Politico: Η Ελλάδα και άλλες χώρες προχωρούν σε απαγορεύσεις social media για ανηλίκους

Η Ελλάδα και άλλες ευρωπαϊκές χώρες προχωρούν σε εθνικούς περιορισμούς για την πρόσβαση ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς να περιμένουν την ολοκλήρωση της κοινής νομοθεσίας της ΕΕ, όπως μεταδίδει το Politico. Την περασμένη εβδομάδα, η Βουλή ψήφισε νομοσχέδιο που απαγορεύει την πρόσβαση στα social media σε παιδιά κάτω των 15 ετών.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τον Σεπτέμβριο την πρόταση «EU Kids Act», η οποία θα απαγόρευε στα παιδιά κάτω των 13 ετών να χρησιμοποιούν τις περισσότερες από τις σημερινές πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και θα περιόριζε σημαντικά την πρόσβαση για όσους είναι κάτω των 15. Ωστόσο, αρκετές κυβερνήσεις δεν θέλουν να περιμένουν μέχρι να ολοκληρωθούν οι νομοθετικές διαδικασίες στις Βρυξέλλες.

«Όσο περιμένουμε την EU Kids Act, προωθούμε την εθνική νομοθεσία», δήλωσε η υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής της Δανίας, Κριστίνα Έγκελουντ. «Τα προβλήματα είναι επείγοντα. Δεν πρέπει να ζητάμε από τα παιδιά και τους γονείς να περιμένουν».

Στην Ελλάδα, εκπρόσωπος του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης δήλωσε ότι η χώρα προχώρησε στη δική της νομοθεσία επειδή η προστασία των παιδιών απαιτεί έγκαιρη και συγκεκριμένη δράση. Η ελληνική ρύθμιση, πρόσθεσε, είναι «συμπληρωματική» προς την ευρωπαϊκή πρόταση, ενώ η Αθήνα εξακολουθεί να υποστηρίζει μια λύση για ολόκληρη την ΕΕ.

Εθνικές πρωτοβουλίες πριν από την ευρωπαϊκή νομοθεσία

Η Ιταλία αναζωπύρωσε τις προσπάθειές της για την προστασία παιδιών κάτω των 14 ετών, ενώ η Κύπρος ενέκρινε απαγόρευση για παιδιά κάτω των 15 την ημέρα που οι Βρυξέλλες παρουσίασαν την πρότασή τους. Η Πορτογαλία ενημέρωσε επίσημα την Επιτροπή για τη δική της νομοθεσία λίγο περισσότερο από μία εβδομάδα αργότερα, ζητώντας να κριθεί αν τα σχέδιά της συνάδουν με τους ευρωπαϊκούς κανόνες. Η Αυστρία και η Γερμανία επίσης δεν έχουν δείξει ότι θα επιβραδύνουν τις κινήσεις τους.

Έως την Πέμπτη, η Επιτροπή αναμένεται να δώσει την πρώτη ένδειξη για το πώς θα αντιμετωπίσει τους εθνικούς νόμους. Πρώτη δοκιμασία θα είναι η πρόταση της Αυστρίας για απαγόρευση της πρόσβασης στα social media σε παιδιά κάτω των 14 ετών.

Οι κυβερνήσεις εξακολουθούν να προτιμούν, σε τελική ανάλυση, μια ενιαία ευρωπαϊκή νομοθεσία. Αυτή θα εναρμονιζόταν με τους ισχύοντες κανόνες, βάσει των οποίων οι Βρυξέλλες εποπτεύουν μεγάλες πλατφόρμες όπως το Instagram και το TikTok, ενώ θα περιόριζε τον κατακερματισμό της αγοράς. Βιομηχανικοί φορείς και ορισμένες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών έχουν επίσης στηρίξει μια κοινή λύση, ώστε να μην χρειάζεται να συμμορφώνονται με δεκάδες διαφορετικούς εθνικούς νόμους και ηλικιακά όρια.

Η εφαρμογή της ευρωπαϊκής πρότασης μπορεί να αργήσει

Η διαπραγμάτευση της EU Kids Act μεταξύ της Επιτροπής, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και των κυβερνήσεων της ΕΕ μπορεί να διαρκέσει μήνες. Στη συνέχεια, η νομοθεσία θα τεθεί σε ισχύ έξι μήνες αργότερα. Ανώτερος αξιωματούχος της Επιτροπής εκτίμησε ότι οι διαπραγματεύσεις θα διαρκέσουν οκτώ έως δώδεκα μήνες, αρχής γενομένης από τον επόμενο Σεπτέμβριο, με αποτέλεσμα η εφαρμογή να μετατεθεί αρκετά μέσα στο 2028.

Η Επιτροπή είχε υπογραμμίσει ότι η νομοθεσία θα επιφέρει «μέγιστη εναρμόνιση», δηλαδή οι εθνικοί νόμοι θα καταργηθούν εφόσον και όταν τεθούν σε ισχύ τα μέτρα σε επίπεδο ΕΕ. Όταν η Γαλλία ενημέρωσε επίσημα την Επιτροπή για τον δικό της νόμο που απαγορεύει την πρόσβαση σε παιδιά κάτω των 15 ετών, ανώτερος αξιωματούχος είπε ότι η χώρα θα πρέπει να είναι έτοιμη να τον καταργήσει όταν θεσπιστούν ευρωπαϊκά μέτρα. Λίγες εβδομάδες αργότερα, όμως, εκπρόσωπος της Επιτροπής, Τόμας Ρενιέ, δήλωσε στο Politico ότι η Κομισιόν εξακολουθούσε να εξετάζει πώς θα απαντήσει στους νόμους που είχαν υποβληθεί για έλεγχο συμβατότητας με τους ευρωπαϊκούς κανόνες.

Η διαφορετική ταχύτητα των εθνικών και ευρωπαϊκών μέτρων ενδέχεται να προκαλέσει σύγχυση στους ανηλίκους: κάποιοι μπορεί να αποκλειστούν από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τον Ιανουάριο του 2027 και στη συνέχεια να αποκτήσουν ξανά πρόσβαση μέσω γονικού ελέγχου, όταν εφαρμοστεί η EU Kids Act αργότερα την ίδια χρονιά ή το 2028. Αγκάθι παραμένει και το ηλικιακό όριο, καθώς οι χώρες προτιμούν διαφορετικές ηλικίες, από τα 13 έως τα 16 έτη.

Το Politico συνδέει την πίεση για περιορισμούς με την επιδείνωση της κοινής γνώμης για τις επιπτώσεις των social media στην ψυχική υγεία των εφήβων. Στις ΗΠΑ, η Meta και το TikTok έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με διακανονισμούς εκατομμυρίων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Η Έγκελουντ υποστήριξε ότι «ένα ευρωπαϊκό ηλικιακό όριο θα στείλει πολύ ισχυρότερο μήνυμα στις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας: ως εδώ». Όπως είπε, θα καταστήσει επίσης σαφές ότι την ευθύνη φέρουν οι τεχνολογικοί κολοσσοί.