Η παραίτηση Σέρμπου και το τηλεχειριστήριο της Ουάσιγκτον

Μια παραίτηση από τη Γενική Γραμματεία του Μαξίμου δεν είναι ποτέ απλή διοικητική λεπτομέρεια, ειδικά όταν η αφορμή της τοποθετείται εκτός συνόρων. Η αποχώρηση του Σέρμπου γίνεται αντικείμενο έντονης παραπολιτικής συζήτησης, με την αιχμή να πέφτει ευθέως στο κατά πόσο η ελληνική εξωτερική πολιτική αποφασίζεται στην Αθήνα ή υπαγορεύεται από αλλού.

Η καταγγελία που καίει

Η φημολογία που κυκλοφορεί είναι κατηγορηματική: την παραίτηση την απαίτησε το αμερικανικό ΥΠΕΞ, μετά από δηλώσεις Σέρμπου που θεωρήθηκαν ενοχλητικές για την αδιέξοδη πολιτική της Ουάσιγκτον στη Μέση Ανατολή.

Το σχόλιο δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας: μιλά για «τιποτένιο προτεκτοράτο» και φορτώνει την ευθύνη στον πρωθυπουργό, τον οποίο αποκαλεί ευθέως «αστείο». Είναι η πιο ωμή εκδοχή μιας κριτικής που, ακόμη κι αν αφαιρέσει κανείς τη μπαρούτη της διατύπωσης, θέτει ένα ερώτημα που δεν λύνεται με ανακοινώσεις τύπου: γιατί μια στελεχική αλλαγή στο κέντρο εξουσίας συνδέεται τόσο άμεσα με δυσαρέσκεια από το εξωτερικό;

Το πρόβλημα της αξιοπιστίας

Το ζήτημα δεν είναι αν ο Σέρμπος είχε δίκιο ή άδικο στις όποιες κρίσεις του για τη Μέση Ανατολή. Το ζήτημα είναι ότι η αφήγηση περί εξωτερικής παρέμβασης σε εσωτερική στελέχωση του Μαξίμου βρίσκει πρόσφορο έδαφος, ακριβώς επειδή η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει επενδύσει βαριά στη στενή -ενίοτε υπερβολικά υπάκουη- σχέση με την Ουάσιγκτον. Όταν η γραμμή «σύμμαχος πάση θυσία» γίνεται μονόδρομος, κάθε ρωγμή στο επιτελείο ερμηνεύεται ως τιμωρία για απόκλιση από το σενάριο.

Δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση αμερικανικής παρέμβασης, κι αυτό αξίζει να ειπωθεί καθαρά. Ό,τι κυκλοφορεί παραμένει στη σφαίρα του ψιθύρου, όχι του τεκμηρίου. Ωστόσο το γεγονός ότι μια τέτοια εκδοχή γίνεται ευπρόσδεκτη και ευρέως πιστευτή αποτελεί από μόνο του πολιτικό δεδομένο για το Μαξίμου, ανεξάρτητα από το αν επαληθευτεί ποτέ.

Η κυβέρνηση οφείλει διαφάνεια, όχι σιωπή. Γιατί όσο το κενό πληροφόρησης παραμένει, κάθε παραίτηση θα διαβάζεται σαν υπόσχεση για κάτι πολύ πιο σοβαρό από μια απλή ανακατανομή αρμοδιοτήτων.