Οι «ζεστές» μηχανές του Κουμπίλιους και το ασαφές κόστος τους

Στις Βρυξέλλες αγαπούν τις μεταφορές. Ο κοινοτικός επίτροπος για την άμυνα, Άντριους Κουμπίλιους, μιλώντας σε εκδήλωση της Business Europe με τίτλο που θα ζήλευε κάθε διαφημιστική εταιρεία —«Ασφάλεια, ανθεκτικότητα και ανταγωνιστικότητα»— ανακάλυψε μια νέα έννοια: τη βιομηχανική δυνατότητα ψυχρής εκκίνησης. Σε μετάφραση για τους πολλούς: οι ευρωπαϊκές αμυντικές βιομηχανίες πρέπει να είναι έτοιμες να δεκαπλασιάσουν την παραγωγή τους ανά πάσα στιγμή, χωρίς να ξέρουν αν, πότε ή εναντίον ποιου.

Δέκα εκατομμύρια drones σε αναμονή

Το παράδειγμα που επέλεξε ο ίδιος είναι αποκαλυπτικό. Η Ρωσία παράγει 10 εκατομμύρια drones τον χρόνο για τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Ουκρανία αντίστοιχα, ενώ η ΕΕ βρίσκεται στο 1,5 εκατομμύριο. Ο Κουμπίλιους παραδέχεται πως θα ήταν λάθος να ανέβει η Ένωση αμέσως στα 10 εκατομμύρια —αφού τα drones «απαρχαιώνονται σε 2 μήνες»— αλλά θα ήταν εξίσου λάθος να μην μπορεί να το κάνει άμεσα αν επιτεθεί η Ρωσία. Ανάμεσα σε αυτά τα δύο «λάθος» παρεμβάλλεται η δική του λύση: «συνεχώς ζεστές» γραμμές παραγωγής, με κρίσιμα εξαρτήματα σε απόθεμα και εξειδικευμένο προσωπικό σε ετοιμότητα, χρηματοδοτούμενες μέσω «συμβάσεων διαθεσιμότητας» που θα πληρώνουν τις εταιρείες ακόμη κι όταν οι παραγγελίες είναι μηδενικές.

Ποιος πληρώνει τη ζέστη

Ωραία η θεωρία, μόνο που ο επίτροπος στάθηκε προσεκτικά στο πώς θα δουλέψει το μοντέλο και απέφυγε επιμελώς το πόσο θα κοστίσει. Μιλά για πλαίσιο «υπό ανάπτυξη» που θα «μειώσει τον κίνδυνο των επενδύσεων», χωρίς αριθμούς, χωρίς προϋπολογισμό, χωρίς να λέει ποιος —Κομισιόν, κράτη-μέλη, τελικός φορολογούμενος— θα καλύπτει το λειτουργικό κόστος μιας ιδιωτικής βιομηχανίας που παράγει στο κενό. Είναι το ίδιο σχήμα που βλέπουμε συνέχεια σε επίπεδο ΕΕ: μεγαλόστομες διακηρύξεις περί κοινής αμυντικής πολιτικής, στρατηγικής αυτονομίας και αποτροπής, και από κάτω ένα τεχνοκρατικό κενό όπου κανείς δεν έχει ακόμη υπολογίσει την ανάλυση κόστους-οφέλους. Αν η ΕΕ θέλει πράγματι μια αμυντική βιομηχανία σε διαρκή ετοιμότητα, θα πρέπει κάποια στιγμή να πει ποιος πληρώνει τον λογαριασμό της αναμονής —γιατί οι εταιρείες, όσο πατριωτικές κι αν εμφανίζονται, δεν κρατούν γραμμές παραγωγής ανοιχτές από φιλότιμο.