Πολεμικοί ίπποι: Η αρχαία προστασία τους που εξακολουθεί να προκαλεί θαυμασμό (Vid)

Η προστασία των πολεμικών ίππων στις μάχες της αρχαιότητας ήταν ζήτημα καθοριστικής σημασίας για το βαρύ ιππικό, γι’ αυτό και αναπτύχθηκαν ειδικά αμυντικά εξαρτήματα, προσαρμοσμένα στην ανατομία του ζώου.

Ενδεικτικό παράδειγμα αυτής της τεχνογνωσίας αποτελεί μια χάλκινη προμετωπίδα, η οποία βρέθηκε κοντά στο Ρούβο (Ruvo) της Απουλίας, στη νότια Ιταλία, δηλαδή στη Μεγάλη Ελλάδα, και τοποθετείται χρονολογικά περίπου στο 480 π.Χ.

Το αντικείμενο είχε κατασκευαστεί ώστε να προστατεύει το μέτωπο και το πρόσωπο του αλόγου. Στην εξωτερική περιφέρειά του διαθέτει μικρές οπές για να ράβεται εσωτερική δερμάτινη επένδυση, η οποία απορροφούσε τους κραδασμούς, ενώ μεγαλύτερες τρύπες επέτρεπαν τη σταθερή στερέωσή του στα λουριά του χαλινού.

Ανασκαφικά δεδομένα και στρατιωτικά κείμενα της περιόδου, μεταξύ τους το Περί Ιππικής του Ξενοφώντα, τεκμηριώνουν ότι η προμετωπίδα εντασσόταν σε ένα ευρύτερο και τυποποιημένο σύστημα θωράκισης για τα πολεμικά άλογα. Η επιστημονική εξέταση των ευρημάτων καταδεικνύει πως η μεταλλική προστασία στόχευε αποκλειστικά στα ζωτικά όργανα του ζώου, τα οποία ήταν εκτεθειμένα στην πρώτη γραμμή κρούσης.

Για τον λόγο αυτό, η προμετωπίδα χρησιμοποιούνταν σχεδόν πάντοτε μαζί με το προστερνίδιο, μια χάλκινη ασπίδα για το στήθος που απέκρουε πλήγματα από δόρατα, αλλά και με τα παραμηρίδια και τα παραπλευρίδια. Τα τελευταία ήταν φτιαγμένα από σκληρό δέρμα ή καπιτονέ ύφασμα με μεταλλικά λέπια και κάλυπταν τα πλευρά του ζώου και τα πόδια του αναβάτη.

Η κατασκευή της αρχαίας ιππικής πανοπλίας υπαγορευόταν αυστηρά από το βάρος της και από την ανάγκη να παραμένει κινητικό το άλογο στη μάχη. Κτηνιατρικές και αρχαιολογικές έρευνες εξηγούν ότι οι αρχαίοι Έλληνες απέφευγαν σκόπιμα τα μεταλλικά καλύμματα στα πόδια και στην κοιλιά των αλόγων, σε αντίθεση με τις πρακτικές του μεταγενέστερου Μεσαίωνα.

Η επιβάρυνση στα άκρα των αλόγων θα προκαλούσε ανεπανόρθωτες βλάβες στους τένοντες, ενώ αντίστοιχο βάρος στον θώρακα θα εμπόδιζε τη διαστολή των πνευμόνων την ώρα του καλπασμού. Ακόμη και οι ανάγλυφες παραστάσεις Γοργόνων ή λιονταριών στη βάση της προμετωπίδας, μολονότι είχαν αποτρεπτική λειτουργία, εξυπηρετούσαν τη στρατιωτική ψυχολογία και τον εκφοβισμό του αντίπαλου πεζικού κατά την έφοδο.

Δείτε το βίντεο ΕΔΩ