Politico: 7 σημεία-κλειδιά της ομιλίας Φον ντερ Λάιεν για την Κατάσταση της Ένωσης: AI, κλίμα, άμυνα και μεταναστευτικό

Αύριο Τετάρτη, 16 Σεπτεμβρίου, ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η Πρόεδρος της Κομισιόν καλείται να αποτυπώσει το όραμά της για μια πιο αυτόνομη Ευρώπη σε έναν αβέβαιο κόσμο, παρουσιάζοντας τις στρατηγικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με φόντο τις γεωπολιτικές αναταράξεις, τις ακραίες κλιματικές προκλήσεις και το ρευστό διεθνές σκηνικό, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ετοιμάζεται για την έκτη κατά σειρά ομιλία της για την Κατάσταση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όπως αποκαλύπτει το Politico, επικαλούμενο συνομιλίες με περισσότερους από δώδεκα Ευρωπαίους αξιωματούχους που διατήρησαν την ανωνυμία τους, η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναμένεται να θέσει ως βασικούς πυλώνες της ατζέντας της την προστασία από την κλιματική αλλαγή, κάλυψη του εδάφους έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας στην Τεχνητή Νοημοσύνη, την ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και τη μεταρρύθμιση των κανόνων μεταφοράς και ασύλου.

Αν και το κείμενο της ομιλίας θα δέχεται αλλαγές μέχρι την τελευταία στιγμή, το Politico χαρτογραφεί τα επτά βασικά θέματα που θα κυριαρχήσουν στην τοποθέτησή της.

Τεχνητή Νοημοσύνη και αγορά εργασίας

Η Τεχνητή Νοημοσύνη αποτέλεσε το κεντρικό θέμα της συνάντησης της Κομισιόν στο Τερβούρεν νωρίτερα αυτόν τον μήνα.

Σύμφωνα με το Politico, στη συνάντηση έδωσε το «παρών» ο ειδικός σύμβουλος της Επιτροπής για τις βιομηχανικές εφαρμογές AI, Τζιμ Χάγκεμαν Σνάμπε (πρόεδρος της Siemens).

Σε παρασκήνιο μεταξύ των επικεφαλής των Γραφείων των Επιτρόπων και του δεξιού χεριού της Φον ντερ Λάιεν, Μπιόρν Σάιμπερτ, συζητήθηκε εκτενώς ο τρόπος παρουσίασης των επιπτώσεων της ΤΝ στην απασχόληση.

Όπως αποκάλυψε αξιωματούχος με γνώση των κλειστών συνομιλιών στο Politico, η ομάδα της προέδρου ζήτησε από τις αρμόδιες υπηρεσίες φρέσκα στατιστικά στοιχεία για τον αριθμό των θέσεων εργασίας που αναμένεται να χαθούν αλλά και να δημιουργηθούν καθώς διευρύνεται η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Ανταγωνιστικότητα και γραφειοκρατία

Δύο χρόνια μετά την εμβληματική έκθεση του πρώην πρωθυπουργού της Ιταλίας, Μάριο Ντράγκι, για την ανάκτηση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας, η Πρόεδρος της Κομισιόν αναμένεται να κάνει απολογισμό των προσπαθειών για την αντιμετώπιση της οικονομικής στασιμότητας μέσω της απογραφειοκρατικοποίησης.

Σύμφωνα με ανώτερο Ευρωπαίο αξιωματούχο που μίλησε στο Politico, η Φον ντερ Λάιεν θα αναφερθεί σε ένα «βαθύ καθάρισμα» του ρυθμιστικού πλαισίου και στην αρχή της «απλότητας στον σχεδιασμό» (simplicity by design), με τον ίδιο να σχολιάζει χαρακτηριστικά: «Ειλικρινά, πρέπει να δώσει αποτελέσματα».

Ωστόσο, η ανταγωνιστικότητα δεν αναμένεται να είναι το κύριο θέμα της ομιλίας.

Κλιματική προσαρμογή

Έπειτα από ένα εξαιρετικά θερμό καλοκαίρι με καμένα δάση και ποτάμια που στερεύουν, η κλιματική προσαρμογή θα βρεθεί στο επίκεντρο.

Η Κομισιόν επεξεργάζεται ήδη ένα πακέτο μέτρων που αναμένεται στα τέλη Οκτωβρίου, το οποίο θα περιλαμβάνει κοινά σενάρια για τις μελλοντικές συνθήκες που θα αντιμετωπίσουν τα κράτη-μέλη και τακτικές αξιολογήσεις κινδύνου.

Το Politico σημειώνει ότι η εστίαση στο κλίμα έρχεται την ώρα που η Επιτροπή προσπαθεί να υπερασπιστεί τον στόχο μείωσης των εκπομπών για το 2040, εν μέσω πιέσεων από τη βιομηχανία και ευρωπαϊκές πρωτεύουσες για τον περιορισμό του οικονομικού κόστους.

Ο Επίτροπος για το Κλίμα, Βόπκε Χούκστρα, δήλωσε στο Politico ότι η Επιτροπή θέλει να διασφαλίσει πως ο σχεδιασμός θα ενσωματώνεται οριζόντια σε όλες τις πολιτικές, ώστε η ανθεκτικότητα να λαμβάνεται υπόψη σε κάθε απόφαση για υποδομές και νομοθεσία.

