξακολουθούσε να βρίσκεται σε υψηλά επίπεδα.

Ο Ναβρότσκι επέστρεψε εσπευσμένα από το ταξίδι στη Σενεγάλη

Λόγω της σοβαρότητας της κατάστασης, ο πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι διέκοψε την επίσκεψή του στη Σενεγάλη και γύρισε επειγόντως στην Πολωνία.

Αφού έφτασε στο Συνταγματικό Δικαστήριο, ο Ναβρότσκι κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να αρπάξει με τη βία έναν συνταγματικό θεσμό.

Σε ανακοίνωση που εξέδωσε επισήμως το Σάββατο, έκανε λόγο για παραβίαση της συνταγματικής τάξης και ζήτησε να αποχωρήσουν οι αστυνομικοί από την έδρα του δικαστηρίου.

Επιπλέον, κάλεσε σε έκτακτες συνομιλίες τους εκπροσώπους των κοινοβουλευτικών κομμάτων, επιδιώκοντας να περιορίσει την κρίση.

Στις διαβουλεύσεις έλαβαν μέρος στελέχη κομμάτων της αντιπολίτευσης, καθώς και εκπρόσωποι ορισμένων παρατάξεων που υποστηρίζουν την κυβερνητική πλειοψηφία. Ο Ντόναλντ Τουσκ απουσίαζε.

Τουσκ: Η αποκατάσταση του κράτους δικαίου αποτελεί υποχρέωσή μας

Ο πρωθυπουργός της Πολωνίας υπεραμύνθηκε των κυβερνητικών χειρισμών, ξεκαθαρίζοντας ότι θα συνεχίσει την προσπάθεια να αποκαταστήσει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.

Κατά το τηλεοπτικό διάγγελμά του το Σάββατο, ο Ντόναλντ Τουσκ εξέφρασε τη βεβαιότητα ότι το Συνταγματικό Δικαστήριο θα λειτουργήσει ανεξάρτητα και βάσει του Συντάγματος.

Πρόσθεσε ότι αποτελεί υποχρέωση της κυβέρνησης να προστατεύει την ασφάλεια του δικαστηρίου και να εξασφαλίζει τις αναγκαίες συνθήκες για την εκτέλεση των καθηκόντων του.

Ο Τουσκ χαρακτήρισε απαράδεκτα όσα συνέβησαν την Παρασκευή και υπογράμμισε ότι η επαναφορά της ομαλότητας δεν συνεπάγεται ανοχή ούτε σε παράνομες πράξεις ούτε στη βία.

Η θεσμική αντιπαράθεση έχει διάρκεια μεγαλύτερη της δεκαετίας

Η σημερινή κρίση γύρω από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Πολωνίας ξεκίνησε το 2015, όταν προέκυψε διαφωνία για την επιλογή νέων δικαστών.

Από το 2015 έως το 2023, όταν κυβερνούσε το εθνικιστικό κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), οι μεταρρυθμίσεις στο δικαστικό σύστημα πυροδότησαν σοβαρή σύγκρουση με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μαζί με επικριτές της τότε πολωνικής κυβέρνησης, θεωρούσε ότι οι κινήσεις του PiS είχαν πλήξει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.

Ο Ντόναλντ Τουσκ επέστρεψε στην εξουσία το 2023 και ανέλαβε τη δέσμευση να επαναφέρει το κράτος δικαίου, αλλά και να αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας του Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Οι κυβερνητικές πρωτοβουλίες, ωστόσο, συνάντησαν την αντίσταση προέδρων που βρίσκονται κοντά στο PiS, ενώ η αντιπαράθεση διατηρήθηκε και μετά την ανάδειξη του Κάρολ Ναβρότσκι στην προεδρία το 2025.

Η νέα διαμάχη δεν αφορά πλέον μόνο τη διαδικασία επιλογής δικαστών, αλλά έχει επεκταθεί και στον έλεγχο της διοίκησης του Συνταγματικού Δικαστηρίου, τροφοδοτώντας εκ νέου ανησυχίες για τη λειτουργία των θεσμών στην Πολωνία.