Ουκρανία: 25 λεωφορεία απομακρύνουν κατοίκους από το κατεχόμενο Ολέσκι – «Ζούσαμε με ένα φλιτζάνι ρύζι την ημέρα»

Στη νότια Ουκρανία βρίσκεται σε εξέλιξη μια σπάνια ανθρωπιστική επιχείρηση, καθώς κάτοικοι του Ολέσκι, εξαντλημένοι και υποσιτισμένοι, αποχωρούν από την πόλη που τελεί υπό ρωσική κατοχή. Η απομάκρυνση γίνεται μετά την επίτευξη τοπικής εκεχειρίας με τη μεσολάβηση της Πρώτης Κυρίας των ΗΠΑ, Μελάνια Τραμπ. Για την επιχείρηση διατέθηκαν 25 λεωφορεία και εννέα ασθενοφόρα, σε μια πρωτοφανή συνεργασία ανάμεσα στη Ρωσία και την Ουκρανία, σχεδόν τέσσερα χρόνια και οκτώ μήνες μετά την έναρξη του πολέμου.

Η επιχείρηση έγινε την Παρασκευή (30/10), όπως μετέδωσε το Reuters, ενώ στην πόλη έφτασε παράλληλα ανθρωπιστική αποστολή με τρόφιμα, φάρμακα και άλλα είδη πρώτης ανάγκης.

Από τις πρώτες ημέρες της εισβολής το 2022, το Ολέσκι στην περιοχή της Χερσώνας βρίσκεται υπό ρωσικό έλεγχο. Οι πολεμικές επιχειρήσεις προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές στην πόλη, η οποία χτυπήθηκε επίσης από τις καταστροφικές πλημμύρες μετά την ανατίναξη του φράγματος της Καχόβκα το 2023.

Για όσους δεν έφυγαν, η ζωή εκεί έχει γίνει μια συνεχής μάχη για την επιβίωση.

Η διαδρομή των 1.609 χιλιομέτρων για την επιστροφή στην Ουκρανία

Η έξοδος των κατοίκων ακολουθεί μια ιδιαίτερα περίπλοκη διαδρομή, αφού όσοι φεύγουν από το Ολέσκι δεν έχουν όλοι τον ίδιο τελικό προορισμό.

Με 25 λεωφορεία και εννέα ασθενοφόρα μεταφέρθηκαν αρχικά στην προσαρτημένη από τη Ρωσία Κριμαία τόσο όσοι ήθελαν να πάνε στη Ρωσία όσο και εκείνοι που επέλεγαν να επιστρέψουν σε περιοχές υπό ουκρανικό έλεγχο.

Από εκεί, οι επιβάτες χωρίστηκαν σε ξεχωριστές αυτοκινητοπομπές, με βάση τον προορισμό τους.

Η Ρωσίδα επίτροπος ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Γιάνα Λαντράτοβα, ανέφερε ότι ο σχεδιασμός της επιχείρησης αποσκοπούσε στην ασφαλή μετακίνηση όσων ήθελαν να φύγουν από την πόλη.

Όπως εξήγησε ο Ουκρανός βουλευτής Ντέιβιντ Αραχάμια, όσοι κατευθύνονται πίσω στην Ουκρανία θα φύγουν από την Κριμαία για την Ανάπα στη νότια Ρωσία και στη συνέχεια θα ταξιδέψουν αεροπορικώς στη Λευκορωσία.

Από εκεί θα συνεχίσουν με λεωφορεία, μέχρι να περάσουν ξανά σε ουκρανικό έδαφος.

Για να φτάσουν στον προορισμό τους, θα διανύσουν συνολικά περίπου 1.609 χιλιόμετρα.

«Ζούσαμε με ένα φλιτζάνι ρύζι την ημέρα»

Οι μαρτυρίες ανθρώπων από το Ολέσκι περιγράφουν τις τραγικές συνθήκες που επικρατούσαν επί μήνες.

Όπως αναφέρει το Reuters, κάποιοι κάτοικοι περνούσαν από δρόμους γεμάτους νάρκες, εκθέτοντας κάθε μέρα τη ζωή τους σε κίνδυνο για να βρουν τρόφιμα και πόσιμο νερό.

Οι κίνδυνοι της διέλευσης ήταν τέτοιοι, ώστε ένας από τους δρόμους έγινε γνωστός ως «δρόμος του θανάτου».

Κάτοικοι είπαν ότι προσπαθούσαν να επιβιώσουν με ελάχιστα παραπάνω από ένα φλιτζάνι ρύζι ή φαγόπυρο ημερησίως.

