Πολεμικό Ναυτικό: Σχέδιο μίσθωσης για 3 υποβρύχια Blue Whale – Χωρίς πλήρωμα, με αποστολές έως 30 ημέρες

Την πληροφορία που μετέδωσε πρώτο το Defence Point και στη συνέχεια αναδημοσίευσε το Israel Defense επιβεβαίωσε το Naval Defence: βρίσκεται υπό διαμόρφωση σχέδιο διακρατικής συμφωνίας με το Ισραήλ, ώστε το Πολεμικό Ναυτικό να μισθώσει χρηματοδοτικά τρία μη επανδρωμένα υποβρύχια Blue Whale ELI-3325.

Ως αιτία της συγκεκριμένης επιλογής, το αρχικό ρεπορτάζ αναφέρει τους περιορισμένους οικονομικούς πόρους. Παράλληλα, εξετάστηκε και η αγορά πέντε σκαφών, μια λύση που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για συναρμολόγηση και παραγωγή στην Ελλάδα, με τη συμμετοχή των Ναυπηγείων Σαλαμίνας και της Ελληνικής Αεροπορικής Βιομηχανίας.

Η πιθανότητα ένταξης αυτόνομων υποβρύχιων οχημάτων Blue Whale αποτελεί σημαντική ευκαιρία για το Πολεμικό Ναυτικό. Το σύστημα κατασκευάζεται από την Israel Aerospace Industries (IAI), μέσω της θυγατρικής ELTA, και συνδυάζει την πολύωρη παραμονή κάτω από το νερό με δυνατότητες συλλογής πληροφοριών και εντοπισμού απειλών. Με αυτόν τον τρόπο, επανδρωμένα υποβρύχια και τα πληρώματά τους μπορούν να αναλάβουν πιο απαιτητικές αποστολές.

Η Ελλάδα έχει ήδη χρησιμοποιήσει τη μίσθωση για την προμήθεια μη επανδρωμένων αεροσκαφών Heron 1, όπως έχει καταγράψει το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας. Για το Blue Whale, ανάλογη προσέγγιση θα μπορούσε να φέρει ταχύτερα εμπειρία και μια νέα επιχειρησιακή δυνατότητα στον Στόλο. Η προστιθέμενη αξία θα μετρηθεί τόσο στις επιπλέον ημέρες επιτήρησης όσο και στην ποιότητα των πληροφοριών που θα λαμβάνουν οι διοικητές.

Ένα μικρό υποβρύχιο με σημαντικό επιχειρησιακό αποτύπωμα

Οι διαστάσεις του Blue Whale είναι 10,9 μέτρα μήκος και 1,12 μέτρα διάμετρος, ενώ το βάρος του ανέρχεται σε 5,5 τόνους. Η IAI αναφέρει ότι μπορεί να παραμένει σε αποστολή από 10 έως 30 ημέρες, ανάλογα με το έργο και τη διαμόρφωση των συσσωρευτών. Η ταχύτητα κατά την επιχειρησιακή χρήση είναι 2–3 κόμβοι, ενώ σε κατάδυση η μέγιστη φτάνει τους 7. Η μεταφορά του γίνεται με εμπορευματοκιβώτιο 40 ποδών, γεγονός που διευκολύνει τη μετακίνησή του και την υποστήριξη από διαφορετικές βάσεις.

Πρόκειται για χαρακτηριστικά που εξυπηρετούν ένα σκάφος με αποστολή να παραμένει σε αναμονή, να ακούει και να παρατηρεί. Χάρη στην ηλεκτρική πρόωση, στις μικρές διαστάσεις και στη δυνατότητα παραμονής στο νερό επί εβδομάδες, μπορεί να επιτηρεί διακριτικά παράκτιες ζώνες, στενά περάσματα και ανοικτή θάλασσα. Η αρθρωτή κατασκευή του επιτρέπει να προσαρμόζεται ο εξοπλισμός αισθητήρων ανάλογα με την αποστολή.

Για αποστολές ανθυποβρυχιακού πολέμου, η IAI αναφέρει ότι το όχημα μπορεί να χρησιμοποιεί πλευρικές συστοιχίες σόναρ μαζί με συρόμενη συστοιχία, η οποία βασίζεται σε τεχνολογία της ATLAS ELEKTRONIK. Προβλέπεται ακόμη διασύνδεση με εξωτερικές ενεργές ακουστικές πηγές, με τον πομπό και τον δέκτη να τοποθετούνται σε διαφορετικά σημεία. Σε αποστολές ναρκοπολέμου, το σόναρ συνθετικού ανοίγματος προσφέρει λεπτομερή εικόνα του βυθού, για τον εντοπισμό και την ταξινόμηση ύποπτων αντικειμένων. Οι πληροφορίες αυτές συμβάλλουν στον σχεδιασμό της εξουδετέρωσής τους από τα κατάλληλα μέσα.

