Ακτοπλοΐα: Η ενεργειακή κρίση μπλοκάρει τον κλάδο – Φόβοι για τη βιωσιμότητα εταιρειών από το ράλι του MGO

Η ακτοπλοΐα εκπέμπει σήμα κινδύνου, καθώς το αυξημένο λειτουργικό κόστος, εξαιτίας της ενεργειακής κρίσης και της ανόδου των τιμών του καυσίμου Marine Gas Oil (MGO), θέτει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων του κλάδου.

Το κόστος καυσίμων αποτελεί σε κάθε περίπτωση τη βασικότερη δαπάνη μιας ακτοπλοϊκής επιχείρησης και έχει ιδιαίτερα κρίσιμη επίδραση στη συνολική κερδοφορία της, λόγω της βαρύτητάς του στα λειτουργικά έξοδα του πλοίου. Είναι χαρακτηριστικό ότι, σε διάστημα μικρότερο των επτά μηνών, η τιμή του κύριου ναυτιλιακού καυσίμου MGO ενισχύθηκε κατά 97,6%, φθάνοντας στο λιμάνι του Πειραιά τα 1.776 δολάρια ανά τόνο.

Την οικονομική κατάσταση των γραμμών έχουν ήδη παρουσιάσει οι εταιρείες στο υπουργείο Ναυτιλίας, προειδοποιώντας πως πάνω από το 50% των συνολικών λειτουργικών εξόδων κατευθύνεται πλέον στα καύσιμα. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι επιχειρήσεις της ακτοπλοΐας αξιολογούν εκ νέου κατά πόσο είναι βιώσιμα τα δρομολόγιά τους και εξετάζουν σε ποιες γραμμές η οικονομική εξίσωση παραμένει διαχειρίσιμη.

Σε υπερδιπλάσια επίπεδα η τιμή του MGO

Χαρακτηριστική είναι η επισήμανση της Attica Group, μίας από τις κορυφαίες δυνάμεις της ελληνικής ακτοπλοΐας, στις ενδιάμεσες οικονομικές καταστάσεις που έδωσε στη δημοσιότητα προ ημερών. Όπως αναφέρει, οι διαρκείς γεωπολιτικές εξελίξεις και οι μεταβολές στις διεθνείς τιμές καυσίμων διατηρούν σε υψηλά επίπεδα την αβεβαιότητα για το α΄ εξάμηνο του 2026. Την ίδια ώρα, το πετρέλαιο Brent παραμένει πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ ακόμη μεγαλύτερη άνοδο καταγράφει η τιμή του ναυτιλιακού καυσίμου MGO, η οποία ξεπέρασε τα 1.400 ευρώ (1.582 δολάρια) ανά μετρικό τόνο, έναντι 573 ευρώ ανά μετρικό τόνο στις 31.12.2025.

Επιβεβαιώνοντας αυτή την εικόνα, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας (ΣΕΕΝ), Διονύσης Θεοδωράτος, ανέδειξε το ζήτημα της βιωσιμότητας του κλάδου κατά το 9ο Συνέδριο Υποδομών και Μεταφορών – ITC 2026, προειδοποιώντας για τις συνέπειες που προκαλεί η μεγάλη άνοδος της δαπάνης για καύσιμα.

Τα στοιχεία που παρουσίασε δείχνουν ότι, συγκριτικά με τις αρχές του 2026, η τιμή του ναυτιλιακού καυσίμου έχει υπερδιπλασιαστεί, με αποτέλεσμα η δαπάνη καυσίμων να αντιστοιχεί πλέον περίπου στο 52% του συνολικού λειτουργικού κόστους των εταιρειών ακτοπλοΐας.

Με βάση τα δεδομένα που παρατίθενται στην έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η ποσοστιαία διάρθρωση του λειτουργικού κόστους κατά την περίοδο 2019-2024 διαμορφώθηκε ως ακολούθως:

Πώς γίνεται η διαχείριση της κατανάλωσης καυσίμων

Η έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η οποία προέκυψε έπειτα από έρευνα στην ελληνική ακτοπλοΐα που άρχισε τον Απρίλιο του 2025, αναφέρει ότι το κόστος των καυσίμων:

• μεταβάλλεται ανάλογα με τις διακυμάνσεις της χρηματιστηριακής τιμής του πετρελαίου Brent,
• εξαρτάται από τη συναλλαγματική ισοτιμία μεταξύ ευρώ και δολαρίου,
• διαμορφώνεται αναλογικά προς την ταχύτητα του πλοίου και την απόσταση της γραμμής που εξυπηρετεί.

