Ποιον αναζητούν στις ΗΠΑ μετά την Κίμπερλι: Οι «χρυσές» δουλειές του Τομ Μπάρακ στην Άγκυρα

Νέες καταγγελίες για τον Τομ Μπάρακ, στενό φίλο του Ντόναλντ Τραμπ και ειδικό προεδρικό απεσταλμένο για τη Συρία και το Ιράκ, φέρνουν στο προσκήνιο ερωτήματα για την αμερικανική εξωτερική πολιτική. Αποκαλύψεις αναφέρουν ότι προώθησε τη συμμετοχή εταιρείας με την οποία είχε επιχειρηματικούς δεσμούς σε ενεργειακό έργο αξίας 15 δισ. δολαρίων. Οι εξελίξεις προστίθενται στις επικρίσεις που έχει δεχθεί για τη στάση του έναντι της Τουρκίας, του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ.

Του ΘΑΝΑΣΗ Κ. ΤΣΙΤΣΑ – Ανταπόκριση, Νέα Υόρκη – ΠΗΓΗ: Realnews

Η αντιπαράθεση γύρω από τον Τ. Μπάρακ αποκτά ευρύτερη σημασία, καθώς πρόκειται για άνθρωπο του στενού κύκλου του Αμερικανού Προέδρου και όχι για έναν τυπικό διπλωμάτη καριέρας. Παράλληλα, διατηρεί μακροχρόνιες επιχειρηματικές σχέσεις στη Μέση Ανατολή. Η δημόσια συζήτηση εκδηλώνεται την ίδια περίοδο με τις καταγγελίες που οδήγησαν στην αποχώρηση της Κίμπερλι Γκιλφόιλ από την αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα, επαναφέροντας το ερώτημα πού χαράσσονται τα όρια ανάμεσα σε προσωπικές σχέσεις, επιχειρηματικά συμφέροντα και διπλωματική εξουσία.

Ο πετρελαιαγωγός Κιρκούκ-Μπανιάς και το σχέδιο αποκατάστασης

Το σχέδιο για την επισκευή του αγωγού Κιρκούκ-Μπανιάς βρίσκεται στο επίκεντρο. Ο αγωγός θα μπορούσε να διοχετεύει ιρακινό πετρέλαιο στις μεσογειακές ακτές της Συρίας, χωρίς διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με τις αναφορές, ο Τ. Μπάρακ στήριξε την εμπλοκή της TI Capital, επενδυτικής εταιρείας με έδρα την Καλιφόρνια, την οποία διευθύνει ο μακροχρόνιος συνεργάτης του στις επιχειρήσεις, Ζιάντ Γκαντούρ.

Τον Ιούλιο του περασμένου έτους, Ιράκ και Συρία υπέγραψαν μνημόνια συνεργασίας με κοινοπραξία για τη διενέργεια τεχνικών και οικονομικών μελετών. Σε αυτήν μετέχουν η TI Capital, η αμερικανική Chevron και η καταριανή UCC Holding.

Παράλληλα, ο Αμερικανός διπλωμάτης είχε γνωστοποιήσει οικονομική συμμετοχή σε άλλο επενδυτικό σχήμα ακινήτων κοντά στο Σαν Φρανσίσκο, το οποίο διαχειρίζεται η ίδια εταιρεία. Με βάση την επίτευξη στόχων που είχαν οριστεί εκ των προτέρων, η συμμετοχή θα μπορούσε να του αποφέρει έως και το 20% των κερδών της συγκεκριμένης επένδυσης.

Η κοινή ανακοίνωση για την TI Capital

Κοινή ανακοίνωση εξέδωσαν στις 16 Ιουνίου ο Τ. Μπάρακ και ο Ιρακινός πρωθυπουργός Αλί αλ Ζαϊντί, χαιρετίζοντας την προώθηση συμφωνίας με την TI Capital για τον αγωγό. Στο κείμενο δεν αναφέρονταν οι υπόλοιπες εταιρείες της κοινοπραξίας. Η εξέλιξη εγείρει ερωτήματα για το ενδεχόμενο να αξιοποιήθηκε η διπλωματική επιρροή του για την προώθηση ιδιωτικής εταιρείας, με την οποία είχε παράλληλους οικονομικούς δεσμούς. Ο Ρίτσαρντ Πέιντερ, πρώην επικεφαλής δεοντολογίας του Λευκού Οίκου, δήλωσε ότι η συμμετοχή του Τ. Μπάρακ δημιουργεί σοβαρό ζήτημα αμεροληψίας και πως θα έπρεπε να είχε εξαιρεθεί από τις σχετικές υπηρεσιακές αποφάσεις.

Κατά τον Ντον Φοξ, πρώην γενικό νομικό σύμβουλο του αμερικανικού Γραφείου Κυβερνητικής Δεοντολογίας, η προώθηση της TI Capital μπορεί να αντιβαίνει στους κανόνες που απαγορεύουν στους αξιωματούχους να αξιοποιούν το δημόσιο αξίωμά τους προς όφελος ιδιωτικών επιχειρήσεων. Από την πλευρά του, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αναφέρει ότι ο Τ. Μπάρακ τήρησε τους κανόνες, δεν έχει οικονομικό συμφέρον στον αγωγό και δεν υπάρχουν στοιχεία ότι θα είχε προσωπικό όφελος από το έργο. Ωστόσο, η υπόθεση φέρνει ξανά στο προσκήνιο την επιχειρηματική του διαδρομή. Ο 79χρονος ιδρυτής της Colony Capital είχε κατηγορηθεί το 2021 ότι ενεργούσε ως μη δηλωμένος πράκτορας επιρροής των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, αλλά το 2022 αθωώθηκε από όλες τις κατηγορίες.