Ωστόσο, ακόμη και με αυτές τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες, κάποιοι επέλεξαν να μη φύγουν από την πόλη.

Ως την Παρασκευή, δεν ήταν γνωστός ο αριθμός όσων αποφάσισαν να παραμείνουν στο Ολέσκι.

Μιλώντας στον Ουκρανό επίτροπο ανθρωπίνων δικαιωμάτων, Ντμίτρο Λούμπινετς, μια γυναίκα δήλωσε ανήσυχη, καθώς, όπως τόνισε, πολλοί άνθρωποι εξακολουθούν να βρίσκονται στην περιοχή.

«Το πρόβλημα είναι ότι πολλοί άνθρωποι μένουν εκεί», του είπε.

«Μου έχουν πει ότι είναι δική τους επιλογή. Τουλάχιστον, θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να διασφαλίσουμε ότι η ανθρωπιστική βοήθεια θα φτάσει με κάποιον τρόπο», απάντησε ο Ουκρανός αξιωματούχος.

«Είμαστε στο λεωφορείο 20, ο γιος μου στο 17»

Σε βίντεο που δόθηκε στη δημοσιότητα από την επιχείρηση, ο Ντμίτρο Λούμπινετς συνομιλεί με μια γυναίκα, την Άννα. Την αγκαλιάζει και κατόπιν τη ρωτά αν έχει ετοιμάσει τα πράγματά της για την αναχώρηση.

Η Άννα απαντά με λόγια που φανερώνουν την αγωνία και την ελπίδα των κατοίκων: «Ναι, είμαστε στο λεωφορείο 20, ο γιος μου είναι στο λεωφορείο 17. Προς την Ουκρανία», του λέει.

Στα πλάνα από την απομάκρυνση καταγράφηκαν συγκινητικές εικόνες: κάτοικοι μιλούν με αξιωματούχους, ενώ ορισμένοι δεν καταφέρνουν να συγκρατήσουν τα δάκρυά τους.

Σε μία σκηνή, μια γυναίκα φαίνεται να περνά διστακτικά από τα ρωσικά στα ουκρανικά, εικόνα που αντανακλά την αβεβαιότητα και τον φόβο των αμάχων.

Η συμβολή της Μελάνια Τραμπ και του Πάπα Λέοντα στην εκεχειρία

Η επιχείρηση έγινε εφικτή μετά την τοπική εκεχειρία που άρχισε την Τρίτη (27/10) στο Ολέσκι και στην ευρύτερη περιοχή της Χερσώνας.

Η Μελάνια Τραμπ διαδραμάτισε μεσολαβητικό ρόλο στην επίτευξη της συμφωνίας, σύμφωνα με το Reuters, ενώ και οι δύο πλευρές αναγνώρισαν τη συμβολή του Πάπα Λέοντα.

Θετικά σχόλια για την παρέμβαση της Πρώτης Κυρίας των Ηνωμένων Πολιτειών διατύπωσαν τόσο το Κίεβο όσο και η Μόσχα.

Η επιχείρηση ανθρωπιστικής βοήθειας διεξάγεται σε πολιτικά ευαίσθητη περίοδο, καθώς απομένουν λίγες ημέρες έως τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, που θα γίνουν στις 3 Νοεμβρίου.

Το Reuters αναφέρει πως και οι δύο πλευρές της σύγκρουσης έχουν συμφέρον να πετύχει η επιχείρηση, ώστε να αποφύγουν νέα σύγκρουση με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ.

Έπειτα από εννέα μήνες διακοπής, οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ αναμένεται να ξαναρχίσουν τον Νοέμβριο.

Ρώσοι και Ουκρανοί αξιωματούχοι συνεργάστηκαν δημόσια

Αίσθηση προκάλεσε η δημόσια συνεργασία των επιτρόπων ανθρωπίνων δικαιωμάτων της Ρωσίας και της Ουκρανίας για την ανθρωπιστική αποστολή.

Η Γιάνα Λαντράτοβα και ο Ντμίτρο Λούμπινετς στάθηκαν μαζί μπροστά στους δημοσιογράφους και αργότερα απευθύνθηκαν από κοινού στους κατοίκους της περιοχής.

Η θερμή συμπεριφορά που επέδειξαν μεταξύ τους αποτέλεσε σπάνιο θέαμα στις σχέσεις Ρώσων και Ουκρανών αξιωματούχων από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος.

Η Λαντράτοβα δήλωσε ότι στην πόλη μεταφέρονται καύσιμα, ιατρικά εφόδια, τρόφιμα και είδη υγιεινής.

