Καλώδιο Κρήτης – Κύπρου: Ο γαλλικός παράγοντας στις έρευνες βυθού

Στις αρχές Νοεμβρίου τοποθετείται χρονικά η έκδοση NAVTEX από τις αρμόδιες ελληνικές Αρχές, ώστε να συνεχιστούν οι έρευνες στον βυθό των διεθνών υδάτων μεταξύ Κρήτης και Κύπρου. Η διαδικασία προχωρά μετά τη ναύλωση του γαλλικού ερευνητικού πλοίου «Abeille Marengo» από τη Nexans, την εταιρεία που κατασκευάζει το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης, καθώς και την κατάθεση αιτημάτων προς Ελλάδα και Κύπρο για τις NAVTEX που θα ανακοινώσουν και θα επιτρέψουν τις εργασίες.

Η Τουρκία εντείνει την πίεση, ενώ αναμένεται να παρέμβει η γαλλική κυβέρνηση στην Άγκυρα με στόχο την αποκλιμάκωση. Σε περίπτωση, ωστόσο, που αποτύχει η προσπάθεια του Παρισιού να μεσολαβήσει, θα αρχίσει η αντίστροφη μέτρηση για μια αναμέτρηση Ελλάδας και Τουρκίας στην ανατολική Μεσόγειο, με συνέπειες που δεν μπορούν να προβλεφθούν.

Του ΠΑΝΑΓΗ ΓΑΛΙΑΤΣΑΤΟΥ – ΠΗΓΗ: Realnews

Προθέσεις

Την Παρασκευή η Άγκυρα έδειξε καθαρά τις προθέσεις της, αμφισβητώντας το δικαίωμα Ελλάδας και Κύπρου να εκδίδουν τις απαιτούμενες NAVTEX. Αφορμή στάθηκε η αναγγελία από τον υδρογραφικό σταθμό Ηρακλείου για την πολυεθνική άσκηση «EUNOMIA», στην οποία μετέχουν Ελλάδα, Κύπρος, Γαλλία και Ιταλία. Οι θαλάσσιες περιοχές της άσκησης καλύπτουν μεγάλο μέρος της προγραμματισμένης όδευσης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου – Κρήτης (Great Sea Interconnector – GSI), και η Τουρκία απάντησε με αντι-NAVTEX. Σε αυτήν υποστήριξε ότι η άσκηση θα γίνει σε τμήμα της δικής της υφαλοκρηπίδας και ότι αρμόδιος για τις NAVTEX είναι ο υδρογραφικός σταθμός της Αττάλειας. Έπειτα από λίγες ώρες, εξέδωσε και δεύτερη αντι-NAVTEX, με στόχο να παρεμποδίσει το East Med Corridor (EMC), το καλώδιο δεδομένων που ενώνει Ασία και Ευρώπη μέσω Σαουδικής Αραβίας, Κύπρου και Ελλάδας. Για το πλοίο «Kobi Ruegg», η Κύπρος είχε ανακοινώσει εργασίες γεωφυσικών ερευνών εντός της ΑΟΖ της, από τις 21 Οκτωβρίου μέχρι τις 2 Νοεμβρίου.

Και οι δύο τουρκικές ναυτικές αναγγελίες καλύπτουν περιοχές όπου προβλέπεται να τοποθετηθεί το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης και να γίνουν έρευνες από το «Abeille Marengo». Διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι η Τουρκία θορυβήθηκε από τις κινήσεις για την επανέναρξη των εργασιών του GSI και από την πληροφορία ότι το πλοίο έχει πλέον ναυλωθεί και το έργο ξαναρχίζει. Η Άγκυρα εκτιμά ότι αν οι εργασίες της διασύνδεσης ξεκινήσουν εκ νέου χωρίς τη συγκατάθεσή της, ακυρώνονται οι διεκδικήσεις της για τις θαλάσσιες ζώνες, καθώς και το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας».

