ΗΠΑ: Το «μπλε κύμα» παρασέρνει τους Ρεπουμπλικανούς στον βυθό στις ενδιάμεσες εκλογές – Το μεγάλο στοίχημα του Τραμπ που θεωρείται ήδη «απερχόμενος»

Στις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, την Τρίτη 03 Νοεμβρίου, οι Ρεπουμπλικανοί κινδυνεύουν να υποστούν συντριπτική ήττα, το λεγόμενο «μπλε κύμα». Η επιλογή του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να μετατρέψει την αναμέτρηση σε προσωπικό δημοψήφισμα φαίνεται να έχει γυρίσει εναντίον του, με πιθανό αποτέλεσμα να χάσει το κόμμα του τον έλεγχο του Κογκρέσου και να επηρεαστούν τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρίας του.

«Υποκριθείτε ότι είμαι εγώ στο ψηφοδέλτιο»

Πέντε λέξεις που είπε ο Ντόναλντ Τραμπ το φετινό καλοκαίρι ενδέχεται να αποδειχθούν καθοριστικές για την τύχη του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, παρατηρεί ο Guardian: «Υποκριθείτε ότι είμαι εγώ στο ψηφοδέλτιο».

Στις πολλές προεκλογικές συγκεντρώσεις του, ο 80χρονος Ρεπουμπλικανός πρόεδρος θαύμασε τα οπίσθια ενός γερουσιαστή και της Νίκι Μινάζ, χαρακτήρισε χωρίς αιτιολόγηση τρομοκράτη έναν μουσουλμάνο υποψήφιο, επαίνεσε τις εργασίες ανακαίνισης στον Λευκό Οίκο και αστειεύτηκε πως οι δικοί του υποστηρικτές δεν έχουν χρήματα ούτε για ένα μπέργκερ στο κλαμπ του στο Μαρ-α-Λάγκο.

Ανά διαστήματα αναφερόταν στο κόστος ζωής και στις καθημερινές έγνοιες των ψηφοφόρων, βέβαιος ότι θα καταφέρει και πάλι να διαψεύσει όσους τον αμφισβητούν.

Όμως, η έκκλησή του στο συνέδριο των Ρεπουμπλικανών στο Ντάλας ακούστηκε ευχάριστα στους Δημοκρατικούς: ουσιαστικά εγγυήθηκε ότι οι ενδιάμεσες εκλογές θα κρίνουν σε εθνικό επίπεδο τη δεύτερη θητεία του στον Λευκό Οίκο.

«Ο Ντόναλντ Τραμπ εθνικοποίησε αυτές τις εκλογικές κούρσες και τώρα θα χάσουν έδρες εξαιτίας αυτού», είπε ο Μάικλ Στιλ, ο οποίος είχε διατελέσει πρόεδρος της Ρεπουμπλικανικής Εθνικής Επιτροπής (RNC).

«Έκανε τον εαυτό του δημοψήφισμα. Οι μεμονωμένοι υποψήφιοι ήθελαν να τρέξουν τις δικές τους ξεχωριστές εκστρατείες, αλλά εκείνος τους είπε: “Βάλτε εμένα στο ψηφοδέλτιο”. Έχει πολιτικό ένστικτο για τον εαυτό του, αλλά κανένα πολιτικό ένστικτο για το κόμμα».

Στις ενδιάμεσες εκλογές, οι πρόεδροι συνήθως βλέπουν το κόμμα τους να χάνει έδρες: ο Μπιλ Κλίντον έχασε 54 στη Βουλή των Αντιπροσώπων το 1994, ο Μπαράκ Ομπάμα 63 το 2010 και ο ίδιος ο Τραμπ 40 το 2018.

Τώρα ο Τραμπ φτάνει στις εκλογές με τη χαμηλότερη δημοτικότητα που έχει καταγραφεί για πρόεδρο πριν από ενδιάμεση αναμέτρηση από τότε που οι Δημοκρατικοί του Χάρι Τρούμαν υπέστησαν βαριά ήττα, πριν από 80 χρόνια.

Η συμμαχία ψηφοφόρων που τον επανέφερε στην εξουσία το 2024 έχει δεχθεί διαδοχικά πλήγματα: δεν δημοσιοποιήθηκαν πλήρως τα αρχεία για τον Τζέφρι Επστάιν, τα data centers εξαπλώνονται σε αγροτικές περιοχές, ο πόλεμος στο Ιράν διαρκεί ήδη οκτώ μήνες ενώ είχε υποσχεθεί ότι θα τελείωνε μέσα σε εβδομάδες, και οι τιμές των καυσίμων και των τροφίμων συνεχίζουν ασταμάτητα να ανεβαίνουν.

