Ρωσία: Bots επιχειρούν να επηρεάσουν τις αμερικανικές εκλογές – Η επιχείρηση «Ματριόσκα» και ο πόλεμος παραπληροφόρησης

Μια μεγάλη εκστρατεία παραπληροφόρησης βρίσκεται σε εξέλιξη ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, στις 3 Νοεμβρίου, με αυτοματοποιημένους λογαριασμούς και βίντεο που παράγονται με Τεχνητή Νοημοσύνη. Αναλυτές που επικαλείται το Bloomberg αναφέρουν ότι δίκτυα συνδεδεμένα με ρωσικές επιχειρήσεις επιρροής στοχεύουν κυρίως υποψηφίους των Δημοκρατικών, προωθώντας ψευδείς ειδήσεις, ανύπαρκτες δηλώσεις διασημοτήτων και αναρτήσεις των οποίων οι προβολές διογκώνονται τεχνητά. Κεντρικό ρόλο έχει η επιχείρηση «Matryoshka»: μέσω παραποιημένου δημοσιογραφικού υλικού επιχειρεί να κάνει τις ψεύτικες πληροφορίες να φαίνονται ότι προέρχονται από αξιόπιστα μέσα ενημέρωσης.

Με βασικό πεδίο δράσης την πλατφόρμα X του Έλον Μασκ, η επιχείρηση επιδιώκει να επηρεάσει την άποψη των Αμερικανών ψηφοφόρων για τους υποψηφίους, λίγες ημέρες πριν από μια κρίσιμη εκλογική αναμέτρηση.

Πολλές αναρτήσεις κατηγορούν πολιτικούς για διαφθορά και προβάλλουν το σύνθημα #AllDemocratsAreCriminals, που σημαίνει «Όλοι οι Δημοκρατικοί είναι εγκληματίες», σύμφωνα με έρευνα του Bloomberg,.

Η εκστρατεία κάνει περισσότερα από το να διαδίδει ψευδείς ισχυρισμούς: επιστρατεύει αυτοματοποιημένη δραστηριότητα, ώστε να δημιουργείται η αίσθηση ότι οι αναρτήσεις έχουν ήδη συγκεντρώσει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον.

Η επιχείρηση «Ματριόσκα» – Παραποιημένο περιεχόμενο με γνωστά δημοσιογραφικά σήματα

Οι ερευνητές αποδίδουν σημαντικό μέρος του περιεχομένου στην επιχείρηση «Matryoshka», μια γνωστή ρωσική εκστρατεία παραπληροφόρησης.

Η ονομασία της προέρχεται από τις παραδοσιακές ρωσικές ξύλινες κούκλες, που μπαίνουν η μία μέσα στην άλλη και συμβολίζουν τα διαδοχικά επίπεδα μέσω των οποίων κυκλοφορούν οι κατασκευασμένες πληροφορίες.

Στην τακτική αυτή εντάσσονται ψεύτικα δημοσιεύματα, αλλοιωμένα πρωτοσέλιδα εφημερίδων και βίντεο που παρουσιάζονται ως αυθεντικά ρεπορτάζ γνωστών ειδησεογραφικών οργανισμών.

Έτσι, οι χρήστες των κοινωνικών δικτύων ενδέχεται να συναντήσουν υλικό που φαίνεται αξιόπιστο, ενώ το μέσο στο οποίο αποδίδεται δεν το έχει δημοσιεύσει ποτέ.

«Είναι το αντίστοιχο του πολέμου με drones στον χώρο της παραπληροφόρησης», ανέφερε το Bloomberg, σχολιάζοντας την κλίμακα και τον αυτοματοποιημένο χαρακτήρα της επιχείρησης.

Βίντεο με Ντε Νίρο, Τζούλια Ρόμπερτς και Σερ δημιουργημένα με AI

Στα βασικά μέσα της εκστρατείας συγκαταλέγονται βίντεο φτιαγμένα με Τεχνητή Νοημοσύνη, στα οποία γνωστά πρόσωπα εμφανίζονται να στηρίζουν πολιτικά μηνύματα που δεν έχουν εκφράσει στην πραγματικότητα.

