Στην πανεπιστημιακή κρίση, το πολιτικό βάρος δεν μένει έξω

Το διδακτορικό αξιολογείται. Η πολιτική επιρροή, πάλι, δεν καταγράφεται στον πίνακα των επιστημονικών προσόντων. Κι όμως, όταν ένας εν ενεργεία βουλευτής διεκδικεί πανεπιστημιακή θέση, ιδίως αν ανήκει στην κυβερνητική παράταξη και διαθέτει έντονη δημόσια παρουσία, δεν αφήνει την ιδιότητά του στην είσοδο. Μαζί με τις δημοσιεύσεις του φέρνει αναγνωρισιμότητα, προσβάσεις και θεσμικό εκτόπισμα. Ο ανταγωνιστής του μπορεί να διαθέτει αξιόλογο έργο, αλλά όχι αντίστοιχο πολιτικό βάρος.

Το βιογραφικό και η σκιά

Αυτό δεν ακυρώνει την επιστημονική επάρκεια κανενός. Ένας πολιτικός μπορεί να έχει ουσιαστική ερευνητική διαδρομή, βιβλία και τεκμηριωμένη σχέση με το αντικείμενο που διεκδικεί. Ούτε η υποψηφιότητά του συνιστά αυτομάτως παράβαση. Άλλο, όμως, η τήρηση του νόμου και άλλο η πειστική διασφάλιση ότι η αξιολόγηση δεν επηρεάζεται από εξωακαδημαϊκούς παράγοντες.

Δεν απαιτείται τηλεφώνημα ή άμεση παρέμβαση για να τεθεί το ζήτημα. Η παρουσία ενός ισχυρού πολιτικού προσώπου ενδέχεται να αλλάξει τις ισορροπίες και τις προσδοκίες όσων συμμετέχουν. Ο νεότερος ερευνητής δικαιούται να πιστεύει ότι θα συγκριθούν τα επιστημονικά επιτεύγματα, όχι οι δυνατότητες πρόσβασης στην εξουσία.

Πόσο στενεύει η προκήρυξη;

Το ερώτημα γίνεται οξύτερο όταν ένας φαινομενικά ευρύς επιστημονικός τίτλος εξειδικεύεται σε θεματικές που ταιριάζουν ιδιαίτερα στο έργο ενός υποψηφίου. Η σύμπτωση δεν τεκμηριώνει φωτογραφική επιλογή. Επιβάλλει, ωστόσο, μια καθαρή απάντηση: εξυπηρετούνται οι εκπαιδευτικές και ερευνητικές ανάγκες του ιδρύματος ή η περιγραφή περιορίζει υπερβολικά το πεδίο προς όφελος ενός προφίλ;

Αντίστοιχα, σημασία έχει ποιοι αξιολογούν. Η σύνδεση των εκλεκτόρων με το αντικείμενο χρειάζεται σαφή επιστημονική τεκμηρίωση, ώστε η σύνθεση του σώματος να μην αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης για προνομιακή ή δυσμενή μεταχείριση. Η διαφάνεια δεν είναι διακοσμητική· όσο ισχυρότερος ο υποψήφιος πολιτικά, τόσο απαιτητικότερη πρέπει να γίνεται.

Η ανεξαρτησία θέλει απόσταση

Η διαδρομή ενός πανεπιστημιακού προς την πολιτική δεν έχει κάτι μεμπτό. Η διεκδίκηση, όμως, μιας ακαδημαϊκής θέσης από πολιτικό που εξακολουθεί να ασκεί εξουσία θέτει διαφορετικό θεσμικό ζήτημα. Γι’ αυτό τέτοιες εμπλοκές είναι προτιμότερο να αποφεύγονται: όχι ως αμφισβήτηση προσόντων, αλλά ως προστασία της εμπιστοσύνης στην κρίση.

Το πανεπιστήμιο οφείλει να υπερασπίζεται την αξιοπιστία της ίσης μεταχείρισης, όχι απλώς έναν διαδικαστικά άψογο φάκελο. Διότι το «δεν απαγορεύεται» είναι βολική απάντηση — αλλά σε διαφορετική ερώτηση.