Ο Μπένος «σφάζεται» με το Μαξίμου για τον Έβρο – Από τα 3 δισ. στα 309 εκατ

– Χαίρετε, δεν σας κρύβω ότι αυτή την ιστορία με τον Έβρο την παρακολουθώ εδώ και καιρό με μια δόση δυσφορίας, γιατί κάτι μου λέει ότι πίσω από τους μπακαλίστικους αριθμούς κρύβεται μια πολιτική διαμάχη που δεν έχει ακόμη βγει στη φόρα όσο θα έπρεπε. Ένας φίλος που παρακολουθεί από κοντά τα δρώμενα στην Ειδική Επιτροπή μου περιέγραψε μια συνεδρίαση που, αν την είχατε δει, θα καταλαβαίνατε γιατί μιλάμε για κρίση. Σήμερα θα σας ανοίξω αυτό το θέμα διάπλατα, μαζί με άλλα εννιά που κυκλοφορούν στα πηγαδάκια.

Το Master Plan που έγινε… ΟΧΕ

Μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2023 στον Έβρο, ανατέθηκε στον Σταύρο Μπένο -τον εμβληματικό πρώην δήμαρχο Καλαμάτας και πρόεδρο του «Διαζώματος»- η ευθύνη ανασυγκρότησης, με πρότυπο το αντίστοιχο πρόγραμμα της Βόρειας Εύβοιας. Ο άνθρωπος δούλεψε, όπως μου λένε, με πάθος αντάξιο του ίδιου του τόπου του, και παρέδωσε ένα στρατηγικό σχέδιο ύψους 3 δισ. ευρώ, το «Έβρος Μετά», κυρίως με κοινοτικά κεφάλαια.

Στην τελευταία συνεδρίαση της Ειδικής Επιτροπής για την Ανάπτυξη και Ανασυγκρότηση του Έβρου παρουσιάστηκε κάτι πολύ διαφορετικό: μια Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση (ΟΧΕ) με 108 έργα και προϋπολογισμό μόλις 309 εκατ. ευρώ. Από τα 3 δισ. στα 309 εκατ. -κάνετε την αφαίρεση μόνοι σας. Ο Μπένος, όπως μου περιγράφουν άνθρωποι που ήταν στην αίθουσα, δήλωσε προσβεβλημένος και συντετριμμένος και αποχώρησε. Δεν είναι θέατρο αυτό, είναι πραγματική ρήξη.

Το πατριωτικό καθήκον που τον κρατά σιωπηλό

Αν κατάλαβα καλά από τον κύκλο του, ο Μπένος αποφεύγει επίτηδες τα τοπικά ΜΜΕ και κάθε διαρροή, γιατί θεωρεί την υλοποίηση του σχεδίου -όποιο και να είναι τελικά αυτό- πατριωτικό καθήκον παραπάνω από προσωπική του υπόθεση. Ωραία τα λόγια, αλλά κάπου εδώ άρχισα να σκέφτομαι πόσο ακόμη μπορεί να αντέξει έναν άνθρωπος να βλέπει το όραμά του να συρρικνώνεται μέχρι εξαφάνισης χωρίς να μιλήσει δημόσια.

Το θέμα «σκαλώνει» στο Μαξίμου

Το ζήτημα, μου λένε, έχει φτάσει πλέον στο ίδιο το Μέγαρο Μαξίμου, που καλείται να αποφασίσει τι θα γίνει με τη διαφορά ύψους σχεδόν 2,7 δισ. ευρώ ανάμεσα στο αρχικό σχέδιο και στη νέα, «συρρικνωμένη» πρόταση. Ρέει χρήμα σε άλλα μέτωπα, λένε κάποιοι κακεντρεχώς, αλλά ο Έβρος περιμένει ακόμη.