Το Bloomberg αναφέρει πως ανάμεσα στις διασημότητες των οποίων χρησιμοποιήθηκε η εικόνα βρίσκονται ο Ρόμπερτ Ντε Νίρο, η Τζούλια Ρόμπερτς και η Σερ.

Η αναγνωρισιμότητα των προσώπων που εμφανίζονται στις κατασκευασμένες αναρτήσεις αξιοποιείται για να ενισχυθεί η αξιοπιστία των ψευδών πληροφοριών.

Την ίδια ώρα διακινούνται αφηγήσεις που εμπλέκουν υποψηφίους των Δημοκρατικών σε οικονομικά σκάνδαλα, τρομοκρατικές επιθέσεις ή ακραίες κοινωνικές θέσεις.

Οι ερευνητές εντόπισαν, μεταξύ άλλων, ψευδείς αναφορές ότι οι Δημοκρατικοί ευθύνονταν για πρόσφατη τρομοκρατική επίθεση στην αεροπορική εταιρεία flydubai, ότι η Τέιλορ Σουίφτ είχε προσφερθεί να στηρίξει τους Δημοκρατικούς και τις διαδικασίες φυλομετάβασης με αντάλλαγμα 500 εκατομμύρια δολάρια, καθώς και ότι ορισμένοι πολιτικοί διέθεσαν δημόσιους πόρους για προσωπική χρήση.

Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι οι παραπάνω ιστορίες είναι κατασκευασμένοι ισχυρισμοί στο πλαίσιο της εκστρατείας παραπληροφόρησης και όχι πραγματικά γεγονότα.

Εκρηκτικές προβολές σε μία ώρα: Τα σημάδια της δράσης των bots

Ενδιαφέρον προκαλεί η τακτική των αυτοματοποιημένων δικτύων να εμφανίζουν τις αναρτήσεις ως πολύ δημοφιλείς, αυξάνοντας τεχνητά τις προβολές τους.

Η ερευνητική ομάδα Antibot4Navalny, την οποία επικαλείται το Bloomberg, διαπίστωσε ότι αρκετά από τα επίμαχα δημοσιεύματα εμφανίζουν δεκάδες ή και εκατοντάδες χιλιάδες προβολές ήδη μέσα στην πρώτη ώρα από την ανάρτησή τους.

Έπειτα, ωστόσο, η άνοδος των προβολών διακόπτεται σχεδόν ξαφνικά.

Οι ερευνητές θεωρούν το μοτίβο αυτό σημάδι αυτοματοποιημένης δραστηριότητας, αφού οι πραγματικές προβολές συνήθως μεταβάλλονται πιο σταδιακά.

«Οι προβολές κανονικά δεν πέφτουν ξαφνικά στον γκρεμό», δήλωσε ο Ντάρεν Λίνβιλ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Clemson της Νότιας Καρολίνας και συνδιευθυντής του Media Forensics Hub.

Ως πρόσθετα στοιχεία εξετάζονται οι λίγες κοινοποιήσεις, αναδημοσιεύσεις και επισημάνσεις «μου αρέσει», παρά τον εντυπωσιακό αριθμό προβολών που εμφανίζεται.

Επιπρόσθετα, ορισμένοι από τους λογαριασμούς που διαδίδουν το υλικό έχουν ελάχιστους ακολούθους ή έμεναν ανενεργοί για χρόνια, προτού αρχίσουν ξαφνικά να αναρτούν πολιτικά μηνύματα.

Στο επίκεντρο 29 πολιτείες και οι κρίσιμες εκλογές για τη Γερουσία

Στο πλαίσιο της έρευνάς του, το Bloomberg εξέτασε 130 βίντεο και παραποιημένα πρωτοσέλιδα εφημερίδων, τα οποία αναρτήθηκαν από τις 10 Σεπτεμβρίου έως τις 9 Οκτωβρίου.