Στις αποστολές που απαριθμεί η κατασκευάστρια περιλαμβάνονται η συλλογή ακουστικών πληροφοριών, η αναγνώριση και η επιτήρηση, καθώς και επιχειρήσεις στον βυθό και συλλογή ηλεκτρονικών σημάτων. Οι δυνατότητες απευθύνονται σε ναυτικές ομάδες, Ειδικές Δυνάμεις και αποβατικές επιχειρήσεις. Ως συμπληρωματικές χρήσεις αναφέρονται ο εντοπισμός περιστατικών πειρατείας, τρομοκρατικής δραστηριότητας και παράτυπων μεταναστευτικών ροών.

Ο ιστός που αναπτύσσεται μπορεί να εξοπλιστεί με ραντάρ και ηλεκτροοπτικούς ή υπέρυθρους αισθητήρες, αλλά και με συστήματα ηλεκτρονικής επιτήρησης και δορυφορικές επικοινωνίες. Η επεξεργασία των δεδομένων γίνεται πάνω στο όχημα. Όταν ανεβαίνει σε περισκοπικό βάθος και η κεραία βρίσκεται πάνω από την επιφάνεια, είναι σε θέση να στείλει πληροφορίες μέσω ασφαλούς ευρυζωνικής σύνδεσης. Σύμφωνα με την περιγραφή λειτουργίας της IAI, μπορεί να αναφέρει τα ευρήματά του, να λάβει νέες εντολές ή να συνεχίσει βάσει του αρχικού σχεδιασμού της αποστολής.

Υπάρχει ήδη ένα απτό διεθνές σημείο αναφοράς: στις 25 Φεβρουαρίου 2026, το Γερμανικό Ναυτικό παρέλαβε το πρώτο Blue Whale, έπειτα από δοκιμές στη Βαλτική. Η Bundeswehr αναφέρει ότι το απέκτησε για υποβρύχια αναγνώριση, επιτήρηση πλοίων και προστασία κρίσιμων υποδομών. Έτσι, η αξιολόγηση από την ελληνική πλευρά μπορεί να αξιοποιήσει και δεδομένα από πραγματικές ναυτικές δοκιμές.

Το Αιγαίο μπορεί να αποκτήσει περισσότερα υποβρύχια «αυτιά»

Για την Ελλάδα, καθοριστικό πλεονέκτημα αποτελεί η γεωγραφική της θέση. Τα νησιωτικά συμπλέγματα, οι θαλάσσιες οδοί και οι προσβάσεις σε λιμάνια και βάσεις συνεπάγονται πολλές ανάγκες επιτήρησης ταυτόχρονα. Ένας αισθητήρας τοποθετημένος προωθημένα κάτω από το νερό θα μπορούσε να παραμένει σε μια επιλεγμένη περιοχή και να συλλέγει πληροφορίες, χωρίς να χρειάζεται να δεσμευτεί για τον σκοπό αυτό μια μεγαλύτερη μονάδα.

Εφόσον υπάρχει η κατάλληλη διασύνδεση, μια ένδειξη υποβρύχιας δραστηριότητας που θα εντοπίσει το Blue Whale μπορεί να οδηγήσει φρεγάτες, ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα ή ελληνικά υποβρύχια στην περιοχή, για περαιτέρω έρευνα και επιβεβαίωση. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται η αβεβαιότητα ως προς το σημείο αναζήτησης του στόχου. Το όχημα λειτουργεί ως προωθημένος αισθητήρας για μια ευρύτερη δύναμη και εξασφαλίζει περισσότερο χρόνο αντίδρασης, όταν κάθε έγκαιρη προειδοποίηση έχει σημασία.

Η συστηματική καταγραφή ακουστικών δεδομένων μπορεί να προσφέρει οφέλη και σε βάθος χρόνου. Θα ήταν δυνατό να εμπλουτίσει τις ελληνικές βάσεις πληροφοριών για τα χαρακτηριστικά των στόχων και το ακουστικό περιβάλλον σε διαφορετικές περιοχές. Μέσα από τη σχεδίαση αποστολών, την ανάλυση και τη συσχέτιση των ευρημάτων με δεδομένα άλλων αισθητήρων, το Πολεμικό Ναυτικό μπορεί να μετατρέψει το νέο υλικό σε δικό του πλεονέκτημα. Η παλαιότερη ανάλυση της ΠΤΗΣΗΣ για το Blue Whale είχε ήδη αναδείξει αυτή την ευκαιρία για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Η προτεινόμενη προμήθεια συνδέεται επίσης, σύμφωνα με το δημοσίευμα, με την ανάγκη διαχείρισης των διαθεσιμοτήτων κατά την περίοδο του εκσυγχρονισμού μέσης ζωής των τεσσάρων υποβρυχίων Τύπου 214 της κλάσης «Παπανικολής». Για το πρόγραμμα αυτό βρίσκονται σε εξέλιξη επαφές του Γενικού Επιτελείου Ναυτικού με τη βιομηχανία.