Παρότι για κάθε πλοίο είναι σε γενικές γραμμές προκαθορισμένη η κατανάλωση καυσίμου και, κατά συνέπεια, το σχετικό κόστος προμήθειας που επιβαρύνει την ακτοπλοϊκή εταιρεία, μπορεί να γίνει διαχείρισή της με τον καθορισμό της ταχύτητας ταξιδιού του πλοίου. Η κατανάλωση συνδέεται με την ταχύτητα, περιορίζεται στο ελάχιστο όταν αυτή βρίσκεται σε συγκεκριμένο επίπεδο και αυξάνεται απότομα εφόσον υπάρχουν αυξομειώσεις. Ως αποτέλεσμα, οι ακτοπλοϊκές υπηρεσίες μεταφοράς που περιλαμβάνουν πολλές στάσεις εμφανίζουν μεγάλη κατανάλωση καυσίμων και αντίστοιχα υψηλό κόστος.

Επισημαίνεται ακόμη ότι οι εταιρείες ακτοπλοΐας με μεγάλο αριθμό πλοίων επιβαρύνονται με χαμηλότερο κόστος καυσίμων, αλλά και γενικότερα με μικρότερες δαπάνες προμηθειών, συγκριτικά με τις εταιρείες μικρότερου μεγέθους. Αυτό συμβαίνει επειδή οι μαζικές αγορές τούς εξασφαλίζουν ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση απέναντι στους προμηθευτές.

Ο ρόλος του κόστους στις τιμές των εισιτηρίων

Από τα συγκεκριμένα δεδομένα συνάγεται ότι η διάρθρωση του κόστους στην ακτοπλοΐα επηρεάζει καθοριστικά τον τρόπο λειτουργίας του ανταγωνισμού στην αγορά. Το μεγάλο σταθερό κόστος, τα περιορισμένα περιθώρια αποφυγής ορισμένων δαπανών εκτός της περιόδου αιχμής, η υψηλή συμμετοχή των καυσίμων και η βαρύτητα των οικονομιών κλίμακας σημαίνουν πως η θέση κάθε επιχείρησης έναντι των ανταγωνιστών της δεν καθορίζεται αποκλειστικά από τη ζήτηση ή τις τιμές, αλλά και από το κατά πόσο μπορεί να επιμερίζει αποδοτικά τις δαπάνες της σε μια επαρκώς μεγάλη κλίμακα δραστηριότητας.

Όπως προκύπτει από τις θέσεις συνδέσμου επιχειρήσεων του κλάδου, οι οποίες αποτυπώθηκαν στην έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού, η δαπάνη για καύσιμα έχει καθοριστική επίδραση στη διαμόρφωση τόσο του κόστους όσο και, κατ’ επέκταση, των τιμών. Τα τελευταία χρόνια, άλλωστε, το μερίδιό της στο σύνολο του λειτουργικού κόστους έχει αυξηθεί σημαντικά. Ειδικότερα, το κόστος των ακτοπλοϊκών εταιρειών κατανέμεται ως εξής:

Πριν ξεσπάσει η ενεργειακή κρίση, το συγκεκριμένο κόστος αντιστοιχούσε περίπου στο ένα τρίτο των συνολικών δαπανών. Πλέον, όμως, μπορεί να φτάσει ακόμη και τα δύο τρίτα, λόγω τόσο των μεταβολών στις διεθνείς τιμές όσο και των απαιτήσεων που δημιουργεί η πράσινη μετάβαση.

Ο ίδιος φορέας επισημαίνει ακόμη πως η έλλειψη επαρκούς στήριξης για την αξιοποίηση εναλλακτικών καυσίμων, μαζί με την αυξημένη κατανάλωση ενέργειας που προκαλούν οι πολλαπλές προσεγγίσεις στα λιμάνια, δυσχεραίνει επιπλέον τη λειτουργία των πλοίων.

Στο επίκεντρο της συνάντησης του υπουργού Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλη Κικίλια, με εκπροσώπους των ακτοπλοϊκών εταιρειών αναμένεται να βρεθούν, εκτός απροόπτου την προσεχή Δευτέρα ή Τρίτη, η άνοδος των ναυτιλιακών καυσίμων και η πιθανή νέα επιβάρυνση των τιμών των εισιτηρίων.

Κατά τη διάρκεια της συνάντησης θα διερευνηθούν επίσης οι δυνατότητες κρατικής παρέμβασης, προκειμένου η άνοδος του λειτουργικού κόστους να μην μετακυλιστεί στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια και προκαλέσει επιπλέον προβλήματα στις συνδέσεις των νησιών.