Κρίστα Πάικ: Αποχωρεί ο επικεφαλής των φυλακών του Τενεσί μετά την αποτυχημένη εκτέλεση – Το αδιέξοδο με τις θανατηφόρες ενέσεις

Ο κυβερνήτης του Τενεσί, Μπιλ Λι, ανακοίνωσε το Σάββατο ότι ο επικεφαλής του σωφρονιστικού συστήματος της πολιτείας παραιτείται μετά την αποτυχημένη εκτέλεση της Κρίστα Πάικ.

Την αποχώρηση του Φρανκ Στράντα, ο οποίος είναι επίτροπος του Τμήματος Διορθωτικών Υπηρεσιών, μέσα στον τρέχοντα μήνα μετέδωσε το Associated Press.

Ο Στράντα υποστήριξε σε δήλωσή του πως η παραίτησή του έγινε «προς το συμφέρον των πολιτών του Τενεσί». Την ίδια ώρα, βρίσκεται σε εξέλιξη ανεξάρτητη έρευνα για τα γεγονότα της Τετάρτης, όταν η πολιτεία δεν κατάφερε να εκτελέσει την Πάικ, παρότι της χορηγήθηκαν δύο δόσεις θανατηφόρου φαρμάκου.

«Πιστεύω ότι αυτή η επανεξέταση είναι απολύτως κατάλληλη και απαραίτητη, και προσβλέπω στο να κάνω ό,τι μπορώ για να βοηθήσω να προσδιοριστεί ακριβώς τι συνέβη», δήλωσε ο Στράντα.

Στην εντατική και σε μηχανική υποστήριξη η Πάικ

Οι δικηγόροι της Πάικ ανέφεραν σε προσφυγή που κατέθεσαν την Παρασκευή ότι η κρατούμενη μεταφέρθηκε επειγόντως σε νοσοκομείο, όπου τις επόμενες ώρες παρέμενε διασωληνωμένη και σε κωματώδη κατάσταση.

Όπως σημείωσαν οι συνήγοροί της, το ιατρικό προσωπικό προσπάθησε να διατηρήσει τη ζωή της και, έως αργά την Πέμπτη, προσπαθούσε να καθαρίσει τον οργανισμό της από τις δύο δόσεις πεντοβαρβιτάλης, του φαρμάκου που χρησιμοποιεί το Τενεσί στις εκτελέσεις.

Η σοκαριστική αποτυχία προκάλεσε έντονη αντίδραση και από τις δύο πλευρές της δημόσιας συζήτησης για τη θανατική ποινή, με αμφότερες να ζητούν άμεσες εξηγήσεις.

Ο κυβερνήτης Λι έδωσε εντολή για ανεξάρτητη έρευνα, ενώ ο Στράντα δήλωσε ότι η πολιτεία «εκτέλεσε τις ευθύνες της σύμφωνα με το καθορισμένο πρωτόκολλο».

Εσφαλμένη τοποθέτηση των φλεβοκαθετήρων

Κατά την εκτίμηση των δικηγόρων της Πάικ, οι δυσλειτουργίες στις ενδοφλέβιες γραμμές είχαν ως αποτέλεσμα η πεντοβαρβιτάλη να διαρρεύσει στους ιστούς του σώματός της, αντί να περάσει στην κυκλοφορία του αίματος.

Στο δικαστικό έγγραφο ανέφεραν χαρακτηριστικά: «Προφανώς σε κανένα σημείο, κανένα μέλος της ομάδας εκτέλεσης δεν αντιλήφθηκε ότι οι ενδοφλέβιες γραμμές δεν είχαν τοποθετηθεί σωστά ή ότι οι φλέβες είχαν σπάσει και ότι η πεντοβαρβιτάλη εισερχόταν, εν όλω ή εν μέρει, στο σώμα της κ. Πάικ».

Ο Στράντα τοποθετήθηκε επικεφαλής του Τμήματος Διορθωτικών Υπηρεσιών τον Ιανουάριο του 2023. Προηγουμένως είχε εργαστεί ως υποδιευθυντής του αντίστοιχου φορέα στην Αριζόνα.

Στα τέλη του 2024, είχε γνωστοποιήσει πως το Τενεσί τροποποιούσε το πρωτόκολλο θανατηφόρου ένεσης και θα χρησιμοποιούσε αποκλειστικά πεντοβαρβιτάλη.

Η Κρίστα Πάικ ήταν 18 ετών όταν, μαζί με τον σύντροφό της, βασάνισε και δολοφόνησε από ζήλια τη συμφοιτήτριά της Κολίν Σλέμερ. Αργότερα έγινε μία από τις νεότερες γυναίκες στις ΗΠΑ που καταδικάστηκαν σε θάνατο.

Τουλάχιστον επτά βελόνες και εκτεταμένα εγκαύματα

Η αποτυχημένη απόπειρα εκτέλεσης της Πάικ επαναφέρει ένα κρίσιμο ζήτημα: οι πολιτείες που εξακολουθούν να εφαρμόζουν τη θανατική ποινή με θανατηφόρες ενέσεις θα πρέπει να υποχρεώνονται να χρησιμοποιούν εξειδικευμένους επαγγελματίες, αναφέρει ο ιστότοπος Salon.

