Μιχαήλ Φεντόροφ: Ο Ζελένσκι μετέτρεψε έναν πιστό σύμμαχο σε ισχυρό πολιτικό αντίπαλο – Αυξάνεται η πίεση για εκλογές στην εμπόλεμη Ουκρανία

Εδώ και πάνω από ένα μήνα, διαδηλωτές συγκεντρώνονται στην πλατεία Ιβάν Φράνκο, έξω από το γραφείο του Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Οι διαδηλωτές φωνάζουν ένα όνομα – όχι αυτό του πολιορκούμενου προέδρου της Ουκρανίας, αλλά αυτό του άνδρα τον οποίον καθαίρεσε πρόσφατα από τη θέση του υπουργού Άμυνας, του Μιχαήλ Φεντόροφ.

Το βράδυ της Κυριακής, 2.000 άνθρωποι διαδήλωσαν κατά μήκος της Χρεστσάτικ, της κεντρικής λεωφόρου του Κιέβου, κρατώντας χαρτόνια με συνθήματα υπέρ του εκδιωγμένου ήρωά τους.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι αρνήθηκε να επαναφέρει τον Μιχαήλ Φεντόροφ, ο οποίος κατά τη διάρκεια των έξι μηνών που κατείχε το αξίωμα θεωρήθηκε ευρέως ως μια αποτελεσματική και μεταρρυθμιστική προσωπικότητα. Την Τετάρτη, το κοινοβούλιο της Ουκρανίας, η Ράντα, ψήφισε την έγκριση του διαδόχου του ως υπουργού Άμυνας, του Γιέβγκεν Χμάρα.

Η κίνηση αυτή δείχνει ότι ο Μιχαήλ Φεντόροφ έχει αποκλειστεί οριστικά από την κυβέρνηση και επιβεβαιώνει τη μετάβασή του από έμπιστο στέλεχος και πιστό υποστηρικτή του Βολοντίμιρ Ζελένσκι σε ισχυρό πολιτικό αντίπαλο, όπως σημειώνει ο Guardian.

Ζητά επίμονα εκλογές

Την Τρίτη, ο Μιχαήλ Φεντόροφ δημοσίευσε στο YouTube ένα συγκλονιστικό βίντεο διάρκειας εννέα λεπτών. Σε αυτό, ο 35χρονος ζήτησε τη διεξαγωγή εκλογών εν καιρώ πολέμου και υπενθύμισε στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τον πρώην προϊστάμενό του, ότι η εξουσία τελικά ανήκει στον λαό.

«Η δημοκρατία δεν μπορεί να κρατείται όμηρος από τη Ρωσία», δήλωσε ο Μιχαήλ Φεντόροφ. «Πρέπει να βρούμε έναν νόμιμο, ασφαλή και ρεαλιστικό μηχανισμό που θα επιτρέψει στην Ουκρανία να ανανεώσει την πλήρη δημοκρατική της διαδικασία, ακόμη και υπό τις συνθήκες ενός μακροχρόνιου πολέμου», υπογράμμισε.

«Ο Ζελένσκι φοβάται την αλλαγή»

Ο Μιχαήλ Φεντόροφ άσκησε δριμεία κριτική στην κυβέρνηση Ζελένσκι. Η χώρα αντιμετωπίζει μια «συστημική κρίση διακυβέρνησης», ανέφερε, στην οποία η διαφθορά στο Υπουργείο Άμυνας υπονομεύει την πολεμική προσπάθεια. Οι μεταρρυθμίσεις εμποδίζονται, ενώ προάγονται οι πιστοί. «Το παλιό σύστημα λειτουργεί πολύ συχνά με τους δικούς του κανόνες. ⁠Προστατεύει τον εαυτό του. Φοβάται την αλλαγή», είπε ο Μιχαήλ Φεντόροφ, υπονοώντας ότι οι δικές του προσπάθειες να ξεριζώσει τη διαφθορά στις προμήθειες είχαν οδηγήσει στην απόλυσή του.

Το χρόνιο πρόβλημα της διαφθοράς

Οι περισσότεροι ακτιβιστές της κοινωνίας των πολιτών συμφωνούν με αυτή τη γενική ανάλυση. Η διαφθορά υπήρχε πάντα στην Ουκρανία, όπως και σε άλλες χώρες που κάποτε αποτελούσαν μέρος της Σοβιετικής Ένωσης, συμπεριλαμβανομένης και ειδικά της Ρωσίας. Κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Βίκτορ Γιανουκόβιτς (2010-14), ο οποίος υποστηριζόταν από το Κρεμλίνο, η διαφθορά έφτασε σε θεαματικά επίπεδα, υπενθυμίζει ο Guardian στο δημοσίευμά του. Στο ειρηνικό παρελθόν, η κλοπή μεγάλης κλίμακας από τον κρατικό προϋπολογισμό άφηνε λιγότερα χρήματα για σχολεία και νοσοκομεία.

