ΣτΕ βρίσκει τα κενά, Μανιάτης βρίσκει την ανακολουθία στο ενεργειακό μπάχαλο

Το Συμβούλιο της Επικρατείας αποφάσισε αυτό που πολλοί στην αγορά ΑΠΕ ήξεραν αλλά προτιμούσαν να μην ρωτούν δυνατά: αν 186 φωτοβολταϊκά έργα φυτρώνουν στην ίδια περιοχή, σχεδόν ταυτόχρονα, με την ίδια λογική «τεμαχισμού» ώστε το καθένα να χωράει στο 1 MW της απλουστευμένης αδειοδότησης, τότε μάλλον δεν πρόκειται για 186 ανεξάρτητες επενδυτικές αποφάσεις αλλά για ένα μεγάλο έργο ντυμένο 186 φορές στα μικρά. Με την υπ’ αριθμόν 1353/2026 απόφασή του, το ΣτΕ ακύρωσε τις βεβαιώσεις απαλλαγής από περιβαλλοντική αδειοδότηση για το σύνολο των σταθμών γύρω από την τεχνητή λίμνη Πηνειού —185,814 MW σε 2.700 στρέμματα— μαζί με 25 συναφείς εγκρίσεις, και έστειλε τον φάκελο πίσω στη Διοίκηση για νέα κρίση.

Η μεταμφίεση που δεν πέρασε

Το δικαστήριο δεν καταργεί την απαλλαγή για μικρά φωτοβολταϊκά έως 1 MW· απλώς υπενθυμίζει ότι η «κατάτμηση» μεγάλων χαρτοφυλακίων σε δεκάδες μικρά έργα δεν μπορεί να λειτουργεί ως παράκαμψη του ελέγχου σωρευτικών περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Δηλαδή, όταν κάποιος φτιάχνει 186 «μικρά» πάρκα δίπλα-δίπλα την ίδια περίοδο, η Διοίκηση οφείλει να δει το δάσος και όχι μόνο τα δέντρα. Το ζήτημα δεν είναι νέο για όσους παρακολουθούν πώς αδειοδοτείται η αγορά ΑΠΕ στην Ελλάδα, αλλά τώρα αποκτά νομολογιακό βάρος: τα μεγάλα επενδυτικά χαρτοφυλάκια δεν μεταμφιέζονται πλέον ατιμώρητα σε πολλούς μικρούς σταθμούς.

Η άλλη όψη της αναρχίας

Ενώ το ΣτΕ βάζει τάξη στο πώς αδειοδοτούνται τα φωτοβολταϊκά, η πραγματική αναποτελεσματικότητα του συστήματος φαίνεται αλλού — στο τι γίνεται η ενέργεια αφού παραχθεί. Ο πρώην υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας περιγράφει με καυστική ακρίβεια το παράδοξο.

Η περιγραφή του Γιάννη Μανιάτη δεν αφήνει περιθώρια παρεξήγησης: η χώρα παράγει τη μέρα πλεόνασμα ρεύματος από ΑΠΕ που δεν μπορεί να αποθηκεύσει, το στέλνει σχεδόν τζάμπα στη Βουλγαρία, και το βράδυ το αγοράζει πίσω — προφανώς όχι τζάμπα. Την ίδια ώρα, επενδυτές με αιτήσεις για 4,5 GW έργων αποθήκευσης, χωρίς να ζητούν ούτε ευρώ επιδότησης, περιμένουν πάνω από έναν χρόνο μια υπογραφή από το Μαξίμου. Η ερώτηση που θέτει ο Μανιάτης —γιατί είναι τόσο δύσκολο η κυβέρνηση να καταλάβει ότι η αποθήκευση μειώνει το κόστος— δεν είναι ρητορική, είναι λογιστική: κάθε μήνας καθυστέρησης είναι και ένα ρεύμα που πάει στη Βουλγαρία με ζημιά και επιστρέφει με κέρδος — για κάποιον άλλον.

Δύο αποφάσεις, δύο πλευρές της ίδιας κακοδιαχείρισης: από τη μία η δικαιοσύνη αναγκάζεται να κάνει τη δουλειά που όφειλε να έχει κάνει η αδειοδοτική διαδικασία εξαρχής, από την άλλη η αγορά αναγκάζεται να περιμένει τη γραφειοκρατία για κάτι που θα έλυνε πρακτικά προβλήματα χωρίς κρατικό κόστος. Το ενεργειακό σύστημα της χώρας φαίνεται να αριστεύει στο να παράγει πράσινη ενέργεια και να αποτυγχάνει στο να τη διαχειρίζεται — και αυτό, σε αντίθεση με τα φωτοβολταϊκά της Πηνειού, δεν χρειάζεται δικαστική απόφαση για να το διαπιστώσει κανείς.