Το δημοσίευμα υπογραμμίζει ότι χρειάζονται γιατροί —και μάλιστα καταρτισμένοι γιατροί— ώστε η διαδικασία να εξελίσσεται όσο το δυνατόν πιο ομαλά και ο καταδικασμένος να μην υφίσταται περιττό πόνο.

Στην υπόθεση της Πάικ, η προϋπόθεση αυτή δεν τηρήθηκε.

Οι New York Times ανέφεραν: «η ομάδα εκτέλεσης χρησιμοποίησε τουλάχιστον επτά βελόνες προσπαθώντας να βρει κατάλληλη φλέβα για τη χορήγηση των δόσεων του θανατηφόρου φαρμάκου [και η Πάικ] υπέστη φουσκάλες και εγκαύματα γύρω από τα σημεία ενδοφλέβιας εισαγωγής που χρησιμοποίησε τελικά η ομάδα για να χορηγήσει το φάρμακο».

Εξωτερικοί ιατρικοί εμπειρογνώμονες εκτίμησαν ότι πιθανότατα «επιβίωσε της διαδικασίας επειδή το φάρμακο, η πεντοβαρβιτάλη, πιθανώς χύθηκε στους ιστούς που περιέβαλλαν τα σημεία εισαγωγής αντί να εισέλθει στην κυκλοφορία του αίματός της».

Αν η εκτίμηση αυτή επιβεβαιωθεί, η αιτία θα είναι ότι οι ενδοφλέβιες γραμμές για τη χορήγηση των θανατηφόρων φαρμάκων δεν είχαν τοποθετηθεί σωστά.

Ένα πρόβλημα που αφορά το σύστημα

Το Salon επισημαίνει ότι η υπόθεση της Πάικ δεν αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Αντίστοιχες δυσλειτουργίες έχουν καταγραφεί πολλές φορές στο παρελθόν, χωρίς ωστόσο συνήθως να ανατρέπουν την ολοκλήρωση των εκτελέσεων.

Όσοι αναλαμβάνουν να εντοπίσουν τη φλέβα και να ασφαλίσουν την ενδοφλέβια γραμμή δεν διαθέτουν εξειδικευμένη κατάρτιση ούτε είναι νοσηλευτές. Παράλληλα, σε πολιτείες όπως το Τενεσί, όπου οι εκτελέσεις με θανατηφόρα ένεση δεν γίνονται συχνά, τα μέλη των εκτελεστικών ομάδων δεν μπορούν να βελτιώνουν τις ικανότητές τους μέσω τακτικής πρακτικής.

Η Κορίνα Μπάρετ Λέιν, ειδική σε ζητήματα θανατικής ποινής και καθηγήτρια στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Ρίτσμοντ, δήλωσε στο CNN: «Η θανατηφόρα ένεση είναι μια εξαιρετικά λεπτή, ρέπουσα σε σφάλματα διαδικασία που εκτελείται από ανθρώπους που δεν είναι εκπαιδευμένοι… Είναι μια καταστροφική συνταγή εξαρχής».

Ο γιατρός που είχε προκαλέσει αντιδράσεις στο παρελθόν

Στην υπόθεση της Πάικ, γιατρός συμμετείχε όντως στη διαδικασία, ωστόσο το ιστορικό του σε εκτελέσεις ήταν ήδη επιβαρυμένο.

Ο Δρ. Μαρκ Φάουλερ φέρεται να είχε λάβει μέρος και σε άλλη αποτυχημένη εκτέλεση στο Τενεσί, λίγους μόνο μήνες πριν. Τότε, οι επανειλημμένες προσπάθειες να τοποθετηθεί ενδοφλέβια γραμμή στον 57χρονο Τόνι Κάρουθερς δεν είχαν αποτέλεσμα. Ο κρατούμενος είχε καταδικαστεί για συμμετοχή σε τριπλή δολοφονία στο Μέμφις το 1994.

Ύστερα από εκείνη την αποτυχημένη διαδικασία, ο κυβερνήτης Μπιλ Λι χορήγησε στον Κάρουθερς μονοετή προσωρινή αναστολή. Το περιστατικό προκάλεσε σοβαρά ερωτήματα για την ηθική στάση και την επάρκεια του Φάουλερ, χωρίς όμως να αποτρέψει τις αρχές του Τενεσί από το να τον καλέσουν και πάλι.

Το Τενεσί συγκαταλέγεται στις 17 αμερικανικές πολιτείες των οποίων η νομοθεσία επιβάλλει στους γιατρούς να έχουν ρόλο στη διαδικασία εκτέλεσης.

Στις πολιτείες αυτές, «οι γιατροί έχουν υπογράψει θανατικές ποινές, έχουν κρίνει κρατούμενους ικανούς για εκτέλεση, έχουν παράσχει ενδοφλέβια πρόσβαση, έχουν παρακολουθήσει ζωτικά σημεία, έχουν χορηγήσει θανατηφόρες ενέσεις και έχουν πιστοποιήσει τον θάνατο».