Παράλληλα, ο Επίτροπος Γεωργίας, Κριστόφ Χάνσεν, τόνισε στο Politico: «Πρέπει να κάνουμε περισσότερα… όλοι γνωρίζουμε για τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, αλλά το ίδιο ισχύει και για την κλιματική προσαρμογή».

Εμπόριο και σχέσεις με την Κίνα

Αντίθετα με το 2023, όταν η Φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε την έναρξη της έρευνας για τις επιδοτήσεις στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα προκαλώντας τα αντίποινα του Πεκίνου, αυτή τη φορά δεν αναμένεται να ανακοινωθεί νέα έρευνα, όπως αναφέρει αξιωματούχος στο Politico.

Η Κίνα δεν θα έχει κυρίαρχη θέση στην ομιλία, ωστόσο η Πρόεδρος της Κομισιόν αναμένεται να υπογραμμίσει την ανάγκη επιτάχυνσης της διαφοροποίησης των εφοδιαστικών αλυσίδων της ΕΕ.

Μεταναστευτικό: Ενίσχυση Frontex, φράχτες και η πρόταση Μητσοτάκη

Η ομιλία έρχεται στον απόηχο της κρίσης στη Θέουτα, όπου 72.000 χιλιάδες μεταναστών εισήλθαν στον ισπανικό θύλακα.

Όπως δήλωσε Ευρωπαίος αξιωματούχος στο Politico, ο Επίτροπος Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, ήταν ο μόνος που παρουσίασε σχετική έκθεση για τα διδάγματα της κρίσης στο πρόσφατο σεμινάριο των Επιτρόπων.

Η Φον ντερ Λάιεν αναμένεται να ζητήσει τη δραστική ενίσχυση της Frontex, υπερτριπλασιάζοντας το προσωπικό της από 7.800 σε 30.000 συνοριοφύλακες, καθώς και την επέκταση των αρμοδιοτήτων της ώστε να συμμετέχει σε «κέντρα επιστροφών» (return hubs) σε τρίτες χώρες.

Επιπλέον, δύο αξιωματούχοι ανέφεραν στο Politico ότι η πρόεδρος ενδέχεται να ανοίξει την πόρτα για τη χρηματοδότηση συνοριακών υποδομών (δηλαδή φρακτών) με κοινοτικούς πόρους —μια σημαντική στροφή στη στάση της Κομισιόν— αλλά και για τη συγχρηματοδότηση κέντρων επιστροφής εκτός ΕΕ.

Παράλληλα, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές του Politico, η πιο αμφιλεγόμενη ιδέα που εξετάζεται είναι ένα ευρωπαϊκό πλαίσιο για καταστάσεις μαζικής μεταναστευτικής πίεσης, το οποίο θα επιτρέπει την αναστολή ορισμένων κανόνων ασύλου και ταχύτερες απελάσεις — ιδέα που είχε διατυπώσει πρόσφατα και ο Έλληνας Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, σε άρθρο γνώμης στο Politico.

Άμυνα

Η άμυνα και η ασφάλεια θα βρεθούν ψηλά στην ατζέντα, ενόψει της αναμενόμενης Αμυντικής Στρατηγικής της ΕΕ. Η αναβολή της παρουσίασής της ενισχύει τις εκτιμήσεις ότι η Φον ντερ Λάιεν θα προαναγγείλει βασικές της κατευθύνσεις.

Επιπλέον, η Κομισιόν προετοιμάζει την επικαιροποιημένη στρατηγική της για τον Αρκτικό Κύκλο. Άλλωστε, μετά το ταξίδι της στη Γροιλανδία, δήλωσε ότι η Ευρώπη θέλει να εμπλακεί περισσότερο στην περιοχή.

Με τον Καναδό πρωθυπουργό Μαρκ Κάρνεϊ να παρίσταται στην ομιλία, αξιωματούχος της ΕΕ ανέφερε στο Politico ότι η Φον ντερ Λάιεν ενδέχεται να ανακοινώσει μια κοινή πρωτοβουλία για την ασφάλεια στον Αρκτικό Κύκλο με την Οτάβα, σημειώνοντας χαρακτηριστικά: «Η ασφάλεια και η άμυνα είναι πάντα το αγαπημένο της πεδίο».

Social Media

Τέλος, η Πρόεδρος της Κομισιόν επιβεβαίωσε ότι θα αποκαλύψει σχέδια για ηλικιακούς περιορισμούς στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Αν και οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες δεν έχουν συμφωνήσει ακόμη σε ένα συγκεκριμένο όριο ηλικίας, όπως δήλωσαν τρεις αξιωματούχοι στο Politico, η Κομισιόν αναμένεται να παρουσιάσει την πρόταση EU KIDS Act.

Η νομοθεσία αυτή στοχεύει στη δημιουργία ενός διαβαθμισμένου συστήματος πρόσβασης στα social media υπό γονική επιτήρηση για παιδιά κάτω των 15 ετών, ενώ οι περιορισμοί ενδέχεται να επεκταθούν σε πλατφόρμες παιχνιδιών και AI chatbots.