Πού χάθηκε η Γκιλφόιλ και γιατί το Πεντάγωνο θέλει τους Patriot πίσω από την Κάρπαθο

– Χαίρετε, βρισκόμαστε σε μια εβδομάδα Αυγούστου που θα έπρεπε να είναι νεκρή δημοσιογραφικά και όμως βγάζει μάτι από πληροφορίες που κανονικά θα σε έκαναν να χάσεις τον ύπνο σου. Από την εξαφάνιση μιας πρέσβειρας μέχρι τους πυραύλους που κάθονται στη λάθος χώρα, έχω αρκετά να σας πω σήμερα. Και δεν σας κρύβω ότι κάποια από αυτά με έχουν προβληματίσει σοβαρά.

Πού χάθηκε η Κίμπερλι;

Δεν ξέρω αν το προσέξατε, αλλά η αμερικανίδα πρέσβειρα στην Αθήνα, η Κίμπερλι Γκιλφόιλ, έχει περιορίσει δραστικά τις δημόσιες εμφανίσεις της το τελευταίο διάστημα. Ούτε κοσμικές εξόδους βλέπουμε πια, ούτε τις συνηθισμένες παρουσίες σε εκδηλώσεις. Κάπου εδώ άρχισα να σκέφτομαι τη διαφορά με τον ομόλογό της στην Άγκυρα, τον «πολύ» Τομ Μπάρακ, που δεν σταματάει να μιλάει δημόσια και να δίνει συνεντεύξεις για τα πάντα.

Μπορεί βέβαια να είναι απλώς διακοπές, δεν θα ήταν κακό να δώσουμε και το ευεργέτημα της αμφιβολίας. Πάντως, ένα πράγμα είναι σίγουρο: στη ΔΕΘ θα την ξαναδούμε. Εκεί δεν λείπει κανένας πρέσβης που σέβεται τον εαυτό του.

Τουρκία-Ισραήλ: ένα βήμα από τον πόλεμο

Αν κατάλαβα καλά αυτά που αποκάλυψε ο Τομ Μπάρακ, περάσαμε πολύ πιο κοντά σε στρατιωτική σύγκρουση Τουρκίας-Ισραήλ απ’ όσο νομίζαμε. Μιλάμε για την περασμένη Τρίτη, ένα 24ωρο μετά τα ισραηλινά χτυπήματα σε αεροπορική βάση στο Ιντλίμπ, κοντά στα τουρκικά σύνορα. Ο ίδιος ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Άγκυρα και απεσταλμένος για Συρία-Ιράκ μίλησε για «έλλειψη επικοινωνίας» ανάμεσα σε Τελ Αβίβ και Άγκυρα που δημιούργησε «αχρείαστο αλλά πραγματικό ρίσκο» άμεσης σύγκρουσης.

Οι τουρκικές δυνάμεις, λέει, δεν ήξεραν καν ότι ισραηλινό μαχητικό κατευθυνόταν προς τη βάση, ούτε ποιος ήταν ο σκοπός της αποστολής. Θα μπορούσαν να σηκώσουν δικά τους αεροσκάφη νομίζοντας ότι δέχονταν επίθεση. Καταλαβαίνετε τι σημαίνει αυτό σε μια περιοχή όπου όλοι κρατούν όπλο στο χέρι; Ένα λάθος σήμα, μια στιγμή σύγχυσης, και βρισκόμαστε σε άλλη εποχή. Ο Μπάρακ το είπε καθαρά: ανακουφιστικό που δεν χάθηκαν ζωές, αλλά η κατάσταση παραμένει επικίνδυνη.

Το Ιράν στοχοποιεί Ρεβυθούσα και Αλεξανδρούπολη

Εδώ έρχεται το κομμάτι που πραγματικά με ανησυχεί. Πληροφορίες που κυκλοφόρησαν αναφέρουν πως σε περίπτωση κλιμάκωσης των αμερικανικών επιθέσεων, το Ιράν εξετάζει να χτυπήσει ενεργειακές εγκαταστάσεις και στόχους αμερικανικού ενδιαφέροντος στην Ευρώπη. Και οι δύο κύριοι ελληνικοί στόχοι που αναφέρονται είναι ο σταθμός υποδοχής φυσικού αερίου στη Ρεβυθούσα και η Αλεξανδρούπολη, όπου εκτός από ενεργειακές υποδομές υπάρχει και αμερικανική στρατιωτική παρουσία.

Ελλάδα, Κύπρος και Βουλγαρία βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτού του σεναρίου. Το ΝΑΤΟ λέει πως παρακολουθεί στενά, αλλά ξέρετε πώς πάνε αυτές οι διαβεβαιώσεις — μέχρι να συμβεί κάτι.

