Βέλγιο: Συμμορίες ναρκωτικών μετατρέπουν τα Airbnb σε αποθήκες όπλων – κίνδυνος «ναρκο-κράτους» στην καρδιά της Ευρώπης

Σε κρησφύγετα και αποθήκες για τη διακίνηση ναρκωτικών, όπλων και μαύρου χρήματος μετατρέπονται όλο και συχνότερα τα καταλύματα βραχυχρόνιας μίσθωσης τύπου Airbnb στο Βέλγιο.

Τα καταλύματα τύπου Airbnb χρησιμοποιούνται από εγκληματικές συμμορίες για τη μεταφορά χρήματος, ναρκωτικών, όπλων αλλά και ανθρώπων, δήλωσε η επικεφαλής επίτροπος του Βελγίου για την καταπολέμηση των ναρκωτικών, Ιν Βαν Βάιμερς.

Ο ραγδαία αναπτυσσόμενος τομέας του ηλεκτρονικού εμπορίου προσφέρει «τεράστια» διευκόλυνση στο οργανωμένο έγκλημα, σημείωσε.

Αν και οι αρχές, όπως αναφέρει ο Guardian, δεν έχουν ακριβή εικόνα για την έκταση του προβλήματος, οι εγκληματίες εκμεταλλεύονται την ευελιξία που προσφέρουν οι πλατφόρμες βραχυχρόνιας κράτησης.

«Χρειάζεσαι κάποιον να παραλάβει ένα φορτίο από το λιμάνι. Δεν ξέρεις ακριβώς πότε θα φτάσει το πλοίο. Λοιπόν, μπορείς να νοικιάσεις ένα διαμέρισμα ή ένα στούντιο Airbnb για τρεις ημέρες. Είναι πολύ ευέλικτο. Αν το πλοίο δεν έρθει στην Αμβέρσα αλλά πάει στη Μασσαλία, υπάρχει δωρεάν ακύρωση», δήλωσε η Βάιμερς στη βρετανική εφημερίδα.

Η ίδια συμπλήρωσε ότι οι εταιρείες βραχυχρόνιας μίσθωσης έχουν «έναν πολύ καλό νόμιμο σκοπό», αλλά πρέπει να γίνουν πιο ανθεκτικές ώστε να αποφευχθεί η κατάχρησή τους από εγκληματίες.

Περιστατικά

Στις αρχές Αυγούστου, η αστυνομία κατέσχεσε 3,3 κιλά κοκαΐνης και 4.845 ευρώ σε μετρητά από διαμέρισμα που είχε νοικιαστεί μέσω Airbnb στο κέντρο των Βρυξελλών, το οποίο πιστεύεται ότι χρησιμοποιούνταν για την αποθήκευση και συσκευασία ναρκωτικών, σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων Belga.

Το 2024, όταν 11 άτομα καταδικάστηκαν για τη συμμετοχή τους σε ευρύ δίκτυο διακίνησης ναρκωτικών μεταξύ Βελγίου και Ηνωμένου Βασιλείου, αποκαλύφθηκε ότι κατασχέθηκαν ναρκωτικά αξίας 21 εκατομμυρίων ευρώ από κατάλυμα Airbnb στο Στάαντεν της Δυτικής Φλάνδρας.

Η θέση της Airbnb

Εκπρόσωπος της Airbnb στο Βέλγιο αρνήθηκε να σχολιάσει, αλλά παρέπεμψε τον Guardian σε πρόσφατες δηλώσεις του Κλεμάν Ελρί, διευθυντή της Airbnb για τη Γαλλία και τις χώρες της οικονομικής ένωσης Μπενελούξ (Βέλγιο, Ολλανδία και Λουξεμβούργο).

Ο Ελρί δήλωσε στην εφημερίδα De Standaard ότι τέτοιου είδους εγκληματικές κρατήσεις αντιπροσωπεύουν μια ακραία μειοψηφία μεταξύ των εκατομμυρίων που επεξεργάζεται η εταιρεία ετησίως.

