Εκλογές στο Ισραήλ: Θρίλερ χωρίς αυτοδυναμία – Τα τέσσερα σενάρια για την επόμενη κυβέρνηση

Η εκλογική αναμέτρηση στο Ισραήλ εξελίσσεται σε οριακή μάχη, καθώς οι δύο βασικοί πολιτικοί συνασπισμοί κινούνται σε παρόμοια επίπεδα, με βάση τις έως τώρα εκτιμήσεις. Το μπλοκ της αντιπολίτευσης με επικεφαλής τον Γκάντι Άιζενκοτ εμφανίζεται να προηγείται οριακά του στρατοπέδου του Μπενιαμίν Νετανιάχου.

Οι εκτιμήσεις δίνουν στον κεντρώο συνασπισμό του Άιζενκοτ 52 έδρες, ενώ το δεξιό και ακροδεξιό μπλοκ υπό τον πρωθυπουργό του Ισραήλ υπολογίζεται στις 50.

Παρά τη σχετική ισορροπία, κανένας από τους δύο πόλους δεν βρίσκεται κοντά στις 61 έδρες που απαιτούνται για κοινοβουλευτική πλειοψηφία στην Κνεσέτ, το σώμα των 120 μελών.

Τα τέσσερα βασικά σενάρια που εξετάζονται είναι τα εξής:

1. Κυβέρνηση με τη συνεργασία κομμάτων

Όταν ανακοινωθούν επίσημα τα αποτελέσματα, σε λίγες ημέρες, ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ θα δώσει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης σε υποψήφιο που θα θεωρήσει ότι συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες να εξασφαλίσει τη στήριξη 61 μελών της Κνέσετ.

Θα ακολουθήσουν διαπραγματεύσεις, οι οποίες συνήθως είναι επίπονες και διαρκούν αρκετά. Μετά τις προηγούμενες εκλογές, το 2022, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου χρειάστηκε 58 ημέρες μέχρι να σχηματίσει κυβέρνηση συνεργασίας.

Το Λικούντ του Μπενιαμίν Νετανιάχου αναμένεται και πάλι να είναι το κόμμα με τις περισσότερες έδρες στην ισραηλινή εθνική αντιπροσωπεία, με εκτίμηση για 24 έως 25. Παρ’ όλα αυτά, εκτιμάται ότι θα δυσκολευτεί περισσότερο να προσελκύσει συμμάχους πέρα από τις ακροδεξιές και υπερορθόδοξες δυνάμεις που ήδη συνεργάζονται μαζί του.

Αντίθετα, ο συνασπισμός του Γκάντι Άιζενκοτ θα μπορούσε να εξασφαλίσει στήριξη είτε από βουλευτές που θα αποχωρήσουν από το στρατόπεδο του πρωθυπουργού είτε από εκπροσώπους αραβικών κομμάτων.

Οι δύο εκλογικές «λίστες» των Ισραηλινών Αράβων εκτιμάται, βάσει των δημοσκοπήσεων εξόδου, ότι θα καταγράψουν ιστορικά υψηλό αριθμό εδρών στην Κνέσετ, πιθανώς 17 έως 18.

Οι πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ έχουν συχνά ανατραπεί από αποχωρήσεις και απρόβλεπτες αλλαγές στάσης, επομένως δεν αποκλείεται να προκύψει ένα νέο κυβερνητικό σχήμα.

2. Σχηματισμός κυβέρνησης μειοψηφίας

Εφόσον, όπως αναμένεται, κανένα από τα δύο κύρια στρατόπεδα δεν συγκεντρώσει τις 61 έδρες, υπάρχει το ενδεχόμενο κυβέρνησης μειοψηφίας, η οποία θα στηρίζεται ανά περίπτωση από μέλη του κοινοβουλίου.

Σε μια τέτοια εξέλιξη, οι δύο λίστες των Ισραηλινών Αράβων θα μπορούσαν να καθορίσουν την πορεία των πολιτικών πραγμάτων.

Το Ραμ του Μανσούρ Αμπάς, στο οποίο αποδίδονται έως και 7 έδρες, έχει δηλώσει πολλές φορές ότι προτίθεται να συνεργαστεί με τον συνασπισμό του Γκάντι Άιζενκοτ. Από την πλευρά της, η Ενωμένη Λίστα διαβεβαίωσε ότι θα μπορούσε να προσφέρει «δίχτυ ασφαλείας» σε οποιοδήποτε σχήμα απομακρύνει τον κ. Νετανιάχου από την εξουσία.

Ωστόσο, τα σημαντικότερα στελέχη της αντιπολίτευσης έδειξαν προεκλογικά απροθυμία να στηρίξουν ανοιχτά αυτό το ενδεχόμενο. Βασικός λόγος είναι η αντίθεση σημαντικού τμήματος των Εβραίων ψηφοφόρων σε κάθε μορφή συνεργασίας με αραβικές ισραηλινές παρατάξεις.