Γιατί οι Patriot μένουν στη Σαουδική Αραβία;

Και εδώ φτάνουμε στο ερώτημα που κανείς δεν απαντάει ικανοποιητικά. Μελετάται, λένε, η μεταφορά της πυροβολαρχίας Patriot από την Κάρπαθο στην Κρήτη, λόγω της απειλής από το Ιράν. Καλό και άγιο. Όμως γιατί δεν συζητείται καθόλου ο επαναπατρισμός της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot που βρίσκεται ακόμα στη Σαουδική Αραβία, προστατεύοντας ξένο έδαφος;

Δεν είναι λογικό να κρατάμε σημαντικά οπλικά συστήματα σε τρίτη χώρα όταν υπάρχει κίνδυνος για το δικό μας έδαφος. Κι έχει και δεύτερη διάσταση το θέμα: αν αποσυρθούν οι πύραυλοι από την Κάρπαθο, αυτό θα ερμηνευτεί από την Άγκυρα ως έμμεση παραδοχή των ισχυρισμών της για αποστρατιωτικοποίηση των Δωδεκανήσων. Διπλωματική ήττα δηλαδή, ακριβώς τη στιγμή που η Τουρκία μόλις υπέγραψε σύμφωνο στρατιωτικής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν. Θέλει προσοχή αυτό το ζήτημα, όχι πρόχειρες μετακινήσεις.

Η Κίνα παίζει με τη «σαλαμοποίηση» στον Ειρηνικό

Μακριά από τη Μεσόγειο αλλά όχι άσχετο με τη λογική που ζούμε κι εδώ: η Κίνα εντείνει ναυτικές και παραστρατιωτικές κινήσεις στον δυτικό Ειρηνικό, με σκάφη της Υπηρεσίας Θαλάσσιας Ασφάλειας να περνούν για πρώτη φορά τον Δίαυλο Μπάσι και να χαρτογραφούν περιοχές ανατολικά της Ταϊβάν. Αναλυτές το περιγράφουν ως στρατηγική «salami slicing» — μικρά βήματα που ξεχωριστά δεν προκαλούν αντίδραση, αλλά αθροιστικά αλλάζουν το καθεστώς στην περιοχή.

Ο μηχανισμός θυμίζει κάτι, έτσι; Το ίδιο μοντέλο υβριδικής πίεσης που βλέπουμε να εφαρμόζεται και στο Αιγαίο. Δεν είναι τυχαίο που όλοι μελετούν το ίδιο εγχειρίδιο.

Η Τουρκία χαρτογραφεί το Αγαθονήσι

Κι εδώ έρχεται το πιο ανησυχητικό κομμάτι της ημέρας. Ένας απόστρατος Τούρκος υποστράτηγος, ο Nejat Eslen, δημοσίευσε ανάλυση όπου καταγράφει με στρατηγικούς όρους τα σημεία που η Άγκυρα θεωρεί ευάλωτα στην Ελλάδα: απομακρυσμένα νησιά, γραμμές εφοδιασμού, ενεργειακές διασυνδέσεις, υποθαλάσσια καλώδια, λιμάνια, συστήματα αυτοματισμού δικτύων ενέργειας. Και στο τέλος εισάγει την έννοια της «ασύμμετρης απάντησης».

Δεν είναι θεωρητική συζήτηση. Ένα τουρκικό μέσο είχε ήδη επιχειρήσει να εντοπίσει τη θέση ελληνικού φυλακίου στο Αγαθονήσι μέσα από φωτογραφίες της επίσκεψης του πρωθυπουργού στις 29 Ιουλίου, χρησιμοποιώντας δορυφορικές εικόνες και στοιχεία ανοιχτών πηγών. Αν αυτό δεν είναι προάγγελος υβριδικού πολέμου, δεν ξέρω πώς αλλιώς να το ονομάσω. Και η «Γαλάζια Πατρίδα» ετοιμάζεται να γίνει νόμος του τουρκικού κράτους μέσα στο φθινόπωρο. Ώρα να ξυπνήσουμε.

Ο γερασμένος στόλος της ακτοπλοΐας

Ας κατέβουμε λίγο στα δικά μας προβλήματα, που δεν είναι λιγότερο σοβαρά. Ο ελληνικός ακτοπλοϊκός στόλος γερνάει επικίνδυνα: μόλις το 20% των πλοίων είναι κάτω των 20 ετών, με τη διάμεση ηλικία να φτάνει τα 28 χρόνια. Μιλάμε για δίκτυο που εξυπηρετεί 115 νησιά, εκ των οποίων μόνο 27 έχουν αεροδρόμιο — δηλαδή ζωτικής σημασίας υποδομή που κινδυνεύει να μείνει πίσω.

