Εντοπίστηκε κύκλωμα για ξέπλυμα βρώμικου χρήματος μέσω λογαριασμών κοινής ωφέλειας – Πώς λειτουργούσαν οι επιστροφές

Κύκλωμα που νομιμοποιούσε έσοδα από εγκληματικές ενέργειες, αξιοποιώντας εταιρείες κοινής ωφέλειας (utilities), εντόπισε η έρευνα της Αρχής Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες.

Με επικεφαλής τον πρώην αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, Χαράλαμπο Βουρλιώτη, η Αρχή ανέλυσε δεδομένα και αποκάλυψε μία πρακτική που ακολουθούν φυσικά πρόσωπα που εμφανίζονται να κατοικούν στην Ελλάδα. Στόχος ήταν η νομιμοποίηση παράνομων κεφαλαίων μέσω καταχρηστικής χρήσης εταιρειών παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας (utilities), όπως η ΔΕΗ και άλλες.

Πώς δρούσε το κύκλωμα με τις εταιρείες κοινής ωφέλειας

Όπως αναφέρει η Αρχή, οι εταιρίες κοινής ωφέλειας «χρησιμοποιούνται» χωρίς να το γνωρίζουν ως «ενδιάμεσες οντότητες» για τη νομιμοποίηση παράνομων εσόδων. Τα χρήματα καταλήγουν στους τραπεζικούς λογαριασμούς φυσικών προσώπων ως επιστροφές χρημάτων (refund), στο πλαίσιο νόμιμων και συνηθισμένων συναλλαγών με παρόχους κοινωφελών υπηρεσιών.

Ειδικότερα, πρόσωπα που δεν μπορούσαν να εισαγάγουν «μαύρο χρήμα» στο τραπεζικό σύστημα, λόγω των ελέγχων για την προέλευση μεγάλων καταθέσεων και μεταφορών χρημάτων, κατέβαλλαν στη ΔΕΗ και σε άλλες εταιρείες ασυνήθιστα υψηλά ποσά, υποτίθεται για την εξόφληση λογαριασμών τους.

Αφού εξοφλούσαν τους λογαριασμούς με ποσά πολύ υψηλότερα από εκείνα που αναγράφονταν, ζητούσαν από τις εταιρείες κοινής ωφέλειας, οι οποίες δεν γνώριζαν το σχέδιο, να τους αποδώσουν τη διαφορά ως αχρεωστήτως καταβληθείσα. Ως δικαιολογία προέβαλλαν ότι τα επιπλέον χρήματα κατατέθηκαν κατά λάθος.

Οι πάροχοι κοινής ωφέλειας επέστρεφαν τη μεγάλη χρηματική διαφορά σε λογαριασμούς ιδιωτών, ακόμη και σε τράπεζες του εξωτερικού. Τα ποσά δεν ελέγχονταν πλέον ως προς την αρχική προέλευση ή τον τρόπο απόκτησής τους, καθώς εμφανίζονταν να προέρχονται από εταιρείες κοινής ωφέλειας. Έτσι, τα παράνομα κεφάλαια αποκτούσαν νομιμοφανή χαρακτήρα και διοχετεύονταν στη νόμιμη οικονομία.

Η Αρχή επισημαίνει ότι τα ποσά που πιστώθηκαν δεν συμβάδιζαν με τη φορολογική και οικονομική εικόνα των προσώπων που εμπλέκονταν. Για τον λόγο αυτό χαρακτηρίζονται ως κεφάλαια ύποπτης και παράνομης προέλευσης.

Η συγκεκριμένη μέθοδος ξεπλύματος βρώμικου χρήματος εμφανίζεται όλο και συχνότερα, σύμφωνα με την Αρχή. Ως εκ τούτου, απαιτείται συστηματική μελέτη και αξιολόγησή της από τους αρμόδιους φορείς, ώστε να ενισχυθούν οι μηχανισμοί εντοπισμού και να ληφθούν τα απαραίτητα μέτρα πρόληψης.

Σύμφωνα με την Αρχή, η διαδικασία νομιμοποίησης του μαύρου χρήματος εξελισσόταν ως εξής:

1. Φυσικά πρόσωπα, τα οποία εμφανίζονται ως κάτοικοι Ελλάδας, συνάπτουν συμβάσεις με παρόχους κοινής ωφέλειας, επικαλούμενα δικαιώματα σε ακίνητα, είτε μέσω μίσθωσης είτε μέσω ιδιοκτησίας. Συχνά τα ίδια πρόσωπα συνεργάζονται ταυτόχρονα με αρκετές εταιρείες, για την παροχή υπηρεσιών σε διαφορετικά ακίνητα.

2. Οι συμβαλλόμενοι πελάτες, δηλαδή τα πρόσωπα που πραγματοποιούν το ξέπλυμα βρώμικου χρήματος, καταβάλλουν στους παρόχους επαναλαμβανόμενα ποσά αδικαιολόγητου ύψους. Οι πληρωμές δεν αντιστοιχούν στις πιθανές οφειλές ή στην προηγούμενη κατανάλωση. Σε μεγάλο μέρος των περιπτώσεων που εξετάστηκαν, τα χρήματα προέρχονται από κάρτες και άλλα χρηματοοικονομικά μέσα που τηρούνται σε ιδρύματα εκτός Ελλάδας.

3. Αποτέλεσμα των επαναλαμβανόμενων υπερβολικών πληρωμών είναι να σχηματίζονται μεγάλα πιστωτικά υπόλοιπα στους λογαριασμούς των πελατών που τηρούνται στις εταιρείες-παρόχους.

4. Τα πιστωτικά υπόλοιπα μεταφέρονται, ύστερα από σχετικό αίτημα του συμβαλλόμενου πελάτη, σε τραπεζικούς λογαριασμούς, προκειμένου να ενταχθούν στη νόμιμη οικονομική δραστηριότητα.

Οι λογαριασμοί στους οποίους κατέληγαν τα χρήματα βρίσκονταν κατά κύριο λόγο σε ιδρύματα της ελληνικής Επικράτειας. Στις περισσότερες περιπτώσεις, όμως, δεν ήταν οι ίδιοι λογαριασμοί από τους οποίους είχαν αρχικά πιστωθεί τα κεφάλαια στους λογαριασμούς των πελατών στις εταιρείες κοινής ωφέλειας. Σε αρκετές υποθέσεις, οι ίδιοι λογαριασμοί-αποδέκτες είχαν λάβει επιστροφές από πολλούς διαφορετικούς παρόχους.