Αρχαίο «ψυγείο» στην Περσία διατηρούσε πάγο και τρόφιμα μέσα στην έρημο

Αιώνες πριν από την ηλεκτρική ενέργεια και τα σύγχρονα ψυγεία, το αρχαίο «ψυγείο» της Περσίας επέτρεπε στους κατοίκους να διατηρούν πάγο και τρόφιμα ακόμη και στις ακραίες θερμοκρασίες της ερήμου.

Οι κατασκευές yakhchāl, δηλαδή «σπίτια του πάγου», σχεδιάζονταν ώστε να συνδυάζουν την αρχιτεκτονική με τη φυσική ψύξη και να κρατούν χαμηλή τη θερμοκρασία στο εσωτερικό τους.

Το κωνικό ή θολωτό περίβλημα διευκόλυνε την έξοδο του ζεστού αέρα, ενώ ένας βαθύς υπόγειος χώρος στο κατώτερο τμήμα της κατασκευής χρησίμευε για την αποθήκευση του πάγου.

Σημαντική ήταν επίσης η χρήση του sarouj, ενός εξαιρετικά ανθεκτικού κονιάματος από άμμο, πηλό, ασβέστη, στάχτη, ασπράδια αυγών και τρίχες κατσίκας. Τα συστατικά του σχημάτιζαν ένα θερμομονωτικό φράγμα, μειώνοντας τη διείσδυση της θερμότητας στο εσωτερικό.

Τον χειμώνα, ο πάγος συλλεγόταν από τα κοντινά βουνά ή σχηματιζόταν τις κρύες νύχτες, όταν η θερμοκρασία υποχωρούσε φυσικά. Έπειτα μεταφερόταν στους υπόγειους θαλάμους των yakhchāl και παρέμενε εκεί για χρήση κατά τους ζεστούς μήνες.

Έτσι, οι αρχαίοι Πέρσες μπορούσαν να κρατούν πάγο και ευπαθή τρόφιμα στην έρημο χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα, βασιζόμενοι αποκλειστικά στη φυσική ψύξη, στα κατάλληλα υλικά και στον έξυπνο αρχιτεκτονικό σχεδιασμό.