Οι διαδικασίες προχωρούν, καθώς η Nexans έχει ήδη καταθέσει στο υπουργείο Εξωτερικών το αίτημά της, το οποίο θα περάσει από τη διυπουργική Επιτροπή Χορήγησης Αδειών Ερευνών Θαλάσσης (ΕΧΑΕΘ). Διπλωματικές πηγές υπολογίζουν ότι η εξέτασή του χρειάζεται περίπου δύο εβδομάδες, γι’ αυτό και η NAVTEX αναμένεται στις αρχές Νοεμβρίου. Την ίδια στιγμή εξελίσσεται και το αίτημα των Γάλλων προς τις αρμόδιες Αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, για την άδεια διεξαγωγής ερευνών βυθού και την έκδοση NAVTEX στις θαλάσσιες περιοχές δικαιοδοσίας της από όπου θα περάσει το καλώδιο.

Εμπόδια

Η Άγκυρα επιχειρεί να διαμηνύσει σε όλους τους εμπλεκομένους ότι θα κινηθεί εναντίον του έργου και θα επιδιώξει να το μπλοκάρει, αν δεν της ζητηθεί άδεια. Η Αθήνα απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή τη θέση, καθώς οι περιοχές πόντισης του καλωδίου ανήκουν στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, είτε στο τμήμα της που έχει οριοθετηθεί με την Αίγυπτο είτε σε μη οριοθετημένο τμήμα της, και σε κάθε περίπτωση υπάγονται στην ελληνική δικαιοδοσία. Κυβερνητικά στελέχη τονίζουν: «δεν πρόκειται να αποδεχθούμε καμία άλλη αδειοδότηση, πλην αυτής που θα δώσουμε εμείς». Τα ίδια στελέχη αποκλείουν επίσης το ενδεχόμενο διαπραγματεύσεων ανάμεσα στις γαλλικές εταιρείες που εμπλέκονται στο έργο, τη Nexans και τη Meridiam, η οποία κατέχει το 66% του GSI. «H Αθήνα δέχεται μόνο διαπραγματεύσεις της γαλλικής κυβέρνησης με την Αγκυρα», αναφέρουν χαρακτηριστικά.

Η ναύλωση του πλοίου και η κινητοποίηση γαλλικών εταιρειών στην Ελλάδα και την Κύπρο για την εξασφάλιση των αναγκαίων αδειών δείχνουν ότι το Παρίσι επιδιώκει να προχωρήσει το έργο. Παραμένει, ωστόσο, άγνωστο αν η Τουρκία θα επιδείξει διάθεση συνεννόησης. Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι η γαλλική κυβέρνηση θα αναλάβει σύντομα πρωτοβουλία προς αυτή την κατεύθυνση, χωρίς να θεωρείται δεδομένο ότι θα έχει επιτυχή έκβαση. Σε κάθε περίπτωση, οι Γάλλοι κρατούν χαμηλούς τόνους για τις ενέργειές τους και όσες σχεδιάζουν στο ζήτημα. Κατά διπλωματικές πηγές, η δυνατότητα να προχωρήσει το καλώδιο χωρίς ένταση εξαρτάται από τη Γαλλία.

Βούληση

Παρίσι και Αθήνα επιθυμούν να υλοποιηθεί το έργο και, σύμφωνα με διαβεβαιώσεις διπλωματικών πηγών, το πλοίο θα κινηθεί στην ανοικτή θάλασσα όποια κι αν είναι η κατάληξη των συνομιλιών Γαλλίας – Τουρκίας. Σε παλαιότερη δήλωσή του, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης είχε ξεκαθαρίσει ότι το έργο θα πραγματοποιηθεί οπωσδήποτε.

