Καρκίνος: Ποια καθημερινή συνήθεια μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο θνησιμότητας, σύμφωνα με μελέτη

Η κατανάλωση αλκοόλ, μια καθημερινή συνήθεια για εκατομμύρια ανθρώπους, φαίνεται πως σχετίζεται με υψηλότερη θνησιμότητα από καρκίνο, όπως δείχνει νέα μελέτη. Εξετάζοντας στοιχεία τριών δεκαετιών από τις ΗΠΑ, οι επιστήμονες εντόπισαν σημαντική άνοδο στους θανάτους από καρκίνο που αποδίδονται σε αυτήν τη συνήθεια. Ποιες μορφές καρκίνου εμφανίστηκαν συχνότερα στα δεδομένα και σε ποιους πληθυσμούς ήταν μεγαλύτερη η επιβάρυνση;

Η κατανάλωση αλκοόλ και ο κίνδυνος θανάτου από καρκίνο

Μεταξύ των γνωστών παραγόντων κινδύνου για την υγεία που μπορούν να τροποποιηθούν συγκαταλέγεται η κατανάλωση αλκοόλ. Η συνήθεια αυτή έχει συσχετιστεί με αρκετές μορφές καρκίνου, όπως του ήπατος, του οισοφάγου, του παχέος εντέρου και του μαστού. Μάλιστα, το αλκοόλ κατατάσσεται στους καρκινογόνους παράγοντες της Ομάδας 1, όπου περιλαμβάνονται ουσίες για τις οποίες επαρκή δεδομένα τεκμηριώνουν ότι μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο.

Τα τελευταία χρόνια, παράλληλα, αυξάνεται η πληροφόρηση για τις συνέπειες του αλκοόλ και για τον ρόλο που έχει ο περιορισμός του στην πρόληψη προβλημάτων υγείας. Μια νέα μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στο The Lancet Regional Health–Americas, καταγράφει ωστόσο μια αξιοσημείωτη τάση: στις ΗΠΑ, ο εκτιμώμενος ετήσιος αριθμός θανάτων από καρκίνο που αποδίδονται στο αλκοόλ υπερδιπλασιάστηκε από το 1990 έως το 2023, ανεβαίνοντας από 11.361 σε 23.126.

Σε ποιες μορφές καρκίνου αποδόθηκαν οι περισσότεροι θάνατοι που συνδέονται με το αλκοόλ και σε ποιες ηλικίες σημειώθηκε η εντονότερη άνοδος; Παρακάτω παρουσιάζονται τα κυριότερα αποτελέσματα της έρευνας.

Η μεθοδολογία της έρευνας για αλκοόλ και καρκίνο

Για την ανάλυση των τάσεων, οι ερευνητές άντλησαν στοιχεία της περιόδου 1990-2023 από τη βάση Global Burden of Disease. Πέρα από το πλήθος των θανάτων από καρκίνο που συνδέονται με το αλκοόλ, στις αναλύσεις συμπεριέλαβαν την ηλικία των συμμετεχόντων, την ποσότητα αλκοόλ που κατανάλωναν και την επιμέρους μορφή καρκίνου.

Για να ποσοτικοποιηθεί η έκθεση στο αλκοόλ, χρησιμοποιήθηκε η μέση ημερήσια κατανάλωση των ανθρώπων που πίνουν συστηματικά, με τα σχετικά στοιχεία να αντλούνται από διαφορετικές πληθυσμιακές έρευνες. Κατόπιν, μέσω των δεδομένων του Global Burden of Disease, υπολογίστηκαν τόσο το συνολικό πλήθος όσο και το ποσοστό των θανάτων από καρκίνο που μπορούν να αποδοθούν στην κατανάλωση αλκοόλ.

Τα κύρια ευρήματα για τους θανάτους από καρκίνο

Από την επεξεργασία των στοιχείων προέκυψε ότι στις ΗΠΑ οι θάνατοι από καρκίνο που αποδίδονται στην κατανάλωση αλκοόλ υπερδιπλασιάστηκαν την περίοδο 1990-2023, καθώς αυξήθηκαν από 11.361 σε 23.126. Οι άνδρες και οι άνθρωποι ηλικίας τουλάχιστον 55 ετών εμφάνισαν τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας, παρότι ανοδική πορεία καταγράφηκε στις περισσότερες ηλικιακές κατηγορίες και στις περισσότερες μορφές καρκίνου.

