Μία προσφορά, 102 εκατ. και πολλά ερωτηματικά

Διεθνής διαγωνισμός, αξίας έως 102 εκατομμύρια ευρώ, για τις ψηφιακές υποδομές της επόμενης πενταετίας. Και στο τέλος, μία και μόνη προσφορά, από το ίδιο ακριβώς επιχειρηματικό σχήμα που είχε αναλάβει και την προηγούμενη σύμβαση, εκείνη των 23,4 εκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2021-2026. Δεν χρειάζεται κανείς να είναι ειδικός στις δημόσιες συμβάσεις για να αναρωτηθεί πόσο «ανοιχτός» ήταν στην πράξη αυτός ο διαγωνισμός.

Το ζήτημα δεν είναι απλώς αριθμητικό. Η νέα διακήρυξη, όπως προκύπτει, δεν περιορίζεται στη συντήρηση της υπάρχουσας υποδομής αλλά επεκτείνει το ίδιο τεχνολογικό οικοσύστημα, με προδιαγραφές που δύσκολα αφήνουν χώρο για εναλλακτικό παίκτη. Η ανάγκη συνέχειας των κρίσιμων συστημάτων, ψιθυρίζεται, έχει μετατραπεί σε κάτι πιο μόνιμο: σε δομική εξάρτηση από συγκεκριμένο ανάδοχο.

Αυτό που λείπει παντελώς, και δεν πέρασε απαρατήρητο, είναι το σχέδιο εξόδου. Το Δημόσιο σχεδιάζει πώς θα μεταβεί στη νέα υποδομή, όχι όμως και πώς θα μπορέσει κάποια στιγμή να απεξαρτηθεί από αυτήν. Η σωρευτική λογική είναι απλή: η επιλογή του χθες περιορίζει τον ανταγωνισμό του σήμερα, και η επένδυση του σήμερα δεσμεύει ακόμη περισσότερο το αύριο.

Το αίτημα που τίθεται είναι ξεκάθαρο: δημοσιοποίηση της τεχνικοοικονομικής τεκμηρίωσης πριν από την υπογραφή, δεσμευτικό σχέδιο φορητότητας με ανοικτά πρότυπα, και ανεξάρτητος έλεγχος πριν από κάθε άσκηση προαίρεσης. Η ψηφιακή αυτονομία του κράτους, όσο κι αν ακούγεται σαν σύνθημα, κρίνεται τελικά στα ψιλά γράμματα μιας διακήρυξης -και εκεί, φαίνεται, τα ψιλά γράμματα δεν βγάζουν και τόσο καλή εικόνα.