The Jerusalem Post: Η έγκριση της συμφωνίας Τουρκίας–Λιβύης εντείνει τις εντάσεις με την Ελλάδα

Η έγκριση της θαλάσσιας συμφωνίας Τουρκίας–Λιβύης από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης ενισχύει, τουλάχιστον συμβολικά, τις τουρκικές διεκδικήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και προκαλεί αντιδράσεις από την Ελλάδα, την Αίγυπτο και το Ισραήλ, σύμφωνα με ανάλυση της The Jerusalem Post. Η συμφωνία του 2019 χαράσσει θαλάσσια οριοθέτηση που επικαλύπτεται με ελληνικές διεκδικήσεις και συνδέεται με το δόγμα της Άγκυρας «Γαλάζια Πατρίδα».

Η συμφωνία και οι ελληνικές διεκδικήσεις

Η Τουρκία υποστηρίζει ότι δικαιούται εκτεταμένη θαλάσσια ζώνη, θέση που ουσιαστικά αμφισβητεί τις ελληνικές διεκδικήσεις στα ύδατα ανάμεσα στα ελληνικά νησιά. Η συμφωνία του 2019 προβλέπει, σύμφωνα με το δημοσίευμα, θαλάσσια γραμμή που θα συνέδεε την Τουρκία με τη Λιβύη, περνώντας από περιοχή ανοιχτά της Κρήτης.

Η ανάλυση εκτιμά ότι η Τουρκία δεν πρόκειται να πάρει τον έλεγχο των συγκεκριμένων υδάτων σύντομα ούτε είναι πιθανό να αρχίσει έρευνες για ενεργειακούς πόρους ανοιχτά της Κρήτης. Η Λιβύη παραμένει διχασμένη και φτωχή, ενώ δεν είναι σε θέση να ασκήσει τις διεκδικήσεις της. Έτσι, η συμφωνία έχει κυρίως συμβολική αξία, καθώς η Άγκυρα εξασφαλίζει τη στήριξη μιας χώρας που δεν μπορεί να εφαρμόσει τις αξιώσεις της.

Ωστόσο, η διατήρηση των διεκδικήσεων μπορεί να προκαλέσει προβλήματα χωρίς η Τουρκία να χρειαστεί να προχωρήσει σε περαιτέρω ενέργειες. Εταιρείες που θα ήθελαν να αναζητήσουν ενεργειακούς πόρους σε θαλάσσιες περιοχές κοντά σε ελληνικά νησιά, όπου οι αξιώσεις της Άγκυρας επικαλύπτονται με τις ελληνικές, ενδέχεται να διστάσουν να επενδύσουν.

Από τον πόλεμο στη Λιβύη στις αντιδράσεις

Όταν η συμφωνία υπογράφηκε το 2019, η διεθνώς αναγνωρισμένη Κυβέρνηση Εθνικής Συμφωνίας, με έδρα την Τρίπολη, δεχόταν πιέσεις στο πεδίο της μάχης από την ανατολική διοίκηση, με έδρα το Τομπρούκ, και τον Λιβυκό Εθνικό Στρατό του στρατηγού Χαλίφα Χαφτάρ. Η Τουρκία ενίσχυσε την Τρίπολη με δυνάμεις και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Ο στρατός του Χαφτάρ ηττήθηκε στην αεροπορική βάση αλ-Ουατίγια το 2010, αναφέρει το κείμενο.

Η ανάλυση σημειώνει ότι οι γραμμές του μετώπου στη Λιβύη παραμένουν σε μεγάλο βαθμό παγωμένες από το 2020. Παράλληλα, παραθέτει δημοσίευμα της Le Monde, σύμφωνα με το οποίο η Ουάσιγκτον επιδιώκει να συμφιλιώσει τις αντίπαλες αρχές της ανατολικής και της δυτικής Λιβύης μέσω συμφωνίας κατανομής εξουσίας, αλλά η πρωτοβουλία έχει αναδιατάξει τις ισορροπίες και έχει αναδείξει την ευθραυστότητα των συμμαχιών.

Η έγκριση της συμφωνίας από το κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης εγείρει, κατά την ανάλυση, το ερώτημα αν η χώρα ευθυγραμμίζεται πλέον συνολικά με αυτή την πολιτική. Η Αίγυπτος καταδίκασε την απόφαση, όπως και η Ελλάδα και το Ισραήλ. Το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών δήλωσε: «Το Ισραήλ καταδικάζει έντονα την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να επικυρώσει το Μνημόνιο Θαλάσσιας Δικαιοδοσίας μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης. Η συμφωνία αυτή παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα στενών συμμάχων μας στην περιοχή. Δυστυχώς, βλέπουμε για ακόμη μία φορά την Τουρκία να εργάζεται για την αποσταθεροποίηση της Ανατολικής Μεσογείου».