Η σύγκρουση με την ιατρική δεοντολογία

Από την έναρξη της εφαρμογής της θανατηφόρας ένεσης, ο Αμερικανικός Ιατρικός Σύλλογος (AMA) υποστηρίζει σταθερά πως η συμμετοχή γιατρών σε εκτελέσεις αποτελεί παραβίαση της ιατρικής ηθικής.

«Η συμμετοχή ιατρού σε εκτέλεση ορίζεται ως ενέργειες που εμπίπτουν σε μία ή περισσότερες από τις ακόλουθες κατηγορίες: Θα προκαλούσαν άμεσα τον θάνατο του καταδικασθέντος. Θα βοηθούσαν, θα επέβλεπαν ή θα συνέβαλλαν στην ικανότητα ενός άλλου ατόμου να προκαλέσει άμεσα τον θάνατο του καταδικασθέντος».

Οι κατευθυντήριες γραμμές του AMA απαγορεύουν στους γιατρούς που συμμετέχουν σε θανατηφόρες ενέσεις να επιλέγουν τα σημεία χορήγησης ή να τοποθετούν ενδοφλέβιες γραμμές για το θανατηφόρο φάρμακο. Παράλληλα, δεν επιτρέπεται να εμπλέκονται στη συνταγογράφηση, την προετοιμασία, τη χορήγηση ή την παρακολούθηση των φαρμάκων και των δόσεων.

Ανάλογες απαγορεύσεις ισχύουν και από άλλους επαγγελματικούς οργανισμούς, ανάμεσά τους η Αμερικανική Ένωση Νοσηλευτών και η Αμερικανική Εταιρεία Αναισθησιολόγων.

Έτσι, οι πολιτείες καταλήγουν να χρησιμοποιούν μη αδειοδοτημένο ιατρικό προσωπικό. Εκατοντάδες ανειδίκευτοι εργαζόμενοι έχουν συμμετάσχει σε εκτελέσεις, χωρίς η παρουσία τους να γίνεται γνωστή, σύμφωνα με το Salon.

Η πρακτική αυτή δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί επαρκής όταν διακυβεύεται η αφαίρεση μιας ανθρώπινης ζωής. Όπως και στην ιατρικώς υποβοηθούμενη ευθανασία, το ζήτημα βρίσκεται στη σύγκρουση ανάμεσα στη δεοντολογία των επαγγελματιών και στην ανάγκη για εξειδικευμένη γνώση, ώστε ο θάνατος να επέλθει με όσο το δυνατόν λιγότερο πόνο.

Μετά την αποτυχημένη απόπειρα εκτέλεσης του Κάρουθερς, περισσότεροι από 40 γιατροί και νοσηλευτές πήραν θέση υπερασπιζόμενοι την ιατρική ηθική.

Οι επαγγελματίες υγείας απηύθυναν επιστολή στον κυβερνήτη Λι και του ζήτησαν να τροποποιήσει τον τρόπο με τον οποίο γίνονται οι εκτελέσεις στην πολιτεία, ώστε να αποκλειστεί η συμμετοχή υγειονομικών.

Στην επιστολή τους σημείωσαν: «Οι επαγγελματίες υγείας που δέχονται να λάβουν μέρος στις εκτελέσεις του Τενεσί είναι εκείνοι που είναι διατεθειμένοι να παραμερίσουν την επαγγελματική τους ηθική». Πρόσθεσαν ακόμη: «Τα προβλήματα που έχουμε δει, όπως στην περίπτωση του κ. Κάρουθερς, είναι το αναμενόμενο αποτέλεσμα της συνεργασίας με τέτοιους ανήθικους παράγοντες».

Το δύσκολο ερώτημα για τη συνέχεια

Παράλληλα, διατυπώνεται η άποψη ότι ίσως η αιτία του προβλήματος δεν βρίσκεται στους νόμους του Τενεσί, αλλά στους ίδιους τους κανόνες δεοντολογίας που κρατούν τους επαγγελματίες υγείας μακριά από τις εκτελέσεις.

Οι γιατροί που φροντίζουν τώρα την Πάικ γνωρίζουν ότι «εάν αναρρώσει, το Τενεσί μπορεί να προσπαθήσει να τη θανατώσει ξανά και ότι η δουλειά τους είναι να κάνουν το καλύτερο δυνατό για τον ασθενή που βρίσκεται μπροστά τους και να μην σκέφτονται αυτό το ενδεχόμενο».

Με την Πάικ να βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση μετά τη σκληρή διαδικασία, παραμένει ασαφές αν και πότε θα μπορούσε να γίνει νέα απόπειρα. Σε περίπτωση που αυτό συμβεί, οι γιατροί θα οφείλουν να επιτελέσουν το καθήκον τους και να φροντίσουν ώστε να της συμπεριφερθούν με την ίδια συμπόνια στον θάλαμο της θανατικής ποινής όπως και στο νοσοκομείο, καταλήγει το Salon.