Η δυσαρέσκεια για τις υποσχέσεις που δεν τηρήθηκαν συνοδεύεται από εντύπωση διαφθοράς. Ο Τραμπ δέχθηκε αεροσκάφος από το Κατάρ για χρήση ως Air Force One, πρόσθεσε χρυσή διακόσμηση στο Οβάλ Γραφείο, γκρέμισε την Ανατολική Πτέρυγα του Λευκού Οίκου ώστε να ανεγείρει αίθουσα δεξιώσεων κόστους 400 εκατομμυρίων δολαρίων και προωθεί σχέδια για θριαμβική αψίδα στην Ουάσινγκτον.

Σύμφωνα με το Forbes, η προσωπική περιουσία του αυξήθηκε από 2,3 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024 σε 6,5 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η οικονομία σε σύγκρουση με το MAGA

Οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν ισχνή πλειοψηφία, 218–214 εδρών στη Βουλή των Αντιπροσώπων και 53–47 στη Γερουσία. Οι δημοσκοπήσεις, ωστόσο, προμηνύουν ισχυρό «μπλε κύμα», δηλαδή επικράτηση των Δημοκρατικών.

Σε πρόσφατη δημοσκόπηση των Reuters/Ipsos, οι Δημοκρατικοί προηγούνται με 11 μονάδες στην πρόθεση ψήφου για το Κογκρέσο, συγκεντρώνοντας 47% έναντι 36%. Την ίδια ώρα, η αποδοχή του Τραμπ ανέρχεται σε 32%.

Η πίεση στους Ρεπουμπλικανούς είναι τέτοια, ώστε συντηρητικά Super PACs που στηρίζει ο δισεκατομμυριούχος Έλον Μασκ αναγκάζονται να διαθέσουν έκτακτη χρηματοδότηση ακόμη και σε παραδοσιακά προπύργια, όπως το Κάνσας, η Άιοβα και το Τέξας. Ο Μασκ έχει προσφέρει 366 εκατομμύρια δολάρια για τη στήριξη υποψηφίων.

Δύο αποφάσεις που έλαβε στη δεύτερη θητεία του επιβάρυναν το κόστος διαβίωσης: η επιβολή εκτεταμένων δασμών στις εισαγωγές και η έγκριση αεροπορικών επιδρομών στο Ιράν τον Φεβρουάριο.

«Χάνει στο κόστος ζωής και την προσιτότητα», ανέφερε ο πολιτικός αναλυτής Κρις Μαθιουζ.

«Οι ηλικιωμένοι με περιορισμένο εισόδημα εστιάζουν στο πόσο κοστίζει η διαβίωση κάθε μήνα. Είναι πολύ πιο μακροοικονομικό παρά MAGA. Ό,τι κι αν κάνει για τους ανθρώπους του MAGA, η δύναμη της μακροοικονομίας είναι πολύ ισχυρότερη και ο κόσμος θα ψηφίσει εναντίον του».

Η Ιλέιν Καμάρκ, ανώτερη ερευνήτρια στο Brookings Institution, επισημαίνει πως οι πολίτες αποδίδουν άμεσα στον πρόεδρο τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν.

«Θα είναι οι δασμοί και θα είναι ο πόλεμος: και τα δύο είναι αυτοπροκαλούμενα τραύματα. Δεν χρειαζόταν να αυξήσει τους δασμούς – αυτή ήταν η θεωρία του για τον κόσμο, η οποία αποδείχθηκε λάθος. Ο βομβαρδισμός πυρηνικών εγκαταστάσεων στο Ιράν ήταν ένα πράγμα, αλλά η είσοδος σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο αποδείχθηκε λάθος. Οι ψηφοφόροι συνδέουν τις πράξεις του με αυτά που δεν τους αρέσουν».

Η δυσαρέσκεια αυτή ενισχύει την κινητοποίηση των Δημοκρατικών, με ιδιαίτερη παρουσία γυναικών υποψηφίων.
Η Τζέσικα Μάκλερ, επικεφαλής της Emilys List, δήλωσε στον Guardian: «Οι ψηφοφόροι καταλαβαίνουν ότι η διαφθορά που βγαίνει από την Ουάσινγκτον συνδέεται άμεσα με το γιατί δεν μπορούν να προκόψουν και γιατί δυσκολεύονται τόσο πολύ να τα βγάλουν πέρα. Το κόστος ζωής είναι ένας τεράστιος μοχλός πίεσης, αλλά οι ψηφοφόροι αναζητούν απεγνωσμένα μια νέα ηγεσία που έχει βιώσει τον πόνο τους και τον καταλαβαίνει».

Συντριπτικό δημοψήφισμα και κατάρρευση της στήριξης στους Ισπανόφωνους

Επί μήνες, Ρεπουμπλικανοί σύμβουλοι στρατηγικής ζητούσαν από τους υποψηφίους σε περιφέρειες με αμφίρροπη έκβαση να αποφεύγουν την εθνική πολιτική. Ο Τραμπ, αντίθετα, περιόδευε και χαρακτήριζε τους Δημοκρατικούς «κομμουνιστές».

