Ο πιο απροσπέλαστος βράχος-φυλακή της Ευρώπης κατέρρευσε από μέσα (ΒΙΝΤΕΟ)

Το απόρθητο νησί που αντιστάθηκε για χρόνια σε βασιλείς και στρατούς

Λίγο περισσότερο από δύο χιλιόμετρα από τις ανατολικές ακτές της Σκωτίας υψώνεται το Bass Rock, ένας τεράστιος ηφαιστειακός βράχος που μοιάζει να αναδύεται κατευθείαν από τη θάλασσα. Τα σχεδόν κατακόρυφα τοιχώματά του ξεπερνούν τα 100 μέτρα και επί αιώνες μετέτρεπαν τη μικρή αυτή νησίδα σε έναν σχεδόν απόρθητο τόπο.

Ωστόσο, για μεγάλο μέρος της ιστορίας του υπήρξε φρούριο, θρησκευτικό καταφύγιο και μία από τις πιο απρόσιτες φυλακές της Ευρώπης. Βρίσκεται στο εξωτερικό τμήμα του Κόλπου του Φορθ (Firth of Forth), απέναντι από το North Berwick. Πρόκειται για ηφαιστειακό σχηματισμό ηλικίας περίπου 340 εκατομμυρίων ετών, αποτελούμενο από φωνολιθικό τραχυτικό πέτρωμα της Λιθανθρακοφόρου περιόδου, ενώ η χαρακτηριστική σιλουέτα του είναι ορατή από πολλές περιοχές του East Lothian, του Fife και ακόμη από το Arthur’s Seat.

Ο Σκωτσέζος συγγραφέας Hector Boece τον 15ο αιώνα το περιέγραψε ως έναν θαυμαστό βράχο στη μέση της θάλασσας, σχεδόν αδύνατο να κατακτηθεί. Πράγματι, η φυσική του μορφολογία συνέβαλε αποφασιστικά σε αυτή τη φήμη, καθώς διαθέτει μόνο ένα σχετικά πρακτικό σημείο αποβίβασης, ενώ η υπόλοιπη περίμετρος αποτελείται από απόκρημνα βράχια.

Η πρώτη γνωστή ανθρώπινη παρουσία συνδέεται με τον Saint Baldred, τον «Απόστολο των Λόθιαν», ο οποίος σύμφωνα με την παράδοση αποσυρόταν στο Bass Rock ως ερημίτης. Τα ερείπια του παρεκκλησίου που ήταν αφιερωμένο σε αυτόν σώζονται ακόμη περίπου στα μισά του ύψους της νησίδας.

Το νησί ανήκε επί σχεδόν έξι αιώνες στην οικογένεια Lauder. Η παράδοση αναφέρει ότι ο βασιλιάς Malcolm III τους το παραχώρησε, γεγονός που συνδέεται και με το οικογενειακό τους έμβλημα. Κατά τον Μεσαίωνα οι Lauder κατασκεύασαν φρούριο κοντά στο μοναδικό σημείο πρόσβασης. Το κάστρο διέθετε τείχη προσαρμοσμένα στο φυσικό ανάγλυφο, προμαχώνες, κύριο πύργο, καθώς και οικιστικό δωμάτιο με τζάκι διακοσμημένο με μπλε ολλανδικά πλακίδια που προστέθηκε τον 17ο αιώνα, ενώ ζωτικής σημασίας ήταν επίσης το πηγάδι στην κορυφή του νησιού που εξασφάλιζε γλυκό νερό σε περιόδους πολιορκίας.

Η στρατηγική του θέση οδήγησε τη σκωτσέζικη μοναρχία να το χρησιμοποιεί σε περιόδους κρίσης. Το 1406 ο Robert III έστειλε εκεί τον γιο του, τον μελλοντικό James I, για προστασία και αργότερα ο ίδιος ο James I φυλάκισε στο κάστρο τον εξάδελφό του Walter Stewart, γιο του Δούκα του Albany. Ο James IV διέμεινε στο φρούριο το 1497, ενώ ο James VI εντυπωσιάστηκε τόσο από το νησί κατά την επίσκεψή του το 1581 ώστε προσπάθησε να το αγοράσει από τους ιδιοκτήτες του, χωρίς επιτυχία.

Η πιο γνωστή περίοδος της ιστορίας του όμως ξεκίνησε τον 17ο αιώνα. Μετά την εισβολή του Oliver Cromwell στη Σκωτία, οι Lauder έχασαν την κατοχή του νησιού και το κάστρο μετατράπηκε σε κρατική φυλακή. Η απομόνωσή του το καθιστούσε ιδανικό για πολιτικούς και θρησκευτικούς κρατούμενους και έτσι πολλοί φυλακίστηκαν εκεί λόγω της αντίθεσής τους στη θρησκευτική πολιτική του Στέμματος. Το Bass Rock έγινε γνωστό ως «η Πάτμος της Σκωτίας» (από το αντίστοιχο ελληνικό νησί).