Με την ανάθεση κατάλληλων αποστολών σε αυτόνομα οχήματα, τα οποία το ρεπορτάζ παρουσιάζει ως λύση χαμηλότερου λειτουργικού κόστους, ο Στόλος θα αποκτούσε μεγαλύτερη ευελιξία όσο τα υποβρύχιά του θα περνούν σταδιακά από εργασίες αναβάθμισης.

Η αξιοποίηση του συστήματος αφορά και την προετοιμασία επιχειρήσεων. Πριν καταφθάσει ναυτική δύναμη, ένα Blue Whale θα μπορούσε να ελέγχει θαλάσσιες προσβάσεις, να εντοπίζει νάρκες και να συλλέγει πληροφορίες. Για τις Ειδικές Δυνάμεις ή τα αποβατικά τμήματα, η έγκαιρη εικόνα της περιοχής περιορίζει την αβεβαιότητα πριν τεθεί σε κίνδυνο το προσωπικό. Έτσι, η αυτονομία αποκτά άμεση σημασία για τους ανθρώπους και τις επιχειρήσεις.

Η Κύπρος και η Ανατολική Μεσόγειος διευρύνουν τις δυνατότητες αξιοποίησης

Οι μεγαλύτερες αποστάσεις της Ανατολικής Μεσογείου καθιστούν ιδιαίτερα σημαντική την παρατεταμένη παρουσία. Στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή μεταξύ Κρήτης και Κύπρου, η μακράς διάρκειας συλλογή πληροφοριών θα μπορούσε να υποστηρίξει την παρουσία φίλιων δυνάμεων και την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών. Για την Κυπριακή Δημοκρατία, μια αντίστοιχη δυνατότητα θα πρόσθετε προειδοποίηση για περιοχές γύρω από ναυτικές εγκαταστάσεις, εισόδους λιμένων και ζώνες ενεργειακού ενδιαφέροντος.

Η συνεργασία Ελλάδας και Κύπρου θα μπορούσε να στηριχθεί σε κοινή εκπαίδευση, κανόνες ανταλλαγής πληροφοριών και συντονισμό με πλοία και αεροσκάφη. Με αυτόν τον τρόπο, τα δεδομένα ενός υποβρύχιου αισθητήρα θα έφταναν σε φορέα που έχει τη δυνατότητα να εξετάσει το περιστατικό και να ενεργήσει. Για τις δύο χώρες, που έχουν εκτεταμένα συμφέροντα στη θάλασσα, η διατήρηση μιας τέτοιας αλυσίδας είναι στρατηγικής σημασίας.

Ανάμεσα στα ζητήματα που ξεχωρίζουν είναι η ασφάλεια των υποθαλάσσιων υποδομών. Σε βάθη που επιτρέπουν τη χρήση του, το όχημα θα μπορούσε να πραγματοποιεί επαναλαμβανόμενες καταγραφές σε τμήματα καλωδίων και αγωγών, εντοπίζοντας αλλαγές που χρειάζονται περαιτέρω έλεγχο. Επιπλέον, ο έλεγχος των θαλάσσιων προσβάσεων και των σημείων προσαιγιάλωσης θα ενίσχυε την προστασία τους σε περιοχές όπου η δραστηριότητα συγκεντρώνεται κοντά στις ακτές.

Ο σχεδιασμός οφείλει να βασίζεται στις δυνατότητες που διαθέτει πραγματικά το όχημα. Η IAI κάνει λόγο για επιχειρήσεις με παθητική συστοιχία σε βάθος έως 300 μέτρα. Επομένως, στην Ανατολική Μεσόγειο το Blue Whale παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ως αισθητήρας στη θαλάσσια στήλη και στις παράκτιες ζώνες, ενώ για την εξέταση υποδομών στα βαθύτερα σημεία του βυθού απαιτούνται εξειδικευμένα μέσα. Ο διαχωρισμός αυτός των αποστολών διευκολύνει τον σχεδιασμό αποτελεσματικής προστασίας με συστήματα που λειτουργούν συμπληρωματικά.

Η αποτρεπτική επίδραση προκύπτει…

Διαβάστε τη συνέχεια στο Naval Defence