Θα πρέπει, πάντως, να συνεκτιμηθεί ότι μικρότερη ήταν η άνοδος του προσαρμοσμένου ως προς την ηλικία δείκτη θνησιμότητας. Πρόκειται για έναν σταθμισμένο μέσο όρο των ποσοστών θανάτου κάθε ηλικιακής ομάδας, ο οποίος αφαιρεί την επίδραση που έχουν οι διαφορετικές ηλικιακές δομές όταν συγκρίνεται η θνησιμότητα διαφορετικών πληθυσμών. Ο δείκτης αυξήθηκε κατά 7,6%, από 3,8 σε 4,1 θανάτους ανά 100.000 ανθρώπους.

Στον καρκίνο του ήπατος καταγράφηκε το υψηλότερο ποσοστό

Ο καρκίνος του ήπατος αντιστοιχούσε το 2023 στους περισσότερους συνολικά θανάτους από καρκίνο που αποδόθηκαν στο αλκοόλ, με 7.686 θανάτους. Στη δεύτερη θέση βρέθηκε ο καρκίνος του οισοφάγου, με 4.902 θανάτους, ενώ ακολούθησε ο καρκίνος του παχέος εντέρου, με 3.818. Επιπλέον, σε όλη τη διάρκεια της εξεταζόμενης περιόδου, η μεγαλύτερη άνοδος της συνδεόμενης με το αλκοόλ θνησιμότητας παρατηρήθηκε στον καρκίνο του ήπατος.

Οι διαφορές στα ευρήματα ανά ηλικιακή ομάδα και φύλο

Η συμβολή κάθε μορφής καρκίνου στους θανάτους που αποδόθηκαν στο αλκοόλ διαφοροποιούνταν με βάση τόσο το φύλο όσο και την ηλικία:

• Νεότεροι ενήλικες, ηλικίας 20 έως 54 ετών: Στους άνδρες, ο καρκίνος του παχέος εντέρου αποτελούσε την κυριότερη αιτία θανάτου από καρκίνο που αποδίδεται στο αλκοόλ. Για τις γυναίκες, πρώτη κατατασσόταν η κακοήθεια του μαστού και αμέσως μετά εκείνη του παχέος εντέρου.
• Ενήλικες από 55 ετών και άνω: Μεταξύ των ανδρών, τη μεγαλύτερη θνησιμότητα που συνδέεται με το αλκοόλ εμφάνισε ο καρκίνος του ήπατος, ενώ έπονταν οι καρκίνοι του οισοφάγου και του παχέος εντέρου. Στις γυναίκες της ίδιας ηλικιακής κατηγορίας, βασική αιτία ήταν ο καρκίνος του μαστού.

Μεγαλύτερη θνησιμότητα από καρκίνο λόγω αλκοόλ στις υψηλότερες ηλικίες

Τέλος, στους ενηλίκους μεγαλύτερης ηλικίας καταγράφηκε υψηλότερη θνησιμότητα από καρκίνο που συνδέεται με την κατανάλωση αλκοόλ:

• Ηλικίες 20 έως 54 ετών: Τόσο το 1990 όσο και το 2023, ο προσαρμοσμένος ως προς την ηλικία δείκτης θνησιμότητας ήταν σταθερός, στους 2,4 θανάτους ανά 100.000 άτομα.
• Ηλικίες 55 ετών και άνω: Στην ίδια χρονική περίοδο, ο δείκτης ανέβηκε από 15,8 σε 19,2 θανάτους για κάθε 100.000 άτομα.

Αυξήθηκε ακόμη το ποσοστό της συνολικής θνησιμότητας από καρκίνο που αποδίδεται στο αλκοόλ, και στις δύο ηλικιακές κατηγορίες. Για τους ενήλικες 20-54 ετών, το ποσοστό διαμορφώθηκε από 4,5% το 1990 σε 6,6% το 2023. Στην ομάδα των 55 ετών και άνω, ανέβηκε από 1,7% στο 3,0%.

