Καστελόριζο: συμβολισμός, κρας τεστ ή προεκλογικό άλλοθι;

Η επίσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελόριζο παρουσιάζεται ως διπλό κρας τεστ για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, αλλά και ως εξέταση της ίδιας της κυβερνητικής πολιτικής απέναντι στο ακριτικό νησί. Το πρώτο σκέλος αφορά την ενδεχόμενη τουρκική αντίδραση, εν μέσω πληροφοριών περί σύσκεψης του Ερντογάν με τους Φιντάν και Καλίν, με στόχο -λέγεται- την πολιτική αποσταθεροποίηση της Αθήνας. Το προηγούμενο δεν είναι άγνωστο: τον Απρίλιο του 2018 το αεροσκάφος που μετέφερε τον τότε πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα στο νησί αναχαιτίστηκε από τουρκικά F-16, με το ραντάρ του Νταλαμάν να τον καλεί να απομακρυνθεί από «τουρκική επικράτεια». Η κυβέρνηση Τσίπρα, παρά την ενημέρωση, επέλεξε τότε τη σιωπή.

Το χαμένο έγγραφο του 1958

Το δεύτερο σκέλος είναι πιο ενοχλητικό για το ίδιο το Μαξίμου: η στήλη αναφέρεται σε απόφαση περιφερειακής σύσκεψης του ICAO του 1958, με τουρκική υπογραφή, που μετατόπιζε το όριο του FIR Αθηνών-Κωνσταντινούπολης βορειότερα, διασφαλίζοντας ελληνικά 6 ναυτικά μίλια γύρω από το Καστελόριζο. Το έγγραφο αυτό έχει εξαφανιστεί -όπως σημειώνεται- τόσο από τον ICAO όσο και από το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών από το 1993, χωρίς καμία κυβέρνηση να έχει διεκδικήσει την επανεύρεσή του. Στο κενό αυτό, υποστηρίζεται ότι η Άγκυρα επικαλείται παλαιότερη απόφαση του 1950 για να διεκδικήσει 12 ναυτικά μίλια χωρικών υδάτων στην περιοχή. Η αιχμή όμως στρέφεται ευθέως στην κυβέρνηση Μητσοτάκη: το 2019, μέσω του υπουργείου Εξωτερικών, φέρεται να αποσπάστηκε επισήμως και διεθνώς η περιοχή ανατολικά της Ρόδου και το Καστελόριζο από το Αιγαίο και να «πετάχτηκε» στη Μεσόγειο, όπου η Τουρκία διεκδικεί τα 12 μίλια. Αυτό, σύμφωνα με τη στήλη, άνοιξε τον δρόμο για κύκλωση της ΑΟΖ του νησιού και καθιστά ανέφικτη ακόμα και τη σκέψη οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας-Κύπρου, ενώ ουδέποτε καταγγέλθηκε νομικά το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Ο Θεόδωρος Κόλλιας απαντά καυστικά

Το ταξίδι στο Καστελόριζο δεν άφησε ασχολίαστη τη μερίδα εκείνων που βλέπουν στη στήλη διπλό λόγο: πρώτα κατηγορία ότι ο πρωθυπουργός επιδιώκει ένταση, μετά κατηγορία ότι υποχωρεί σε αυτήν. Η αντίφαση δεν πέρασε απαρατήρητη, όπως σχολιάζει καυστικά ο Θεόδωρος Κόλλιας.

Η ειρωνεία είναι ευθεία: αν η επίσκεψη είναι πρόκληση, τότε η αποχή θα ήταν υποχώρηση -και το αντίστροφο. Ο σχολιασμός γελοιοποιεί όσους ζητούν ταυτόχρονα σθένος και σιωπή απέναντι στην Άγκυρα.

Άλλοι πάλι επέλεξαν πιο σαρκαστικό ύφος, συνδέοντας το ταξίδι με παλαιότερες, εντελώς διαφορετικές κρίσεις.

Η αναφορά στο ΔΝΤ παραπέμπει σε άλλη εποχή και άλλη κυβέρνηση, όμως το σχόλιο λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι κάθε ταξίδι πρωθυπουργού στο ακριτικό νησί διαβάζεται πρώτα ως πολιτικό μήνυμα και μετά ως γεωπολιτική κίνηση.

Ανάμεσα στα χαμένα έγγραφα του ICAO, τις παλιές αναχαιτίσεις και τα νέα ειρωνικά σχόλια, το Καστελόριζο παραμένει το σημείο όπου η εθνική κυριαρχία συναντά την εσωτερική πολιτική -και σπάνια βγαίνει κερδισμένη και από τις δύο.