Περιπτώσεις ανθρώπων που έζησαν σχεδόν χωρίς εγκέφαλο και προβληματίζουν την επιστήμη

Είναι δυνατόν να επιβιώσει ένας άνθρωπος έπειτα από τεράστια απώλεια εγκεφαλικού ιστού; Σπάνια περιστατικά που περιλαμβάνονται στην ιατρική βιβλιογραφία υποδεικνύουν πως ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει εντυπωσιακή δυνατότητα να προσαρμόζεται.

Ανάμεσα στις πλέον γνωστές περιπτώσεις είναι εκείνη ενός 44χρονου από τη Γαλλία, στον οποίο διαπιστώθηκε σοβαρός υδροκέφαλος. Η μακροχρόνια συγκέντρωση εγκεφαλονωτιαίου υγρού είχε οδηγήσει σε εκτεταμένη πίεση του εγκεφαλικού ιστού. Παρόλο που η κατάστασή του ήταν σοβαρή, ο άνδρας είχε εργασία, ήταν παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών, ενώ οι γνωστικές ικανότητές του επαρκούσαν για μια σχετικά αυτόνομη ζωή στην καθημερινότητα.

Υπάρχουν και άλλες σπάνιες περιπτώσεις ανθρώπων που ήρθαν στη ζωή με βαριές εγκεφαλικές δυσπλασίες. Σε κάποιους πάσχοντες από υδρανεγκεφαλία, λείπει μεγάλο τμήμα των εγκεφαλικών ημισφαιρίων, το οποίο έχει αντικατασταθεί από υγρό. Αν και η πάθηση αυτή συνδέεται κατά κανόνα με σοβαρές νευρολογικές επιπλοκές και μικρότερο προσδόκιμο επιβίωσης, έχουν αναφερθεί ασθενείς που έζησαν επί πολλά χρόνια.

Εξίσου εντυπωσιακά είναι τα περιστατικά ανθρώπων που γεννήθηκαν χωρίς παρεγκεφαλίδα. Η συγκεκριμένη συγγενής ανωμαλία είναι εξαιρετικά σπάνια, καθώς η παρεγκεφαλίδα έχει σημαντικό ρόλο στον συντονισμό των κινήσεων και στη διατήρηση της ισορροπίας. Παρ’ όλα αυτά, σε ορισμένους ασθενείς η απουσία της ενδέχεται να συνδέεται με πολύ ηπιότερα συμπτώματα από εκείνα που θα ανέμενε κάποιος.

Αυτά τα περιστατικά σχετίζονται με τη νευροπλαστικότητα, δηλαδή με την ικανότητα του εγκεφάλου να προσαρμόζεται και, έως έναν βαθμό, να αναδιοργανώνει τις λειτουργίες του όταν υφίστανται βλάβες ή αναπτυξιακές ανωμαλίες.

Οι ειδικοί, ωστόσο, τονίζουν ότι πρόκειται για εξαιρετικά σπάνια περιστατικά και ότι δεν αποδεικνύουν πως η απώλεια μεγάλου τμήματος εγκεφαλικού ιστού μπορεί να συμβαδίζει με μια φυσιολογική ζωή. Αντιθέτως, φωτίζουν την ασυνήθιστη προσαρμοστικότητα του ανθρώπινου νευρικού συστήματος και παραμένουν πεδίο επιστημονικής έρευνας.