Ο Φλωρίδης, ο Ερντογάν και η καρέκλα του Μητσοτάκη

Υπάρχουν δηλώσεις που περνούν απαρατήρητες κι υπάρχουν δηλώσεις που θα έπρεπε να μπουν σε σχολικά εγχειρίδια γεωπολιτικής, στο κεφάλαιο «πώς να τρομάξεις έναν λαό χωρίς να πεις ψέματα, απλώς λέγοντας κάτι εντελώς ανεξήγητο». Ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης διάλεξε τη δημόσια τηλεόραση για να μοιραστεί με τους πολίτες το εξής αξίωμα: αν η χώρα μείνει έστω και λίγο χωρίς πρωθυπουργό, οι Τούρκοι θα κάνουν «ντου». Έτσι το είπε, με τη λέξη «ντου» να ακούγεται σαν να περιγράφει γειτονικό καβγά για παρκάρισμα κι όχι εθνική κυριαρχία.

Το δόγμα της αδειανής καρέκλας

Για να στηρίξει τη θεωρία του, ο υπουργός επικαλέστηκε τα Ίμια του 1996, θυμίζοντας πως ο Κώστας Σημίτης μόλις είχε αναλάβει όταν ξέσπασε η κρίση, χωρίς προφανώς να έχει προλάβει να «ζεστάνει» την καρέκλα του. Ωραία η ιστορική αναδρομή, μόνο που αφήνει μετέωρο ένα ερώτημα: πόσο καιρό χρειάζεται ένας πρωθυπουργός για να θεωρείται πλέον «ασφαλής» απέναντι στην τουρκική επιθετικότητα; Δύο μήνες φαίνεται λίγο σύμφωνα με τον κ. Φλωρίδη. Έξι μήνες; Ένας χρόνος; Το δόγμα δεν διευκρινίζει χρονοδιάγραμμα, απλώς υπονοεί ότι η ελληνική άμυνα εξαρτάται από τη φθορά του καθίσματος στο Μαξίμου.

Η ιστορία που δεν χωράει στη θεωρία

Το πρόβλημα με τη λογική αυτή είναι πως δεν αντέχει σε καμία σύγκριση με το παρελθόν. Το 1989, όταν η χώρα ζούσε το σκάνδαλο Κοσκωτά με υπηρεσιακές κυβερνήσεις και τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη να συγκυβερνά με ΚΚΕ και Κύρκο, ο τότε πρωθυπουργός της Τουρκίας δεν επιχείρησε καμία κίνηση, παρότι η πολιτική αστάθεια στην Αθήνα ήταν πρωτοφανής. Το 2011 ο Λουκάς Παπαδήμος ανέλαβε πρωθυπουργός χωρίς καν να έχει εκλεγεί, ο πλέον «φρέσκος» δυνατός ηγέτης, και πάλι καμία κίνηση απέναντι. Η τριμερής συγκυβέρνηση Σαμαρά–Βενιζέλου–Κουβέλη, με τρεις αρχηγούς να μοιράζονται μία εξουσία, ήταν ίσως η πιο εύθραυστη στιγμή της μεταπολίτευσης· ούτε τότε συνέβη τίποτα. Ο Αλέξης Τσίπρας το 2015 ή ο Κυριάκος Μητσοτάκης το 2019, και οι δύο νεοεκλεγέντες πρωθυπουργοί, δεν αντιμετώπισαν καμία τουρκική απόβαση την «κρίσιμη» πρώτη εβδομάδα.

Το ενδιαφέρον δεν είναι μόνο η ιστορική αστοχία της ατάκας, αλλά το πολιτικό της υστερόγραφο: ο ίδιος υπουργός που εξήρε τη σταθερότητα ως εθνική ανάγκη, είχε δεσμευτεί παλαιότερα να αποσυρθεί από την ενεργό πολιτική και τώρα δηλώνει πρόθυμος να συνεχίσει να «προσφέρει» — δηλαδή να επανεκλεγεί. Η ρητορική περί εξωτερικής απειλής, όσο σοβαρή κι αν είναι η πραγματική γεωπολιτική συνθήκη, φαίνεται εδώ να λειτουργεί ως βολικό επιχείρημα εσωτερικής πολιτικής κατανάλωσης. Πόσο πειστική μπορεί να είναι μια εθνική ασφάλεια που εξαρτάται, κατά δήλωση υπουργού, από το ποιος κάθεται σε μια καρέκλα;