Το σκοτεινό σπίτι: Γιατί αναζητούν τα ίχνη μιας οικογένειας «μαγισσών»

Στους λόφους του Πεντλ, στην περιοχή του Λάνκασιρ στην Αγγλία, ένα απομονωμένο δέντρο γεμάτο αφιερώματα παραπέμπει στη σκοτεινή υπόθεση του 1612.

Περίπου έναν αιώνα πριν από τις περίφημες δίκες του Σάλεμ, έντεκα κάτοικοι της περιοχής καταδικάστηκαν σε απαγχονισμό ως ασκούντες μαύρη μαγεία. Σήμερα, αρχαιολόγοι με επικεφαλής τον καθηγητή Τσαρλς Όρσερ ερευνούν τη φάρμα Μάλκιν Τάουερ, αναζητώντας υλικά κατάλοιπα από την κατοικία της οικογένειας Ντεβάις, που βρέθηκε στο επίκεντρο των διώξεων.

Η έρευνα συνεχίζεται επειδή τα σωζόμενα αρχεία συντάχθηκαν μόνο από τους κατηγόρους και τους δικαστές, αφήνοντας χωρίς φωνή τα αναλφάβητα θύματα. Μελετώντας το έδαφος, οι επιστήμονες επιδιώκουν να εξακριβώσουν αν οι άνθρωποι αυτοί τελούσαν λαϊκές πρακτικές ή αν έγιναν τραγικά θύματα κοινωνικών προκαταλήψεων. Οι χάρτες δεν προσδιορίζουν με ακρίβεια πού βρισκόταν το σπίτι, το οποίο έχει κατεδαφιστεί. Έτσι, οι ερευνητές επιχειρούν να απαντήσουν σε ένα ιστορικό ερώτημα αιώνων και να διαπιστώσουν αν η φάρμα ήταν πράγματι το αρχικό κτίσμα.

Στα ευρήματα των ανασκαφών περιλαμβάνονται τα θεμέλια ενός σπιτιού που έχει κατεδαφιστεί και, όπως φαίνεται, ισοπεδώθηκε σκόπιμα από τις τοπικές αρχές της εποχής ώστε να εξαφανιστούν τα ίχνη «διαβολικής» επιρροής. Μέσα στα ερείπια βρέθηκαν παλιά εστία, πήλινο στέλεχος πίπας και πολλά καθημερινά σκεύη του 17ου αιώνα. Ξεχωρίζουν ένα γυαλιστερό κομμάτι κεραμικού, που συνδέεται με πρακτικές κατοπτρομαντείας, και συμπαγή κομμάτια καθαρού πηλού. Η σημασία τους είναι μεγάλη, καθώς οι κατηγορούμενες είχαν καταδικαστεί με την αμφισβητούμενη κατηγορία πως κατασκεύαζαν πήλινα ομοιώματα για να βλάψουν τους αντιπάλους τους.

Σημαντικός παράγοντας για την έναρξη των διώξεων ήταν ο βασιλιάς Ιάκωβος Α΄ και η προσωπική του εμμονή με την καταπολέμηση της μαγείας. Το 1597 εξέδωσε τη “Δαιμονολογία”, μια εκτενή πραγματεία για τη μαύρη μαγεία, η οποία προέτρεπε σε αμείλικτη καταστολή. Η πολιτική αυτή έδωσε ώθηση σε τοπικούς αξιωματούχους, μεταξύ αυτών και στον ειρηνοδίκη Ρότζερ Νόουελ, να ενεργήσουν με υπερβάλλοντα ζήλο και να παρουσιάσουν τυχαία συμβάντα ως οργανωμένη συνωμοσία.

Αφορμή για τη δικαστική υστερία στάθηκε ένα περιστατικό του Μαρτίου 1612: η νεαρή Άλιζον Ντεβάις διαπληκτίστηκε με έναν πλανόδιο έμπορο, ο οποίος λίγο αργότερα κατέρρευσε ξαφνικά από εγκεφαλικό επεισόδιο. Ο ειρηνοδίκης Ρότζερ Νόουελ διεύρυνε τις ανακρίσεις, συμπεριλαμβάνοντας την τυφλή γιαγιά της, την ογδοντάχρονη Ελίζαμπεθ Σάουθερνς, αλλά και άλλες ηλικιωμένες γυναίκες. Η υπόθεση πήρε μεγαλύτερες διαστάσεις όταν μια συγκέντρωση στο Μάλκιν Τάουερ θεωρήθηκε μυστική σύναξη μαγισσών, με σχέδιο να ανατινάξουν το κάστρο του Λάνκαστερ. Στην επακόλουθη δίκη, η καταδίκη στηρίχθηκε ακόμη και στη μαρτυρία της επτάχρονης Τζένετ Ντεβάις εναντίον της ίδιας της οικογένειάς της.

Στο υπόβαθρο της δίωξης βρίσκονταν και οι βίαιες περιφράξεις των κοινόχρηστων γαιών και η ακύρωση μισθώσεων από τον βασιλιά Ιάκωβο Α΄, μέτρα που έσπρωξαν τους φτωχότερους κατοίκους στο περιθώριο. Παράλληλα, η εμμονή του Στέμματος με τη δαιμονολογία έθεσε στο στόχαστρο τις παραδοσιακές λαϊκές θεραπεύτριες. Οι ηλικιωμένες γυναίκες του Πεντλ χρησιμοποιούσαν βότανα και θεράπευαν τα ζώα των χωρικών, όμως μέσα στη φτώχεια και τις δεισιδαιμονίες της εποχής, η θεραπευτική γνώση μπορούσε εύκολα να θεωρηθεί και δύναμη πρόκλησης βλάβης.

Οι αρχαιολόγοι εξακολουθούν να μελετούν τα εκατοντάδες αντικείμενα που έχουν βρεθεί στις πλαγιές του Πεντλ. Παρότι η ταύτιση του κτίσματος παραμένει υπό επιστημονική συζήτηση, τα υλικά κατάλοιπα δίνουν μια σπάνια και αντικειμενική εικόνα της καθημερινής ζωής, των δοξασιών και των φόβων όσων βρέθηκαν στο στόχαστρο των διώξεων του 17ου αιώνα.

Δείτε τη φωτογραφία ΕΔΩ

φωτογραφία AI: pixabay