Το «σόι» ξαναχτυπά: πόσο αντέχει το αφήγημα των γενεών Μητσοτάκη

Στην πολιτική, το παρελθόν δεν πεθαίνει ποτέ οριστικά· απλώς περιμένει την κατάλληλη συγκυρία για να αναστηθεί ως όπλο. Έτσι ξαναβγαίνει στο προσκήνιο η ιστορία περί Κωνσταντίνου Μητσοτάκη και της σύνταξης που φέρεται να εισέπραττε από τα δεκαέξι του χρόνια, ως ανιψιός του Σοφοκλή Βενιζέλου. Δεν είναι νέο στοιχείο, αλλά επανέρχεται με φόρα, στη στιγμή που το επίθετο «Μητσοτάκης» βαραίνει ξανά την πολιτική ατζέντα.

Η γάγγραινα του σογιού

Η διατύπωση είναι σκληρή και δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας.

Το επιχείρημα πατά σε ένα διαχρονικό αφήγημα: ότι η πολιτική εξουσία στην Ελλάδα κληρονομείται σαν οικογενειακή επιχείρηση, με διασυνδέσεις που ξεκινούν από γενιά σε γενιά και καταλήγουν πάντα στο ίδιο σόι να κάθεται στην ίδια καρέκλα. Η αναφορά στον Σοφοκλή Βενιζέλο δεν είναι τυχαία επιλογή· λειτουργεί ως σύμβολο μιας πολιτικής ελίτ που, σύμφωνα με το αφήγημα αυτό, αναπαράγεται μέσω συγγενικών δικτύων και προνομίων παρά μέσω αξιοκρατίας. Το ότι η καταγγελία αναβιώνει ακριβώς τώρα δεν είναι άσχετο με το κλίμα δυσπιστίας που περιβάλλει το Μαξίμου τους τελευταίους μήνες· κάθε παλιά ιστορία γίνεται εργαλείο όταν η τρέχουσα διακυβέρνηση δείχνει ευάλωτη.

Πολιτική κληρονομιά ή στρεβλή μνήμη

Το ζήτημα, βέβαια, είναι πόσο μια οικογενειακή σύνταξη δεκαετιών πριν μπορεί να λειτουργήσει ως επιχείρημα για τη σημερινή διακυβέρνηση. Ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης έχει φύγει από τη ζωή εδώ και χρόνια, και η μεταφορά ευθυνών γενεών παλαιότερων σε πρόσωπα του παρόντος έχει πάντα κάτι το επικίνδυνα βολικό: αποφορτίζει την ανάγκη να κριθεί η σημερινή πολιτική με βάση τα σημερινά της αποτελέσματα. Ωστόσο, δεν παύει να λειτουργεί ως υπενθύμιση πως το αφήγημα περί «κληρονομικής εξουσίας» δεν εξαφανίστηκε ποτέ πραγματικά· απλώς κοιμόταν, περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή αδυναμίας για να ξυπνήσει.

Το πραγματικό διακύβευμα

Το ενδιαφέρον δεν είναι τόσο η ιστορική ακρίβεια της λεπτομέρειας όσο το γιατί επιλέγεται ξανά τώρα. Σε μια περίοδο όπου η κρίση εμπιστοσύνης προς την κυβέρνηση βαθαίνει, το ανασκάλεμα οικογενειακού παρελθόντος λειτουργεί ως συντομογραφία μιας ευρύτερης κατηγορίας: ότι η εξουσία στην Ελλάδα παραμένει, ανεξαρτήτως κομμάτων και δεκαετιών, μια υπόθεση λίγων ονομάτων. Το αν αυτό αληθεύει σήμερα με τον ίδιο τρόπο που ίσχυε στη δεκαετία του ’30 είναι άλλη συζήτηση· το βέβαιο είναι ότι το «σόι» ως πολιτικό στίγμα παραμένει ζωντανό, γιατί κάποιοι εξακολουθούν να βρίσκουν χρήσιμο να το θυμίζουν την κατάλληλη στιγμή.