Πομπηία: Ο χάλκινος Απόλλωνας που μετατράπηκε σε λαμπαδηφόρο και επέζησε από τον Βεζούβιο (Vid)

Η αρχαιολογική έρευνα αποκαλύπτει συχνά αντικείμενα που φέρουν πάνω τους τα ίχνη μεγάλων ιστορικών αλλαγών. Ξεχωριστή θέση ανάμεσά τους κατέχει ο χάλκινος Απόλλωνας από την Έπαυλη του Ιουλίου Πολυβίου στην Πομπηία, ένα εύρημα που αποτυπώνει με μοναδικό τρόπο την καλλιτεχνική μεταμόρφωση.

Το εντυπωσιακό άγαλμα εντοπίστηκε το 1977 στην τραπεζαρία μίας από τις πλουσιότερες κατοικίες της αρχαίας πόλης και θεωρείται έργο εξαιρετικής ποιότητας της πρώιμης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορικής περιόδου. Ο δημιουργός του ακολούθησε συνειδητά την αρχαϊκή ελληνική τεχνοτροπία, συνδυάζοντας τη γεωμετρική αυστηρότητα του 6ου αιώνα π.Χ. με τον νατουραλισμό της ρωμαϊκής τέχνης.

Η ιδιαίτερη δύναμη του έργου βρίσκεται στη σχεδόν απόκοσμη ζωντάνια των χαρακτηριστικών του, αλλά και στη διαφορετική χρήση που απέκτησε αργότερα. Το νεανικό πρόσωπο του Κούρου κατασκευάστηκε από μπρούντζο με χάλκινες λεπτομέρειες, ενώ τα ένθετα μάτια του από οστό, σκούρα πέτρα και γυαλί έχουν παραμείνει έως σήμερα στη θέση τους, δημιουργώντας ένα καθηλωτικό βλέμμα που μοιάζει στραμμένο στην αιωνιότητα.

Το άγαλμα έχει ύψος 128 εκατοστά και αρχικά προοριζόταν να απεικονίζει τον θεό Απόλλωνα. Ωστόσο, η ρωμαϊκή ελίτ προχώρησε σε ριζική τροποποίησή του και το μετέτρεψε σε «λαμπαδηφόρο». Στα χέρια του προστέθηκε ξύλινος δίσκος ή κηροπήγιο, ώστε να στηρίζει τις λάμπες που φώτιζαν τα ιδιωτικά νυχτερινά συμπόσια των πλούσιων κατοίκων της Πομπηίας.

Η μετατροπή του Απόλλωνα σε λαμπαδηφόρο

Η μεταγενέστερη αλλαγή χρήσης επιβεβαιώθηκε από αρχαιολόγους και συντηρητές μέσω υλικών ενδείξεων που διακρίνονται στο ίδιο το γλυπτό. Η εξέταση έδειξε πως οι φυλλωτοί χάλκινοι σύνδεσμοι για τη στήριξη του δίσκου δεν αποτελούσαν μέρος της αρχικής χύτευσης, αλλά συγκολλήθηκαν αργότερα στα χέρια. Παράλληλα, οι αρχαίοι τεχνίτες τροποποίησαν ελαφρά την ισορροπία του αγάλματος, ώστε να σηκώνει το πρόσθετο βάρος χωρίς να πέφτει, χρησιμοποιώντας κράμα χαλκού με χημική σύνθεση που παραπέμπει σε ρωμαϊκά εργαστήρια επισκευών.

Η αλλαγή από ένα θεϊκό σύμβολο σε χρηστικό αντικείμενο πολυτελείας διατήρησε τελικά ζωντανή την ιστορία του αγάλματος, πριν από την έκρηξη του Βεζούβιου το 79 μ.Χ., η οποία κάλυψε την Πομπηία με στάχτη. Το έργο φανερώνει πώς η ρωμαϊκή αριστοκρατία ενσωμάτωνε την υψηλή ελληνική αισθητική στην επίδειξη της καθημερινής της ευμάρειας, δίνοντας σε έναν θεό πρακτικό ρόλο. Η εκφραστικότητα του προσώπου που διασώθηκε μέσα στους αιώνες συνδέει τη λάμψη με την τραγική μοίρα ενός κόσμου που εξαφανίστηκε αιφνίδια και θυμίζει πως η τέχνη μπορεί να αντέξει ακόμη και τις πιο ισχυρές φυσικές καταστροφές.

Παρακολουθήστε το βίντεο ΕΔΩ