Οι αντιδράσεις στην τοπική κοινωνία

Στην περιοχή, όπως ήταν αναμενόμενο, η ανακοίνωση της συρρίκνωσης του προγράμματος έχει προκαλέσει αναβρασμό. Φορείς και τοπικοί παράγοντες αναρωτιούνται πώς ένα σχέδιο αναγέννησης 3 δισ. κατέληξε σε λίστα 108 έργων μικρής κλίμακας. Αν δεν το πήρατε χαμπάρι, εδώ μιλάμε για τη διαφορά ανάμεσα σε πραγματική ανασυγκρότηση και σε επικοινωνιακή διαχείριση.

Ο ρόλος του «Διαζώματος» και η εμπειρία Εύβοιας

Ο Μπένος έφερε στο τραπέζι την εμπειρία του από τη Βόρεια Εύβοια, όπου το αντίστοιχο πρόγραμμα ανασυγκρότησης θεωρείται -με τις επιφυλάξεις της περίστασης- επιτυχημένο παράδειγμα. Η ερώτηση που μένει αναπάντητη είναι γιατί το ίδιο μοντέλο, στην περίπτωση του Έβρου, υποβαθμίστηκε τόσο δραστικά στην πορεία της εφαρμογής του.

Ποιος αποφάσισε την περικοπή;

Κανείς δεν παραδέχεται δημόσια ποιος έδωσε την εντολή για τη μετατροπή του Master Plan σε ΟΧΕ μικρότερης εμβέλειας. Από όσα μαθαίνω, υπάρχει ένα παρασκήνιο γύρω από τη διαχείριση κοινοτικών κονδυλίων και τις δυσκολίες απορρόφησής τους, που ίσως εξηγεί -χωρίς να δικαιολογεί- την υποβάθμιση του αρχικού οράματος.

Η σιωπή Μπένου ως πολιτικό μήνυμα

Ο πρόεδρος του «Διαζώματος» επιλέγει να μη μιλήσει δημόσια, κρατώντας μια στάση που πολλοί ερμηνεύουν ως πειθαρχία απέναντι στην κυβέρνηση. Άλλοι, πιο κακόπιστοι, λένε ότι περιμένει να δει αν θα υπάρξει αναθεώρηση προς τα πάνω πριν βγάλει «τα μαχαίρια».

Το ερώτημα των 108 έργων

Εκατόν οκτώ έργα ακούγονται πολλά σε αριθμό, αλλά με προϋπολογισμό 309 εκατ. ευρώ το μέσο κόστος ανά έργο είναι μικρό. Ερωτηματικά υπάρχουν για την πραγματική ανάπτυξη περιοχή που δοκιμάστηκε σκληρά το 2023, και το αν η λογική «πολλά μικρά έργα» αντικαθιστά ουσιαστικά τη λογική «λίγα μεγάλα, στρατηγικά έργα».

Τι θα κάνει τελικά το Μαξίμου

Το θέμα, όπως προανέφερα, έχει πάρει το δρόμο για το Μέγαρο Μαξίμου. Αν η κυβέρνηση αποφασίσει να στηρίξει το αρχικό, φιλόδοξο σχέδιο, θα χρειαστεί να βρει τρόπο να «σώσει» τη σχέση με τον Μπένο και να δικαιολογήσει την αρχική συρρίκνωση. Αν παραμείνει στη λιτή εκδοχή, ο Έβρος θα μείνει με μια αίσθηση αδικίας που δεν είναι εύκολο να ξεπλυθεί με ανακοινώσεις.

Κλείνοντας, δεν σας κρύβω ότι σε εποχή παράκρουσης όπου όλα κρίνονται με το εκατομμύριο και το ευρωπαϊκό «χρηματοδοτικό εργαλείο», η ιστορία του Έβρου μοιάζει με μικρογραφία του πώς λειτουργεί η ελληνική διοίκηση: μεγάλες υποσχέσεις, μικρά αποτελέσματα, και έναν άνθρωπο όπως ο Μπένος που πληρώνει προσωπικά το τίμημα μιας απόφασης που δεν πήρε ο ίδιος.