Η Τουρκία και η συζήτηση για τα F-35

Η στάση του Τ. Μπάρακ απέναντι στην Τουρκία έχει προκαλέσει δημόσια αντίδραση από Αμερικανούς νομοθέτες, ιδίως στο ζήτημα ενδεχόμενης επανένταξης της Άγκυρας στο πρόγραμμα των μαχητικών F-35. Στις 3 Ιουνίου, κατά την ακρόαση του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής, η Δημοκρατική βουλευτής Ντίνα Τάιτους αμφισβήτησε ανοιχτά τις θέσεις του Τ. Μπάρακ. Η Ντ. Τάιτους είπε ότι όσα δήλωσε για τα F-35 δεν συνάδουν με την αμερικανική νομοθεσία ούτε με τη διαχρονική πολιτική των ΗΠΑ. Ανησυχία εξέφρασε ακόμη για τη σύγκριση που είχε κάνει ο Τ. Μπάρακ ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ. Ο Μ. Ρούμπιο απάντησε ότι η Τουρκία βρέθηκε εκτός του προγράμματος εξαιτίας της αγοράς των ρωσικών S-400 και ότι η κυβέρνηση δεν έχει αυτή τη στιγμή νομική δυνατότητα να παρακάμψει τους σχετικούς περιορισμούς.

Ακόμη αυστηρότερη είναι η αποτίμηση του Μάικλ Ρούμπιν, διευθυντή ανάλυσης πολιτικής στο Middle East Forum. Ο ίδιος θεωρεί ότι ο Τ. Μπάρακ έχει αλλάξει την αμερικανική πολιτική στη Μέση Ανατολή, ευνοώντας την Τουρκία. Όπως υποστηρίζει ο Μ. Ρούμπιν, ο Αμερικανός απεσταλμένος τάσσεται υπέρ της άρσης των κυρώσεων για τους S-400, περιορίζει τη σημασία των τουρκικών στρατιωτικών επιχειρήσεων στη Συρία και θέλει να καταστήσει την Αγκυρα περιφερειακό αντίβαρο στο Ισραήλ. Ο αναλυτής εκτιμά ότι αυτή η γραμμή μπορεί να οδηγήσει σε νέες συγκρούσεις και τη συγκρίνει με την προσπάθεια της κυβέρνησης Ομπάμα για περιφερειακή ισορροπία μέσω της προσέγγισης με το Ιράν.

Στην αντίπερα πλευρά, κυβερνητικοί αξιωματούχοι υψηλού επιπέδου στην Τουρκία έχουν χαιρετίσει τις κινήσεις του. Ο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν έχει δηλώσει ότι εκτιμά τη στάση του στο θέμα της Συρίας, ενώ ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ έχει αναγνωρίσει τη συμβολή του στις σχέσεις των δύο χωρών.

Οι πρόσφατες αποκαλύψεις, πάντως, εντείνουν τα αιτήματα για λογοδοσία, ενώ η σύγκρουση στο Κογκρέσο καταδεικνύει πως η πολιτική προσέγγισης με την Τουρκία εξακολουθεί να προσκρούει σε σοβαρά θεσμικά εμπόδια. Παραμένει άγνωστο αν η υπόθεση θα καταλήξει σε επίσημο έλεγχο ή σε αλλαγές στις διπλωματικές αρμοδιότητες του Τ. Μπάρακ. Έχει, ωστόσο, γίνει εμφανής η δυσκολία να διαχωριστούν οι προσωπικές σχέσεις, τα επιχειρηματικά συμφέροντα και η κρατική πολιτική, όταν κρίσιμες διεθνείς διαπραγματεύσεις ανατίθενται σε πρόσωπα του στενού κύκλου του προέδρου.

Η εκπρόσωπος Τύπου που έμεινε μόλις 5 ημέρες…

Η Κέιτι Ζακαράια αποχώρησε άδοξα από τη θέση της εκπροσώπου Τύπου του Λευκού Οίκου, προτού συμπληρώσει εβδομάδα στο αξίωμα και μετά την πρώτη, μοναδική ενημέρωσή της προς τους δημοσιογράφους. Η εφημερίδα «New York Times», επικαλούμενη πηγές από το περιβάλλον του Αμερικανού Προέδρου, αναφέρει ότι η νέα εκπρόσωπος του Ντόναλντ Τραμπ απαλλάχθηκε από τα καθήκοντά της την Παρασκευή. Προηγήθηκαν δημοσιεύματα που έθεσαν υπό αμφισβήτηση τα επαγγελματικά της προσόντα, καθώς και η παραδοχή της ότι δεν είχε περάσει τις εξετάσεις για δικηγόρος, παρότι στην πρώτη ενημέρωση είχε υποστηρίξει το αντίθετο. Η υπόθεση της Ζακαράια αποτυπώνει τα προβλήματα που εξακολουθούν να προκαλούν οι επιλογές του Τραμπ για καίριες και προβεβλημένες θέσεις στην αμερικανική προεδρία.