Τόνισε ότι κάθε περιστατικό είναι ένα παραπάνω από το επιτρεπτό και ότι η εταιρεία λαμβάνει διάφορα μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό ύποπτων κρατήσεων.

Πρόσθεσε δε ότι οι αναφορές για προβληματικούς ενοικιαστές κοινοποιούνται πάντα στην αστυνομία και τις τοπικές αρχές.

Επαφές με τις πλατφόρμες

Η Ευρωπαϊκή Ένωση Οικιακών Διακοπών (European Holiday Home Association), που εκπροσωπεί την Airbnb και άλλες πλατφόρμες, ανέφερε ότι οι εταιρείες είναι οι πλέον αρμόδιες για να ανταποκριθούν.

Από την πλευρά της, η Βαν Βάιμερς δήλωσε ότι η ομάδα της σχεδιάζει να έρθει σε επαφή με τις διαδικτυακές πλατφόρμες κρατήσεων.

«Αυτό που θέλουμε να μάθουμε τώρα είναι ποια είναι τα κριτήρια για μια ύποπτη κράτηση, τι μπορούμε να μάθουμε από αυτά, πώς μπορούμε να σας βοηθήσουμε να γίνετε πιο ανθεκτικοί», είπε χαρακτηριστικά στον Guardian.

Το ηλεκτρονικό εμπόριο και η διευκόλυνση του εγκλήματος

Οι βραχυχρόνιες μισθώσεις είναι μόνο μία πτυχή της σύγχρονης οικονομίας που διευκολύνει το οργανωμένο έγκλημα.

Η Βαν Βάιμερς ανέφερε την ευκολία δημιουργίας ανώνυμων λογαριασμών email, τις κρυπτογραφημένες επικοινωνίες, τα κρυπτονομίσματα και την πανταχού παρουσία των υπηρεσιών παράδοσης δεμάτων.

Η ίδια επισήμανε ότι οι εταιρείες ταχυμεταφορών βρίσκονται επίσης «σε πολύ μεγάλο κίνδυνο» να εργαλειοποιηθούν από το οργανωμένο έγκλημα, επειδή «δεν αποτελεί πλέον ύποπτη κατάσταση όταν βλέπεις ένα λευκό βαν να σταματάει στο σπίτι του γείτονά σου και … να παραδίδεται ένα μικρό κουτί».

«Ναρκο-κράτος»

Η Βαν Βάιμερς έγινε η πρώτη εθνική επίτροπος ναρκωτικών του Βελγίου το 2023, αφού η Αμβέρσα εδραιώθηκε ως μία από τις κύριες πύλες εισόδου κοκαΐνης στην Ευρώπη. Ο διορισμός της ακολούθησε ένα κύμα βίας και απειλών που πυροδοτήθηκαν από τα ναρκωτικά.

Το 2022, ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης του Βελγίου αναγκάστηκε να ζήσει υπό αστυνομική προστασία μετά την αποκάλυψη σχεδίου απαγωγής του.

Η Αμβέρσα υπέστη σειρά επιθέσεων με χειροβομβίδες και τον θανάσιμο πυροβολισμό ενός 11χρονου κοριτσιού, το οποίο υπήρξε θύμα διαμάχης μεταξύ ανταγωνιστικών συμμοριών.

Πέρυσι, ένας ανακριτής —που αναγκάστηκε να ζήσει σε ασφαλές σπίτι για τέσσερις μήνες— προειδοποίησε ότι το Βέλγιο κινδυνεύει να μετατραπεί σε ναρκο-κράτος, ασκώντας δριμεία κριτική στην αντίδραση της κυβέρνησης.

Η προειδοποίηση περί ναρκο-κράτους προήλθε αρχικά από την ίδια τη Βαν Βάιμερς. Όπως δήλωσε, συμφωνεί με την προηγούμενη άποψή της ότι «Αν δεν κάνουμε τίποτα, κινδυνεύουμε να γίνουμε ένα ναρκο-κράτος … όπου δεν ξέρεις πια ποιοι είναι οι καλοί και ποιοι οι κακοί».