Το Libya Observer αναφέρει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Ελλάδα, η Αίγυπτος και το Ισραήλ απορρίπτουν την επικύρωση της συμφωνίας του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων, με το επιχείρημα ότι παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και τα κυριαρχικά δικαιώματα άλλων χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Οι περιφερειακές συμμαχίες και η επόμενη μέρα

Η ανάλυση διερωτάται γιατί το ζήτημα επανέρχεται τώρα, καθώς η νέα ένταση θα μπορούσε να επηρεάσει και τις σχέσεις Τουρκίας–Ισραήλ, οι οποίες έχουν ήδη δοκιμαστεί από τις εξελίξεις στη Συρία και ενδεχομένως στη Σομαλία, μετά την αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ. Η Τουρκία έχει επίσης συνάψει νέα συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν, καθώς και συμφωνία με την Ινδονησία, το Κατάρ και το Πακιστάν για την ανάπτυξη αμυντικής βιομηχανικής παραγωγής.

Η συμφωνία μπορεί, σύμφωνα με το δημοσίευμα, να περιπλέξει και την προσπάθεια αποκατάστασης των σχέσεων Άγκυρας και Καΐρου. Οι δύο χώρες είχαν βρεθεί σε αντίπαλα στρατόπεδα μετά την ανατροπή του Αιγύπτιου προέδρου Μοχάμεντ Μόρσι το 2013, ενώ το 2019 φαινόταν να συγκρούονται μέσω αντιπροσώπων στη Λιβύη. Σήμερα, η Αίγυπτος διατηρεί στενές σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία και εξετάζει το ενδεχόμενο να τη στηρίξει απέναντι στους Χούθι, ενώ η Τουρκία και το Ριάντ είναι επίσης σύμμαχοι.

Το άρθρο εξετάζει ακόμη τις σχέσεις του Ισραήλ με την ανατολική Λιβύη, καθώς και τον χάρτη που παρουσίασε ο Μπενιαμίν Νετανιάχου σε ομιλία του στις 18 Οκτωβρίου, στο πλαίσιο του ισραηλινού δόγματος εθνικής ασφάλειας. Το Middle East Eye έγραψε ότι ο χάρτης εμφανίζει το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ευθυγραμμισμένα με παραστρατιωτική οργάνωση στο Σουδάν, η οποία κατηγορείται για γενοκτονία, και με αυτονομιστές στη Λιβύη, την Υεμένη και τη Σομαλιλάνδη. Η The Jerusalem Post σημειώνει ότι το δημοσίευμα διατυπώνει ένα ερώτημα που αξίζει να εξεταστεί: γιατί η ανατολική Λιβύη να συμφωνήσει τώρα με την τουρκική συμφωνία, εφόσον στο παρελθόν είχε στενές σχέσεις με το Ισραήλ;

Η ανάλυση αναφέρει ότι η προηγούμενη συμφωνία είχε προκαλέσει εντάσεις, αλλά στη συνέχεια φάνηκε να μένει σε αναμονή. Στο μεταξύ, το Ισραήλ ενίσχυσε τις ναυτικές του δυνατότητες, αποκτώντας κορβέτες Σαάρ 6 και υποβρύχια, ενώ κατασκευάζει πέντε πλοία κλάσης Ρεσέφ, τα οποία θα αντικαταστήσουν τα Σαάρ 4.5. Παράλληλα, ενισχύονται οι σχέσεις Ισραήλ και Ελλάδας: η Αθήνα προμηθεύεται ισραηλινά συστήματα αεράμυνας στο πλαίσιο του προγράμματος «Ασπίδα του Αχιλλέα», ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το Μαρόκο επιδιώκει επίσης να αποκτήσει ισραηλινά αμυντικά συστήματα.

Κατά το δημοσίευμα, η έκβαση της νέας διαμάχης είναι αβέβαιη και μπορεί να χρειαστεί χρόνος για να φανεί αν η συμφωνία θα έχει ουσιαστικές συνέπειες. Η πιθανότητα ενεργειακής ανάπτυξης και νέων αγωγών παραμένει περιορισμένη όσο Ελλάδα, Κύπρος, Λιβύη, Αίγυπτος και Τουρκία δεν συμφωνούν για τις επικαλυπτόμενες θαλάσσιες διεκδικήσεις. Καμία εταιρεία δεν θα επενδύσει εύκολα σε ακριβούς αγωγούς, αν υπάρχει κίνδυνος να πληγούν, επισημαίνει η ανάλυση, αναφέροντας ως παράδειγμα την ευπάθεια των ενεργειακών διαδρομών απέναντι σε φθηνά μη επανδρωμένα αεροσκάφη.