Σύμφωνα με τον Μάικλ Στιλ, ακόμη και οι συντηρητικοί ψηφοφόροι αισθάνονται ότι προδόθηκαν.

«Ο Ντόναλντ Τραμπ είπε ψέματα στη φυλή του… Είπε ότι δεν θα μας εμπλέξει σε ξένους πολέμους. Τώρα συμπληρώνεται ένας χρόνος από τον πόλεμο που ξεκίνησε και ο κόσμος λέει: “Δεν έχω ούτε τα χρήματα να βάλω βενζίνη στο αυτοκίνητό μου”».

Για τους Ρεπουμπλικανούς, ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί η μεγάλη υποχώρηση της στήριξης από τους Ισπανόφωνους ψηφοφόρους, έπειτα από την έναρξη επιθετικών επιχειρήσεων απελάσεων από την Υπηρεσία Μετανάστευσης (ICE).

«Ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκίνησε τη ριζοσπαστική στρατηγική απελάσεων και αυτή έχει αποξενώσει ισχυρά το ταχύτερα αναπτυσσόμενο τμήμα του εκλογικού σώματος», ανέφερε ο Λάρι Τζέικομπς, διευθυντής του Κέντρου Μελέτης Πολιτικής και Διακυβέρνησης στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα.

«Πριν από ένα χρόνο, οι Ρεπουμπλικανοί πίστευαν ότι είχαν δημιουργήσει έναν νέο ισπανόφωνο συνασπισμό που θα εξασφάλιζε πέντε νέες έδρες μόνο στο Τέξας. Μπορεί να τις χάσουν όλες. Η οικονομία είναι ένας κινητήριος παράγοντας, αλλά η εναντίωση στις πολιτικές απελάσεων του Τραμπ έχει συμβάλει τα μέγιστα στην έκταση των διαρροών».

Ο Χένρι Όλσεν, ανώτερος ερευνητής στο Ethics and Public Policy Center, προσθέτει: «Είτε πρόκειται για μετατόπιση 15 μονάδων είτε 30 μονάδων, είναι σπουδαίο ζήτημα. Εκτός αν κάθε αποδεικτικό στοιχείο που διαθέτουμε είναι λάθος, οι Ισπανόφωνοι ψηφοφόροι περνούν σοβαρή μεταμέλεια».

Η αλλαγή αυτή γίνεται εμφανής στο Τέξας, όπου ο Δημοκρατικός Τζέιμς Ταλαρίκο διεκδικεί την εκλογή του απέναντι στον Ρεπουμπλικανό γενικό εισαγγελέα Κεν Πάξτον, που έχει εμπλακεί σε σκάνδαλα διαφθοράς.

«Αν ο Πάξτον χάσει, θα στείλει ένα πολύ ισχυρό σήμα στους μελλοντικούς Ρεπουμπλικανούς ηγέτες για το πώς διαχειρίζονται τη μετανάστευση. Αποδεικνύει ότι η επίθεση στο ταχύτερα αναπτυσσόμενο τμήμα του εκλογικού σώματος είναι πολιτική αυτοκτονία. Το Τέξας αποτελεί ένα καταστροφικό δημοψήφισμα για τον Ντόναλντ Τραμπ», εκτιμά ο Τζέικομπς.

Η διεκδίκηση της Γερουσίας και οι υποψήφιοι που ξεχωρίζουν

Οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται ως φαβορί για τις τέσσερις έδρες που χρειάζονται για να πάρουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Η αναμέτρηση για τη Γερουσία είναι δυσκολότερη, παρότι οι πιθανές μάχες έχουν πλέον επεκταθεί.

Οχάιο: Η διεκδίκηση της έδρας από τον Σέροντ Μπράουν

Ο Σέροντ Μπράουν, πρώην Δημοκρατικός γερουσιαστής, επιχειρεί να εκλεγεί ξανά, με αντίπαλο τον Ρεπουμπλικανό Τζον Χιούστεντ.

Στις ομιλίες του ο Τραμπ έχει επανειλημμένα παρεκκλίνει από το θέμα για να επαινέσει τη σωματική διάπλαση του Χιούστεντ, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «τα οπίσθιά του είναι σαν ένα μεγάλο κομμάτι μυός».

Μίσιγκαν: Ο Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ διεκδικεί θέση στη Γερουσία

Ο 41χρονος γιατρός Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ, υποψήφιος των Δημοκρατικών που επιδιώκει να γίνει ο πρώτος μουσουλμάνος γερουσιαστής, αναμετράται με τον Ρεπουμπλικανό Μάικ Ρότζερς.