Ο Λούμπινετς διαβεβαίωσε πως θα γίνουν όλες οι απαραίτητες προσπάθειες για να λάβουν ανθρωπιστική βοήθεια όσοι τη χρειάζονται, ακόμη κι αν επιλέξουν να μείνουν στην περιοχή.

Οι εργασίες αποναρκοθέτησης που έγιναν πριν φτάσει η αποστολή ήταν ιδιαίτερα επικίνδυνες.

Η Ρωσίδα επίτροπος ανακοίνωσε ότι κατά τις εργασίες σκοτώθηκαν ένας Ρώσος πυροτεχνουργός και ένας ακόμη άνθρωπος.

Το Κρεμλίνο δεν θεωρεί την εκεχειρία πρότυπο για ευρύτερη συμφωνία

Παρότι η απομάκρυνση των αμάχων βασίστηκε σε επιτυχημένη συνεργασία, η Μόσχα δεν δείχνει βέβαιη ότι η συμφωνία μπορεί να οδηγήσει σε γενικότερη κατάπαυση του πυρός.

Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, παραδέχθηκε ότι οι δύο επίτροποι ανθρωπίνων δικαιωμάτων είχαν «υψηλό βαθμό συντονισμού».

Ερωτηθείς από δημοσιογράφο της ρωσικής κρατικής τηλεόρασης αν η συνεργασία αυτή αποδεικνύει ότι μπορούν να υπάρξουν συμφωνίες και σε άλλα θέματα, δεν συνέδεσε την επιχείρηση με τη συνολική ειρηνευτική διαδικασία.

«Πρόκειται για μια μεμονωμένη περίπτωση, την οποία είναι δύσκολο να γενικεύσουμε σε ολόκληρη τη διαδικασία επίλυσης της σύγκρουσης σε αυτό το στάδιο», απάντησε.

Ο Λούμπινετς, από την πλευρά του, είπε ότι η εκεχειρία στο Ολέσκι είναι η μεγαλύτερη σε διάρκεια και έκταση τοπική κατάπαυση πυρός στη γραμμή του μετώπου από την έναρξη του πολέμου.

Η εκεχειρία στο Ολέσκι δεν σταμάτησε τις επιθέσεις

Η ανθρωπιστική συμφωνία δεν έφερε γενικότερη αποκλιμάκωση των πολεμικών συγκρούσεων στην Ουκρανία.

Ουκρανοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι οι ρωσικές αεροπορικές επιδρομές συνεχίστηκαν τη νύχτα και είχαν ως στόχο επτά περιοχές της χώρας, ανάμεσά τους το Κίεβο και το Ντνίπρο.

Την Πέμπτη (29/10), ρωσική επίθεση με drone σε αποβάθρα σιδηροδρομικού σταθμού στο Ντνίπρο είχε ως αποτέλεσμα να σκοτωθούν τουλάχιστον 15 άνθρωποι.

Παράλληλα, φέτος τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία έχουν εντείνει τις αεροπορικές επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας, ενώ οι γραμμές του μετώπου έχουν σε μεγάλο βαθμό μείνει σταθερές.

Η επιχείρηση στο Ολέσκι δίνει στη Μόσχα και τη δυνατότητα προβολής. Από τη ρωσική κρατική τηλεόραση μεταδόθηκαν πλάνα με ανθρωπιστική βοήθεια να φορτώνεται σε κιβώτια που έφεραν ρωσικές σημαίες, ενώ όσοι συμμετείχαν φορούσαν μπλουζάκια με την επιγραφή «Η ομάδα του Πούτιν – Το Λαϊκό Μέτωπο».

Για όσους φεύγουν από το κατεστραμμένο Ολέσκι, όμως, προτεραιότητα δεν είναι η διπλωματική αντιπαράθεση, αλλά να μπορέσουν να απομακρυνθούν από έναν τόπο όπου για χρόνια η πρόσβαση ακόμη και στα στοιχειώδη αγαθά έκρυβε καθημερινό κίνδυνο.

Η απομάκρυνση των αμάχων συνιστά μια σπάνια περίπτωση συνεργασίας των δύο εμπόλεμων πλευρών. Εντούτοις, καθώς ο πόλεμος μαίνεται και παραμένει ανησυχητική η κατάσταση όσων αποφάσισαν να μείνουν στο Ολέσκι, η ανθρωπιστική εκεχειρία εξακολουθεί να είναι ένα περιορισμένο βήμα σε μια πολύ ευρύτερη σύγκρουση.