Ο κ. Νετανιάχου γνωρίζει καλά αυτές τις αντιδράσεις και επικέντρωσε, όπως ήταν αναμενόμενο, την εκστρατεία του στην καταγγελία μιας πιθανής συνεργασίας ανάμεσα στον συνασπισμό του κ. Άιζενκοτ και αραβικά κόμματα. Την περιέγραψε ως συμμαχία «της αριστεράς και των Αδελφών Μουσουλμάνων» και παρουσίασε μια σκοτεινή εικόνα, υποστηρίζοντας ότι διακυβεύεται ακόμη και η επιβίωση του κράτους του Ισραήλ.

3. Κυβέρνηση εθνικής ενότητας

Το ενδεχόμενο αυτό δείχνει αρχικά ακόμη λιγότερο πιθανό, λόγω της μεγάλης πολιτικής πόλωσης στο Ισραήλ. Παρ’ όλα αυτά, σχολιαστές συζητούν συχνά το ενδεχόμενο συνεργασίας των κομμάτων που αποκαλούνται «σιωνιστικά», χωρίς να περιλαμβάνονται οι αραβικές παρατάξεις και τα κόμματα των υπερορθόδοξων Εβραίων.

Έρευνα που δόθηκε στη δημοσιότητα στα μέσα Οκτωβρίου έδειξε ότι το 55% των Ισραηλινών θα επέλεγε κυβέρνηση εθνικής ενότητας αντί για νέες εκλογές, αν δεν προέκυπτε ξεκάθαρος νικητής την προηγούμενη ημέρα.

Υπάρχει πρόσφατο προηγούμενο για αυτό το σενάριο: το 2020, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου και ο κεντρώος Μπένι Γκαντς συμφώνησαν, παρά τη βαθιά αντιπαλότητά τους, να μοιραστούν την εξουσία, μετά από τρεις εκλογικές αναμετρήσεις σε διάστημα μικρότερο του ενός έτους. Η συμφωνία προέβλεπε εναλλαγή των δύο στην πρωθυπουργία. Τελικά, η διευθέτηση διαλύθηκε πριν συμπληρώσει έναν χρόνο και ακολούθησε νέα προσφυγή στις κάλπες.

Τις τελευταίες ημέρες, μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι ο πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ κινούνταν παρασκηνιακά, επιδιώκοντας να φέρει πιο κοντά τους κ.κ. Νετανιάχου και Άιζενκοτ. Όπως σημείωναν, στόχος ήταν να μη βρεθεί ξανά η χώρα σε πολιτικό αδιέξοδο.

Και τα δύο βασικά πολιτικά στρατόπεδα απορρίπτουν κατηγορηματικά αυτό το ενδεχόμενο. Ειδικά η συμμαχία της αντιπολίτευσης, η οποία μετέτρεψε τις χθεσινές εκλογές σε δημοψήφισμα κατά του απερχόμενου πρωθυπουργού.

4. Πολιτικό αδιέξοδο και προσφυγή ξανά στις κάλπες

Εάν κανένας από τους υποψηφίους δεν κατορθώσει να συγκροτήσει κυβέρνηση, οι ψηφοφόροι θα χρειαστεί να ψηφίσουν εκ νέου.

Από τον Απρίλιο του 2019 έως τον Μάρτιο του 2021 πραγματοποιήθηκαν στη χώρα τέσσερις εκλογικές αναμετρήσεις. Αιτία ήταν η αδυναμία των πολιτικών δυνάμεων να συνεννοηθούν και να συμφωνήσουν σε ένα κοινό πρόγραμμα με διάρκεια.

Ο υποψήφιος που θα λάβει την εντολή από τον πρόεδρο Χέρτσογκ θα έχει αρχικά περιθώριο 28 ημερών για να σχηματίσει κυβέρνηση, ενώ προβλέπεται ενδεχόμενη παράταση 14 ημερών. Αν δεν τα καταφέρει, είναι δυνατόν να ακολουθήσουν άλλες διαδικασίες, προτού ενδεχομένως διαλυθεί ξανά η Κνέσετ.

Μια νέα προεκλογική περίοδος θα ενίσχυε την πολιτική αστάθεια στο Ισραήλ, το οποίο εξακολουθεί να φέρει τα σημάδια της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου 2023 και των πολέμων στην περιοχή.

Μέχρι να ξεκαθαρίσει η κατάσταση, ο κ. Νετανιάχου παραμένει υπηρεσιακός πρωθυπουργός.

Πηγές: ΑΠΕ-ΜΠΕ, AFP