Ο Τραμπ στράφηκε εναντίον του με ισλαμοφοβικές επιθέσεις, αποκαλώντας τον «τζιχαντιστή».

Ο Χένρι Όλσεν χαρακτηρίζει τον Ελ-Σαγιέντ «το μεγαλύτερο τεστ για τους προοδευτικούς». Η Ιλέιν Καμάρκ, ωστόσο, προειδοποιεί ότι σε εθνικό επίπεδο οι περισσότερες μάχες κερδίζονται από τους μετριοπαθείς Δημοκρατικούς.

Μέιν: Η μάχη της Σούζαν Κόλινς με τον Τρόι Τζάκσον

Η Ρεπουμπλικανή γερουσιαστής Σούζαν Κόλινς βρίσκεται αντιμέτωπη με δύσκολη αναμέτρηση απέναντι στον Δημοκρατικό Τρόι Τζάκσον, ενώ δέχεται επικρίσεις για τη στήριξη που έχει προσφέρει στους συντηρητικούς δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου.

Αλάσκα: Η Μαίρη Πέλτολα προηγείται στην κούρσα

Η Δημοκρατική Μαίρη Πέλτολα βρίσκεται μπροστά στην αναμέτρησή της με τον Ρεπουμπλικανό Νταν Σάλιβαν.

Ανησυχία για πιθανή αμφισβήτηση του εκλογικού αποτελέσματος

Η συνέχεια των ατεκμηρίωτων ισχυρισμών του Τραμπ για νοθεία προκαλεί έντονο προβληματισμό σχετικά με την ακεραιότητα της εκλογικής διαδικασίας.

«Ανησυχώ εξαιρετικά», δήλωσε η Τάρα Σετμάγιερ, διευθύνουσα σύμβουλος του Seneca Project.

«Είδαμε τι έκανε ο Ντόναλντ Τραμπ όταν είχε προστατευτικά κιγκλιδώματα – τώρα δεν έχει κανένα. Έχει την εξουσία και ανθρώπους ευθυγραμμισμένους μαζί του… Θα κάνει τα πάντα για να μείνει στην εξουσία, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει τη δημιουργία μιας άλλης συνταγματικής κρίσης για να προσπαθήσει να σταματήσει τη συγκρότηση του Κογκρέσου».

Αν οι Δημοκρατικοί επικρατήσουν σε οποιοδήποτε από τα δύο σώματα, η νομοθετική ατζέντα του Τραμπ θα μπλοκαριστεί.

Ο Χακίμ Τζεφρίζ, που αναμένεται πιθανότατα να γίνει ο πρώτος μαύρος πρόεδρος της Βουλής, έχει δεσμευτεί πως θα ξεκινήσει αμέσως έρευνες σχετικά με τη διαφθορά της κυβέρνησης, τις αποφάσεις για το Ιράν και τον πλουτισμό της οικογένειας Τραμπ.

«Θα είναι μια γροθιά στο στομάχι. Δεν περιμένω να περάσει σημαντική νομοθεσία. Πιστεύω ότι θα υπάρξουν εκτεταμένες έρευνες για τον Ντόναλντ Τραμπ και το υπουργικό συμβούλιο του», εκτιμά ο Λάρι Τζέικομπς.

Κατά τον Μάικλ Στιλ, το Κογκρέσο θα «παγώσει» τη χρηματοδότηση έργων, μεταξύ των οποίων και η αίθουσα δεξιώσεων του Τραμπ στον Λευκό Οίκο.

«Ο Τραμπ είναι πλέον ουσιαστικά απερχόμενος. Η υπόλοιπη χώρα γνωρίζει ότι ο χρόνος του φτάνει στο τέλος του».

Μια ήττα των Ρεπουμπλικανών θα επισπεύσει την αναμέτρηση για τη διαδοχή το 2028, με στελέχη όπως ο Τζέι Ντι Βανς, ο Τεντ Κρουζ και ο Μάρκο Ρούμπιο να διεκδικούν ρόλο.

Στο στρατόπεδο των Δημοκρατικών, τα βλέμματα στρέφονται σε πρόσωπα όπως ο Γκάβιν Νιούσομ, ο Τζον Όσοφ, η Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτές και η Κάμαλα Χάρις.

«Οι ψηφοφόροι είναι κουρασμένοι. Όταν συνδυάζεις τις υψηλές τιμές, τις ατελείωτες διαμάχες και τον συνεχή θόρυβο του Ντόναλντ Τραμπ, ο κόσμος θέλει μια αλλαγή από το status quo», καταλήγει ο Μπιλ Γουέιλεν, ερευνητής στο Hoover Institution.

«Στις 3 Νοεμβρίου, οι ψηφοφόροι θα μιλήσουν — και στον Ντόναλντ Τραμπ δεν θα αρέσει καθόλου αυτό που έχουν να πουν».