Οι περιορισμοί της συγκεκριμένης μελέτης

Παρότι το αλκοόλ είναι αναγνωρισμένος παράγοντας κινδύνου για δυσμενείς συνέπειες στην υγεία, μεταξύ των οποίων και ο καρκίνος, η έρευνα αυτή έχει ορισμένους περιορισμούς που χρειάζεται να συνεκτιμηθούν:

• Κενά στα δεδομένα έκθεσης: Οι ερευνητές άντλησαν στοιχεία από τη βάση Global Burden of Disease, επομένως ελλείψεις σε πιο πρόσφατα δεδομένα μπορεί να επηρέασαν ορισμένες από τις εκτιμήσεις.
• Μεθοδολογικές διαφορές: Παράλληλα, οι αποκλίσεις στις πηγές δεδομένων και στα προγνωστικά μοντέλα που αξιοποιήθηκαν για την εκτίμηση των αποτελεσμάτων κατά ηλικία και φύλο ενδέχεται να προσθέτουν έναν βαθμό αβεβαιότητας.

Η αξιοποίηση των ευρημάτων στην καθημερινότητα

Η μελέτη αναδεικνύει πόσο σημαντικές είναι οι δράσεις δημόσιας υγείας, τόσο για την κατάρτιση στρατηγικών πρόληψης όσο και για τη χάραξη πολιτικών με σκοπό τον περιορισμό των πρόωρων θανάτων από καρκίνο.

Η κατανάλωση αλκοόλ εξακολουθεί να συγκαταλέγεται στους βασικότερους παράγοντες κινδύνου για καρκίνο, ωστόσο είναι ταυτόχρονα ένας παράγοντας κινδύνου που μπορεί να τροποποιηθεί.

«Τα ευρήματα αυτά αναδεικνύουν το αλκοόλ ως έναν παράγοντα κινδύνου που μπορούμε να αλλάξουμε. Παρόλο που η ελάχιστη ασφαλής ποσότητα δεν έχει ακόμη προσδιοριστεί, η μελέτη υποδεικνύει ότι η μείωση της κατανάλωσης στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο για κάθε άτομο μπορεί να συμβάλει στη μείωση του κινδύνου εμφανίσεως καρκίνου και στη βελτίωση της συνολικής υγείας», ανέφερε σε δελτίο Τύπου ο Chinmay Jani, M.D., εκ των βασικών συγγραφέων της μελέτης.

Πέντε απλοί τρόποι για λιγότερο αλκοόλ

Για όσους θέλουν να μειώσουν την κατανάλωση αλκοόλ, παρατίθενται μερικές πρακτικές προτάσεις:

• Καθιερώστε ημέρες χωρίς αλκοόλ: Προτιμήστε να ορίσετε ορισμένες ημέρες κάθε εβδομάδα χωρίς καμία κατανάλωση αλκοόλ, αντί να επιχειρήσετε μια απότομη αλλαγή σε ολόκληρη την καθημερινή σας ρουτίνα.
• Αλλάξτε τη ρουτίνα χαλάρωσής σας: Εάν έχετε τη συνήθεια να πίνετε στο τέλος της ημέρας για να χαλαρώσετε, επιλέξτε στη θέση του μια διαφορετική δραστηριότητα, όπως περίπατο, διάβασμα βιβλίου ή ένα ζεστό ρόφημα δίχως αλκοόλ.
• Βρείτε έναν σύμμαχο (Accountability Buddy): Πείτε τον στόχο σας σε έναν φίλο ή συγγενή που επιδιώκει επίσης να περιορίσει το αλκοόλ, ώστε να στηρίζετε ο ένας τον άλλον.
• Δοκιμάστε Mocktails (κοκτέιλ χωρίς αλκοόλ): Ένα ευχάριστο ποτό χωρίς αλκοόλ μπορεί να σας επιτρέψει να κρατήσετε τη συνήθεια να απολαμβάνετε κοκτέιλ, χωρίς όμως τις συνέπειες του αλκοόλ.
• Ζητήστε επαγγελματική βοήθεια: Εφόσον σας δυσκολεύει ο περιορισμός του αλκοόλ, απευθυνθείτε σε επαγγελματία υγείας που μπορεί να σας βοηθήσει να εντοπίσετε την κατάλληλη λύση για εσάς.