Χρειάζονται πάνω από 5 δισεκατομμύρια ευρώ σε βάθος 25ετίας για την «πράσινη μετάβαση» του κλάδου. Κάποιες εταιρείες κινούνται —Attica Group, Grimaldi, Seajets— αλλά οι μικρότερες, αυτές που καλύπτουν τις άγονες γραμμές, έχουν στόλο με μέση ηλικία που σε ορισμένες περιπτώσεις ξεπερνάει τα 40 και τα 50 χρόνια. Και ενώ όλα αυτά συζητούνται, η μονοπωλιακή κοινοπραξία της Σαλαμίνας αυξάνει πάλι τους ναύλους στη γραμμή της. Τι λέει γι’ αυτό το υπουργείο Ναυτιλίας; Τίποτα, όπως συνήθως.

Ο Λαζαράτος βάζει φωτιά στα ιδιωτικά πανεπιστήμια

Ο καθηγητής της Νομικής του ΕΚΠΑ Πάνος Λαζαράτος δεν λέει να σταματήσει. Κατέθεσε νέες αιτήσεις ακύρωσης αδειών για επτά μη κρατικά πανεπιστήμια, στηριζόμενος στην απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας που είχε ήδη ακυρώσει τις άδειες των CITY University, Keele University και Anatolia College.

Στο Μαξίμου, πάντως, δείχνουν σίγουροι πως δεν θα δημιουργηθεί πρόβλημα. Η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης έχει ήδη προαναγγείλει «αναγκαίες προσαρμογές» του κανονιστικού πλαισίου. Πόσο θα πάρει αυτό; Σαράντα μέρες περίπου, μου λένε. Δηλαδή θα προσαρμόσουμε τους κανόνες για να χωρέσουν όσα το ΣτΕ έκρινε παράνομα. Απίθανα πράγματα, έτσι;

Το ΝΑΤΟ «παρακολουθεί» και η Ευρώπη ανησυχεί

Ξαναγυρνώντας στο διεθνές σκηνικό, το ΝΑΤΟ έχει διαμηνύσει ότι παρακολουθεί στενά την κατάσταση στη Μέση Ανατολή και παραμένει έτοιμο να προστατεύσει τα κράτη-μέλη του από οποιαδήποτε απειλή. Ωραία λόγια, αλλά η πρωταρχική ευθύνη, όπως λένε και οι ίδιοι οι σύμμαχοι, ανήκει στην κάθε χώρα ξεχωριστά. Δηλαδή, αν συμβεί κάτι σε Ρεβυθούσα ή Αλεξανδρούπολη, πρώτα θα κοιτάξουμε τι έχουμε εμείς οι ίδιοι στη διάθεσή μας.

Κι εδώ ξαναγυρνάμε στο ζήτημα των S-300 στην Κρήτη, που έχουν πάψει να συντηρούνται από τότε που διακόπηκε η ροή ανταλλακτικών λόγω των κυρώσεων στη Ρωσία. Δηλαδή έχουμε αντιαεροπορικό σύστημα που ουσιαστικά δεν λειτουργεί πλήρως, την ίδια στιγμή που συζητάμε αναδιατάξεις πυραύλων. Να γιατί χρειάζεται μακρόπνοος σχεδιασμός και όχι αποσπασματικές κινήσεις πανικού.

Οι στρατηγικές αναλύσεις που δεν πρέπει να αγνοηθούν

Κλείνοντας τον κύκλο των γεωπολιτικών, θέλω να σταθώ σε κάτι που μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση: η σύνδεση που κάνουν Τούρκοι αναλυτές ανάμεσα σε υποδομές και «ασύμμετρη απάντηση» δεν αφορά μόνο στρατιωτικούς στόχους. Αναφέρονται ρητά σε ζητήματα κοινωνικής συνοχής, μειονοτήτων και μεταναστευτικών πληθυσμών ως πιθανά πεδία εσωτερικών αναταράξεων στην Ελλάδα.

Αυτό δεν είναι απλή στρατιωτική ανάλυση, είναι εγχειρίδιο υβριδικού πολέμου πλήρες: κυβερνοεπιθέσεις, πληροφοριακές επιχειρήσεις, οικονομική πίεση, αξιοποίηση εσωτερικών αδυναμιών. Η άμυνα ενός νησιού πια δεν είναι μόνο το φυλάκιο. Είναι το λιμάνι, το καλώδιο, το δίκτυο ενέργειας, οι τηλεπικοινωνίες. Όσοι ακόμα σκέφτονται με όρους του περασμένου αιώνα, καλό είναι να ξυπνήσουν γρήγορα.

Και έτσι κλείνει η σημερινή βόλτα στο παρασκήνιο: με πυραύλους που μένουν εκεί που δεν χρειάζεται, πλοία που γερνάνε χωρίς κανείς να βιάζεται, πανεπιστήμια που παρανομούν αλλά «θα τακτοποιηθούν», και μια πρέσβειρα που έχει εξαφανιστεί σαν να θέλει να αποφύγει τις ερωτήσεις. Εποχή παράκρουσης, τι να σας πω.