Ξέπλυμα χρήματος και μικρές επιχειρήσεις

Προτεραιότητα της επιτρόπου είναι η καταδίωξη του χρήματος που προέρχεται από εγκληματικές πράξεις: «Αυτό το πολυκέφαλο τέρας έχει μόνο μία καρδιά και αυτή είναι το χρήμα».

Η στρατηγική της περιλαμβάνει τη στοχοποίηση μικρών επιχειρήσεων -κομμωτήρια, ινστιτούτα περιποίησης νυχιών ή νυχτερινά καταστήματα- που χρησιμοποιούνται για τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες.

Το μήνυμά της προς τις τοπικές αρχές είναι ότι πρέπει να επιθεωρούν και να ερευνούν «το ύποπτο κατάστημα» της γειτονιάς τους. «Έχει σημασία επειδή όλες αυτές οι μικρές επιχειρήσεις είναι ένα μεγάλο δίκτυο», σημείωσε.

Η ίδια εξήγησε ότι οι εγκληματικές συμμορίες έχουν αλλάξει τον τρόπο λειτουργίας τους, εκμεταλλευόμενες μικρές επιχειρήσεις, αντί να χρησιμοποιούν τις «μεγάλες εταιρείες για ξέπλυμα χρήματος» του παρελθόντος.

Το οργανωμένο έγκλημα έχει μετατραπεί από ιεραρχικές πυραμίδες με δεσμούς εμπιστοσύνης, σε πιο «χαλαρά» ανώνυμα δίκτυα όπου οι εγκληματίες «δεν γνωρίζουν πλέον σε ποιο δίκτυο ανήκουν».

Οι παράνομες δραστηριότητες ανατίθενται εξωτερικά σε διαφορετικές συμμορίες, οι οποίες ειδικεύονται στο ξέπλυμα χρήματος, την προμήθεια ή τη χρήση όπλων.

Η «στρατηγική του παγόβουνου»

Η Βαν Βάιμερς είναι γνωστή για τη διατύπωση της «στρατηγικής του παγόβουνου» για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος ναρκωτικών.

Όπως ανέφερε, οι πυροβολισμοί και οι εκρήξεις είναι το ορατό τμήμα του παγόβουνου, ενώ κάτω από την επιφάνεια του νερού βρίσκονται βλάβες που δεν συνδέονται πάντα άμεσα με το οργανωμένο έγκλημα: από ανθρώπους που σκοτώνονται από οδηγούς υπό την επήρεια ουσιών, μέχρι θύματα ενδοοικογενειακής βίας και σεξουαλικών αδικημάτων που τροφοδοτούνται από τα ναρκωτικά.

Τονίζοντας τη σημασία της αστυνομίας, σημείωσε παράλληλα ότι η κοινωνία πρέπει να εγγυηθεί στους νέους ένα μέλλον ώστε να αποτραπεί η προσέλκυσή τους από συμμορίες ναρκωτικών – ουσιαστικά «λιώνοντας» το παγόβουνο.

«Πρέπει να επενδύσουμε στην αύξηση της θερμοκρασίας του νερού», δήλωσε, αναφέροντας την εκπαίδευση, τις στρατηγικές κατά της φτώχειας, τη στέγαση και τους επαρκείς μισθούς για τους εργαζόμενους στις ταχυμεταφορές.

Στις Βρυξέλλες, η αστυνομία κατέγραψε 101 επεισόδια με πυροβολισμούς το 2025 -αριθμός που αναφέρθηκε από τα τοπικά μέσα ενημέρωσης ως ιστορικό ρεκόρ- τα οποία συχνά προκύπτουν από πόλεμο επικράτειας μεταξύ συμμοριών.

«Είναι αφεκτό να πιστεύουμε ότι μια αμιγώς κατασταλτική προσέγγιση θα μειώσει τον αριθμό των πυροβολισμών», δήλωσε η Βαν Βάιμερς. «Θα δούμε λιγότερους πυροβολισμούς μόνο όταν υπάρχουν λιγότεροι ευάλωτοι άνθρωποι. Στην πραγματικότητα, πρέπει να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητα της κοινωνίας στο σύνολό της».