Έτσι, διαμορφώνεται το ενδεχόμενο οι εργασίες στον βυθό να γίνουν με συνοδεία ελληνικών πολεμικών πλοίων, ενώ τουρκικά πολεμικά θα βρίσκονται γύρω τους. Αν η ένταση κλιμακωθεί, ένα «ατύχημα» θα μπορούσε να προκαλέσει θερμό επεισόδιο ή ακόμη και σύγκρουση των δύο χωρών. Κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε χαρακτηρίσει ένα τέτοιο ενδεχόμενο αδιανόητο και είχε πει ότι οι ΗΠΑ δεν θα επιτρέψουν να συμβεί. Για το καλώδιο, ο ίδιος είχε αφήσει να εννοηθεί ότι η Ουάσιγκτον θα παρέμβει διακριτικά, μακριά από τη δημοσιότητα, με στόχο την αποκλιμάκωση και τη διευθέτηση της διαφοράς. Μέχρι στιγμής, όμως, δεν έχει διαφανεί τέτοια παρέμβαση, ούτε φαίνεται να επίκειται.

Ελλάδα και Κύπρος δεν προτίθενται να αναβάλουν ή να καθυστερήσουν τις εργασίες. Αντιθέτως, οι εξελίξεις δείχνουν να επιταχύνονται, ενώ εκκρεμότητες όπως η κυπριακή συνεισφορά στην κάλυψη των εξόδων του GSI φαίνεται να διευθετούνται. Στις αρχές της εβδομάδας, ο Κύπριος υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός μίλησε με τον Έλληνα ομόλογό του, Σταύρο Παπασταύρου, και προανήγγειλε ότι οι ελληνικές Αρχές θα εκδώσουν NAVTEX μέχρι το τέλος Οκτωβρίου. Μετά την έκδοσή της, όπως ανέφερε, θα κινηθούν οι διαδικασίες από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας της Κύπρου, τον Διαχειριστή Μεταφοράς και το υπουργείο Οικονομικών, ώστε η Κυπριακή Δημοκρατία να αποδεσμεύσει προς τον ΑΔΜΗΕ την πρώτη δόση των 25 εκατ. ευρώ. Ο ΑΔΜΗΕ εξακολουθεί να είναι ο διαχειριστής του GSI.

Η Άγκυρα εξακολουθεί να απορρίπτει την πόντιση του καλωδίου χωρίς την έγκρισή της. Στις αρχές της προηγούμενης εβδομάδας, τη θέση αυτή επανέλαβε σε συνέντευξη στο CNN Türk ο Μουσταφά Μπασκαρά, διευθυντής του Κέντρου Ερευνών Ναυτικού Δικαίου (DEHUKAM). Κατά τον ίδιο, η όδευση του Great Sea Interconnector (GSI) περνά από θαλάσσιες ζώνες που η Τουρκία αντιμετωπίζει ως δική της υφαλοκρηπίδα, συνεπώς κάθε δραστηριότητα εκεί απαιτεί τη συναίνεσή της.

Ο Τούρκος αξιωματούχος επικαλέστηκε τις συντεταγμένες που η Άγκυρα γνωστοποίησε στον ΟΗΕ τον Μάρτιο του 2020, το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, καθώς και τη συμφωνία οριοθέτησης που συνήψε η Τουρκία με το ψευδοκράτος το 2011. Όπως είπε, οποιαδήποτε δραστηριότητα στις συγκεκριμένες περιοχές χρειάζεται τουρκική άδεια, προσθέτοντας: «Αν δεν έχει ζητηθεί άδεια, το έργο δεν μπορεί να γίνει. Αυτή η διαδικασία δεν αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα. Οποιος πρόκειται να πραγματοποιήσει εργασίες στην υφαλοκρηπίδα της Τουρκίας πρέπει να λάβει άδεια για τις εργασίες αυτές». Ο Μ. Μπακαρά έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το Ινστιτούτο που διευθύνει συνέταξε τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό της Τουρκίας και εκπόνησε επίσης το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα». Η συνέντευξή του εξέπεμψε μήνυμα της Άγκυρας προς όλες τις πλευρές που εμπλέκονται.