Τα αποτελέσματα καταδεικνύουν ότι η εκστρατεία δεν επικεντρώνεται σε μεμονωμένους υποψηφίους, αλλά αποσκοπεί στην επιρροή εκλογικών αναμετρήσεων σε όλη τη χώρα.

Η ανάλυση καταγράφει σύνδεση του περιεχομένου με 29 από τις 36 εκλογές για κυβερνήτες και με 20 από τις 35 αναμετρήσεις για τη Γερουσία.

Στοχεύονται κυρίως πολιτείες όπου η εκλογική μάχη ανάμεσα στους Δημοκρατικούς και τους Ρεπουμπλικανούς παραμένει αμφίρροπη.

Ενδεικτική περίπτωση αποτελεί ο Τζέιμς Ταλαρίκο, ο Δημοκρατικός υποψήφιος για τη Γερουσία στο Τέξας.

Σε ένα βίντεο που κατασκευάστηκε, ο Ταλαρίκο εμφανιζόταν να σχεδιάζει την περικοπή κοινωνικών παροχών σε Χασιδικούς γονείς, εφόσον εκείνοι δεν επέτρεπαν στα παιδιά τους να προχωρήσουν σε διαδικασίες φυλομετάβασης.

Παρά τους μόλις 35 ακολούθους του λογαριασμού που το ανάρτησε, το βίντεο είχε περίπου 35.000 προβολές. Προηγουμένως, ο συγκεκριμένος λογαριασμός δημοσίευε περιεχόμενο μόνο στα ιαπωνικά.

Σε έναν ακόμη ψευδή ισχυρισμό, ο Ταλαρίκο παρουσιαζόταν να έχει διαθέσει δημόσια χρήματα για να πληρώσει μοντέλα του OnlyFans.

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών προειδοποιούν: «Η Ρωσία είναι ο πιο ενεργός αντίπαλος»

Οι αποκαλύψεις ακολούθησαν την ενημέρωση που έλαβε τον Σεπτέμβριο το αμερικανικό Κογκρέσο από το Γραφείο της Διευθύντριας Εθνικών Πληροφοριών των ΗΠΑ.

Όπως μετέδωσε η Washington Post, στο Κογκρέσο παρουσιάστηκαν επιχειρήσεις ξένης παρέμβασης στο διαδίκτυο, με στόχο να οξύνουν τις κοινωνικές διαιρέσεις και να πλήξουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στο εκλογικό σύστημα.

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφόρησαν το Κογκρέσο ότι ανάλογη δραστηριότητα αναπτύσσουν επίσης η Κίνα και το Ιράν.

Η Ρωσία, πάντως, περιγράφηκε ως «ο πιο ενεργός αντίπαλος», σύμφωνα με το δημοσίευμα.

Παρότι η πλατφόρμα X έχει λάβει μέτρα κατά των επιχειρήσεων ξένης παρέμβασης στις εκλογές, οι ερευνητές τονίζουν πως το φαινόμενο εξακολουθεί να υφίσταται.

Ο Ζαν λε Ρου, ανώτερος ερευνητής στην Graphika, η οποία παρακολουθεί επιχειρήσεις παραπληροφόρησης με κρατική υποστήριξη, ανέφερε ότι νέοι λογαριασμοί εμφανίζονται κάθε φορά που εντοπίζονται και διαγράφονται παρόμοιοι.

«Όσους κι αν αφαιρεί το X, βλέπουμε πάντα μια νέα φουρνιά», ανέφερε.

Η έρευνα του Bloomberg διαπιστώνει ότι, παρά τον μεγάλο όγκο αναρτήσεων, τα περισσότερα κατασκευασμένα δημοσιεύματα δεν έχουν έως τώρα προσελκύσει σημαντική απήχηση μεταξύ των πραγματικών χρηστών.

