21 Νοεμβρίου: Γιατί γιορτάζουν μαζί τα Εισόδια και οι Ένοπλες Δυνάμεις

Η 21η Νοεμβρίου είναι από τις ημερομηνίες που φέρνουν μαζί δύο διαφορετικές γιορτές: τα Εισόδια της Θεοτόκου και την Ημέρα των Ενόπλων Δυνάμεων. Η κοινή ημερομηνία δεν ορίστηκε το 1975, όταν διαμορφώθηκε ο εορτασμός με τη σημερινή του ονομασία, αλλά με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου το 1998.

Η επιλογή συνδέει την ημέρα με τη Θεοτόκο, την οποία το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας χαρακτηρίζει προστάτιδα των Ενόπλων Δυνάμεων. Για να καταλάβουμε πώς φτάσαμε στον σημερινό συνεορτασμό, χρειάζεται να ξεχωρίσουμε την ιστορία του εορτασμού από την ιστορία της ημερομηνίας του.

Τι άλλαξε το 1975;

Μετά τη Μεταπολίτευση, ο εορτασμός μετονομάστηκε και επαναδιαμορφώθηκε ως Ημέρα των Ενόπλων Δυνάμεων. Ιστορική αναδρομή στα «Αθηναϊκά» αναφέρει ότι γιορτάστηκε για πρώτη φορά με αυτή τη μορφή στις 31 Αυγούστου 1975.

Η τότε ημερομηνία συνδεόταν με την 29η Αυγούστου 1949 και τα γεγονότα στον Γράμμο. Το 1975, επομένως, αποτελεί σημαντικό σταθμό στην ιστορία της γιορτής, όχι όμως την αφετηρία του εορτασμού στις 21 Νοεμβρίου.

Ακολούθησε νέα αλλαγή: το 1982, η Ημέρα των Ενόπλων Δυνάμεων ορίστηκε για τις 15 Αυγούστου. Η 21η Νοεμβρίου επιλέχθηκε αργότερα.

Πότε ορίστηκε η 21η Νοεμβρίου;

Η πράξη 59 του Υπουργικού Συμβουλίου, στις 20 Νοεμβρίου 1998, όρισε ως νέα ημερομηνία εορτασμού την 21η Νοεμβρίου, τροποποιώντας την προηγούμενη απόφαση του 1982. Η απόφαση του 1998 όρισε την ημερομηνία που ισχύει σήμερα.

Η ιστορική αναδρομή των «Αθηναϊκών» τοποθετεί την έναρξη του εορτασμού στις 21 Νοεμβρίου από το 1999.

Σε κάθε περίπτωση, οι δύο χρονολογίες περιγράφουν διαφορετικές φάσεις: το 1975 αφορά τη διαμόρφωση του εορτασμού ως Ημέρας των Ενόπλων Δυνάμεων και το 1998 την επιλογή της σημερινής ημερομηνίας.

Γιατί γιορτάζονται μαζί με τα Εισόδια;

Η σύνδεση έχει θρησκευτικό και συμβολικό χαρακτήρα. Σε μήνυμά του για την Ημέρα των Ενόπλων Δυνάμεων, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας χαρακτηρίζει τη Θεοτόκο «Προστάτιδα των Ενόπλων Δυνάμεων» και «Υπέρμαχο Στρατηγό».

Η επιλογή της 21ης Νοεμβρίου φέρνει, έτσι, τον εορτασμό των Ενόπλων Δυνάμεων στην ημέρα μιας γιορτής αφιερωμένης στη Θεοτόκο. Το υπουργείο περιγράφει την ημερομηνία ως «διπλή γιορτή» για τον Ελληνισμό και την Ορθοδοξία.

Οι δύο πλευρές της ημέρας έχουν διαφορετικό περιεχόμενο. Τα Εισόδια είναι εκκλησιαστική εορτή, ενώ η Ημέρα των Ενόπλων Δυνάμεων τιμά την προσφορά τους στο έθνος, σε πολέμους και σε περιόδους ειρήνης.

Η διοικητική απόφαση εξηγεί πότε επιλέχθηκε η κοινή ημερομηνία· ο συμβολισμός της Θεοτόκου ως προστάτιδας εξηγεί το νόημα του συνεορτασμού.

Τι σημαίνουν τα Εισόδια της Θεοτόκου;

Η εκκλησιαστική εορτή αφορά την είσοδο της Μαρίας στον Ναό. Κατά την παράδοση, οι γονείς της την οδήγησαν εκεί όταν ήταν τριών ετών, εκπληρώνοντας την υπόσχεσή τους να την αφιερώσουν στον Θεό.

Η αφήγηση αυτή δεν βρίσκεται στα κανονικά βιβλία της Καινής Διαθήκης. Συνδέεται με την εκκλησιαστική παράδοση και με το κείμενο που είναι γνωστό ως Πρωτευαγγέλιο του Ιακώβου.

Για την καθιέρωση της ίδιας της εκκλησιαστικής εορτής, οι διαθέσιμες εκπαιδευτικές πηγές δεν δίνουν μία κοινή χρονολογία. Ένα σχολικό βιβλίο τη συνδέει με εγκαίνια ναού το 543, επί Ιουστινιανού, ενώ άλλο τοποθετεί την καθιέρωσή της στον 7ο αιώνα, αρχικά στην Ανατολή.

Η απόκλιση αυτή δεν αλλάζει τη σημερινή θέση της γιορτής στο ημερολόγιο: τα Εισόδια τιμώνται κάθε χρόνο στις 21 Νοεμβρίου. Την ίδια ημέρα, η χώρα τιμά και τις Ένοπλες Δυνάμεις της.

Η ημερομηνία ενώνει έτσι την εκκλησιαστική μνήμη της Θεοτόκου με την τιμή προς την προσφορά των Ενόπλων Δυνάμεων.