Στο Σουδάν ανακαλύφθηκε μεσαιωνική εκκλησία μεγαλύτερη από τον Λευκό Οίκο

Στο Old Dongola του Σουδάν βρίσκεται σε εξέλιξη σημαντική αρχαιολογική ανασκαφή, καθώς πολωνο-σουδανική αποστολή έφτασε για πρώτη φορά στο αυθεντικό δάπεδο της Μεγάλης Εκκλησίας του Ιησού (Great Church of Jesus), ενός κορυφαίου χριστιανικού μνημείου της μεσαιωνικής Νουβίας.

Με διαστάσεις που, βάσει των αρχαιολόγων, υπολογίζονται σε περίπου 47 μέτρα πλάτος και 57 μέτρα μήκος, ενώ το ύψος της έφτανε τα 21 μέτρα, η εκκλησία θεωρείται η μεγαλύτερη και πλουσιότερη στην περιοχή.

Ο αρχαιολόγος Artur Obłuski, επικεφαλής της αποστολής, επισημαίνει πως το μνημείο ξεπερνούσε σε μέγεθος ακόμη και τον Λευκό Οίκο στις ΗΠΑ, με τον οποίο το συγκρίνει.

Κατά τη διάρκεια των ανασκαφών αποκαλύφθηκε μια μνημειώδης σκάλα που οδηγούσε στο εσωτερικό του ναού. Πρόκειται, μέχρι στιγμής, για το μοναδικό σημείο όπου οι αρχαιολόγοι έχουν φτάσει στο επίπεδο στο οποίο κινούνταν οι πιστοί πριν από αιώνες.

Κάτω από την άμμο και τα ερείπια παραμένει θαμμένο μεγάλο τμήμα του κτιρίου. Σε κοντινά σημεία, τα τμήματα των τειχών που έχουν διασωθεί φτάνουν τα 11 μέτρα, ενώ οι αρχαιολόγοι βρήκαν και αντηρίδες που στήριζαν την αψίδα της εκκλησίας.

Κατά τον Obłuski, η εκκλησία θυμίζει την Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης και λειτούργησε ως σημαντικό αρχιτεκτονικό πρότυπο για τη Νουβία, πιθανώς και για άλλες περιοχές της Αφρικής.

Ελληνικές επιγραφές και κείμενα της λειτουργίας

Σε μικρότερη εκκλησία, η οποία βρίσκεται σε ψηλότερο επίπεδο του συγκροτήματος, βρέθηκαν τμήματα από ζωγραφισμένο σοβά που παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Ανάμεσά τους εντοπίστηκαν ελληνικές επιγραφές, τις οποίες μελέτησε η επιγραφολόγος Agata Deptuła. Τα ευρήματα περιλαμβάνουν αποσπάσματα βιβλικών ωδών και λειτουργικών ύμνων που συνδέονται με το Βιβλίο των Ψαλμών. Ένα από αυτά προέρχεται από την Προσευχή της Άννας, μητέρας του προφήτη Σαμουήλ.

Στις όχθες του Νείλου, το Old Dongola αποτέλεσε την πρωτεύουσα του χριστιανικού βασιλείου της Μακουρίας. Η αρχαιολογική έρευνα επιδιώκει να ανασυνθέσει την πορεία της πόλης από τον 4ο μέχρι τον 15ο αιώνα.

Υπό την καθοδήγηση του Πολωνικού Κέντρου Μεσογειακής Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Βαρσοβίας και σε συνεργασία με τις αρχαιολογικές αρχές του Σουδάν, η αποστολή άρχισε τις εργασίες της το 2021. Οι ερευνητές επιδιώκουν να αποκαλύψουν ολόκληρο τον ναό και να μετρήσουν με ακρίβεια τις πραγματικές διαστάσεις του.