Ο ιεροκήρυκας Alexander Shields περιέγραψε το μέρος ως έναν κρύο, άνυδρο βράχο στη μέση της θάλασσας, όπου όλα τα εφόδια έπρεπε να μεταφέρονται με βάρκες και συχνά καταστρέφονταν πριν χρησιμοποιηθούν. Το 1691 τέσσερις Ιακωβίτες αξιωματικοί κατέλαβαν το κάστρο όταν η φρουρά ξεφόρτωνε κάρβουνο στο δύσκολο σημείο αποβίβασης. Αντί να παραδοθούν, οργάνωσαν αντίσταση που κράτησε σχεδόν τρία χρόνια. Εφοδιάζονταν κρυφά από τις ακτές της Σκωτίας και από τη Γαλλία, όπου ο έκπτωτος James VII βρισκόταν υπό την προστασία του Louis XIV. Με τα κανόνια του φρουρίου παρενοχλούσαν τη ναυσιπλοΐα, ενώ οι προσπάθειες του William III να ανακαταλάβει το νησί μέσω βομβαρδισμών και αποκλεισμού απέτυχαν.

Τελικά ο Ιακωβίτης ηγέτης Michael Middleton έπεισε κυβερνητικούς εκπροσώπους ότι οι υπερασπιστές διέθεταν άφθονα αποθέματα και μεγάλες δυνάμεις. Η κυβέρνηση προσέφερε εξαιρετικά ευνοϊκούς όρους παράδοσης: ελευθερία, μεταφορά στη Γαλλία και αμνηστία για τους υποστηρικτές τους. Η παράδοση πραγματοποιήθηκε στις 18 Απριλίου 1694.

Η δυσκολία πρόσβασης στο Bass Rock πέρασε στη λαογραφία μέσω της παροιμίας «Γκρεμίστε το Tantallon και χτίστε μια γέφυρα προς το Bass» (δηλαδή κάτι σχεδόν αδύνατο να πραγματοποιηθεί).

Η κυβέρνηση εγκατέλειψε οριστικά το φρούριο στις αρχές του 18ου αιώνα. Το 1706 ο Hew Dalrymple, πρόεδρος του Ανώτατου Δικαστηρίου της Σκωτίας, αγόρασε το Bass Rock και η αγορά επικυρώθηκε από το σκωτσέζικο κοινοβούλιο το 1707. Από τότε το νησί παραμένει στην κατοχή της οικογένειας Dalrymple.

Το κάστρο σταδιακά εγκαταλείφθηκε και μέρος των λίθων του χρησιμοποιήθηκε για την κατασκευή του φάρου που εγκαινιάστηκε το 1902. Ο φάρος και τα ερείπια του παρεκκλησίου του Saint Baldred παραμένουν τα σημαντικότερα ανθρώπινα μνημεία του νησιού.

Με την πάροδο του χρόνου, το Bass Rock μετατράπηκε σε καταφύγιο άγριας ζωής, αλλά η απομόνωση και η ιστορία του ενέπνευσαν πολλούς λογοτέχνες. Ο Robert Louis Stevenson το χρησιμοποίησε ως σκηνικό στο μυθιστόρημα «Catriona», αφιερώνοντας ολόκληρο κεφάλαιο στην περιγραφή του. Το νησί εμφανίζεται επίσης σε πολλά ιστορικά μυθιστορήματα που σχετίζονται με τους Ιακωβίτες και τη Σκωτία του 17ου αιώνα.

Παραμένει ακατοίκητο μέχρι σήμερα, αλλά λίγα μέρη συγκεντρώνουν τόση ιστορία σε τόσο μικρό χώρο. Υπήρξε ασκητήριο, μεσαιωνικό φρούριο, βασιλικό καταφύγιο, φυλακή πολιτικών αντιπάλων και σκηνικό μιας αντίστασης που αψήφησε τη σκωτσέζικη κυβέρνηση για χρόνια. Η ίδια απρόσιτη φύση που το προστάτευε επί αιώνες εξακολουθεί να του χαρίζει την όψη που αντίκριζαν οι επισκέπτες πριν από εκατοντάδες χρόνια.

Βίντεο του απόκοσμου βράχου όπως φαίνεται από μακριά ΕΔΩ

photo αρχείου: pixabay