Στο επίκεντρο και η Meta – Καταγγελίες για περιορισμούς σε πολιτικούς λογαριασμούς

Την ίδια περίοδο, αποφάσεις της Meta για τη λειτουργία πολιτικών λογαριασμών προκαλούν αντιδράσεις. Η εταιρεία είναι μητρική του Facebook, του Instagram και του WhatsApp.

Το αμερικανικό κίνημα No Kings, που αντιτίθεται στην κυβέρνηση Τραμπ, ανέφερε ότι το Instagram ανέστειλε τον λογαριασμό του για αρκετές ώρες το Σάββατο (17/10). Η αναστολή συνέπεσε με πανεθνική κινητοποίηση για την ενθάρρυνση της συμμετοχής στις ενδιάμεσες εκλογές.

Κατά τη Meta, η αναστολή ήταν ακούσια και προκλήθηκε από αυτοματοποιημένο σύστημα, το οποίο ανίχνευσε πιθανή δραστηριότητα bots.

Εκπρόσωπος της Meta σημείωσε πως τέτοιες ειδοποιήσεις ενδέχεται να εμφανιστούν όταν ένας λογαριασμός κάνει αναρτήσεις, κοινοποιήσεις ή σχόλια με ασυνήθιστα μεγάλη συχνότητα.

Ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, στράφηκε κατά της Meta, κατηγορώντας την για παρέμβαση στις προεδρικές εκλογές της χώρας. Αφορμή αποτέλεσαν δημοσιεύματα της Folha de S.Paulo σχετικά με περιορισμούς στους δικούς του λογαριασμούς στο Instagram κατά την προεκλογική περίοδο.

Στον πρώτο γύρο, που διεξήχθη στις 4 Οκτωβρίου, ο αντίπαλός του, ο γερουσιαστής Φλάβιο Μπολσονάρου, σημείωσε καλύτερη επίδοση από την αναμενόμενη. Οι δύο τους θα αναμετρηθούν στον δεύτερο γύρο στις 25 Οκτωβρίου.

Ο πρόεδρος της Βραζιλίας γνωστοποίησε ότι σκοπεύει να καταθέσει καταγγελία για το θέμα.

Η Meta, από την πλευρά της, απέδωσε τα προβλήματα σε τεχνικές δυσλειτουργίες και απέρριψε κατηγορηματικά κάθε κατηγορία για πολιτική μεροληψία.

«Οποιοσδήποτε ισχυρισμός ότι η Meta ευνοεί τη μία πλευρά είναι ψευδής», ανέφερε η εταιρεία.

Η μάχη για την αξιοπιστία της πληροφορίας ενόψει των εκλογών

Καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, οι ερευνητές προειδοποιούν πως οι μέθοδοι παραπληροφόρησης εξελίσσονται και γίνονται ολοένα πιο περίπλοκες.

Η Τεχνητή Νοημοσύνη, τα πλαστά δημοσιογραφικά δημοσιεύματα και τα δίκτυα αυτοματοποιημένων λογαριασμών λειτουργούν συνδυαστικά, διευκολύνοντας την ταχεία δημιουργία και διάδοση μεγάλου όγκου πολιτικού περιεχομένου.

Όταν οι προβολές αυξάνονται τεχνητά, μπορεί να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι μια ψευδής είδηση είναι ευρέως δημοφιλής, ακόμη κι αν η πραγματική συμμετοχή των χρηστών παραμένει περιορισμένη.

Ενόψει της 3ης Νοεμβρίου, το βασικό ερώτημα είναι αν αυτές οι επιχειρήσεις θα επηρεάσουν τις αντιλήψεις των Αμερικανών ψηφοφόρων και, τελικά, την εκλογική τους συμπεριφορά. Η διεκδίκηση πολιτικής επιρροής δεν διεξάγεται πλέον μόνο στις παραδοσιακές προεκλογικές εκστρατείες, αλλά και στον ψηφιακό χώρο της παραπληροφόρησης.