Εν μέσω σκανδάλων…

Όπως σημείωσε ο Μιχαήλ Φεντόροφ, τα σημερινά σχέδια έχουν «εντελώς διαφορετική σημασία», καθώς μαίνεται ένας πόλεμος πλήρους κλίμακας. Αφορούν drones που δεν αγοράστηκαν, «πυρομαχικά που δεν έφτασαν στο μέτωπο» και τεχνολογία που «θα μπορούσε να είχε τεθεί σε παραγωγή, αλλά δεν το έκανε». Το βίντεο δείχνει μια φωτογραφία του Αντρέι Γερμάκ, του πρώην επικεφαλής του γραφείου του Ζελένσκι, ο οποίος παραιτήθηκε πέρυσι εν μέσω ενός σκανδάλου διαφθοράς στο οποίο εμπλέκονταν και άλλα υψηλόβαθμα στελέχη, όπως ο Τιμούρ Μίντιτς, πρώην επιχειρηματικός εταίρος του Ζελένσκι. Ο δικηγόρος του Αντρέι Γερμάκ χαρακτήρισε τις κατηγορίες ως «αβάσιμες», ενώ και ο Τιμούρ Μίντιτς, ο οποίος κατέφυγε στο Ισραήλ, αρνείται επίσης τις κατηγορίες.

Η Ορύσια Λουτσέβιτς, αναπληρώτρια διευθύντρια του προγράμματος για τη Ρωσία και την Ευρασία και επικεφαλής του φόρουμ για την Ουκρανία στο Chatham House, σχολίασε τις δηλώσεις του Μιχαήλ Φεντόροφ λέγοντας: «Νομίζω ότι έχει δίκιο. Λέει ότι το σύστημα είναι παρωχημένο, δεν λειτουργεί αρκετά γρήγορα, εμποδίζει την καινοτομία και δίνει προτεραιότητα στην πίστη». Ανέφερε ότι «προσωπικά και ιδιοτελή συμφέροντα» επηρεάζουν μερικές φορές τη λήψη επίσημων αποφάσεων, όχι πάντα προς όφελος της Ουκρανίας. «Αυτό θα μπορούσε να χαρακτηριστεί διαφθορά», πρόσθεσε.

Βράζει το πολιτικό σκηνικό

Παράλληλα, η ουκρανική κοινωνία – με πρωτοστάτες φοιτητές, βετεράνους, δημοσιογράφους και φορείς καταπολέμησης της διαφθοράς – συμμετέχει ενεργά στην πολιτική ζωή. «Ο δρόμος λειτουργεί ως αντίβαρο στον πρόεδρο. Τον διορθώνει», δήλωσε η Ορύσια Λουτσέβιτς. «Και οι βουλευτές είναι ενεργοί. Η Ουκρανία είναι ένας πλουραλιστικός χώρος. Υπάρχουν έλεγχοι και ισορροπίες ακόμη και υπό στρατιωτικό νόμο». Ωστόσο, ανέφερε ότι η «νευρική εξάντληση» και η αδυναμία του Βολοντίμιρ Ζελένσκι να εξηγήσει τις ενέργειές του είχαν δημιουργήσει μια δημόσια κρίση. «Είναι μια τέλεια πυριτιδαποθήκη», παρατήρησε.

Τι θα κάνει ο Ζελένσκι

Ο Ζελένσκι δεν έχει απαντήσει ακόμη στις κατηγορίες του Φεντόροφ. Την Τετάρτη απέλυσε την αναπληρώτρια επικεφαλής του γραφείου του, Ιρίνα Μούντρα, αφότου η Εθνική Υπηρεσία Καταπολέμησης της Διαφθοράς πραγματοποίησε έφοδο στο γραφείο της. Η υπηρεσία ανέφερε ότι η Μούντρα και ένας βουλευτής του κοινοβουλίου ήταν ύποπτοι για ξέπλυμα χρήματος ύψους 3,4 εκατ. δολαρίων. Πριν από ένα χρόνο, ο Ζελένσκι προκάλεσε διαμαρτυρίες όταν προσπάθησε να αφαιρέσει την ανεξαρτησία από το γραφείο. Έκανε πίσω μετά από κριτική από ακτιβιστές στην πατρίδα του και πίεση από τους Ευρωπαίους εταίρους του Κιέβου.

Η Ολένα Τρεγκούμπ, συνιδρύτρια της Ανεξάρτητης Επιτροπής για την Καταπολέμηση της Διαφθοράς στην Άμυνα, δήλωσε ότι άτομα «από το σύστημα» κατείχαν συχνά υψηλές θέσεις, εις βάρος ταλαντούχων επαγγελματιών. «Η διαφθορά είναι το σύμπτωμα. Δεν είναι η αιτία. Η αιτία του προβλήματος είναι η κακή διακυβέρνηση», είπε. Υπήρχαν «γκρίζες ζώνες» όσον αφορά τις στρατιωτικές συμβάσεις. Εξωτερικοί φορείς που παρακολουθούσαν τις προμήθειες κατάφερναν συχνά να σταματήσουν αμφίβολες αγορές, επισήμανε.

Υπάρχουν ελάχιστες πιθανότητες ο Ζελένσκι να προκηρύξει εκλογές σύντομα ή να υιοθετήσει την ιδέα του Φεντόροφ για ψηφοφορία μέσω smartphone. Σύμφωνα με το Σύνταγμα της Ουκρανίας, δεν μπορούν να διεξαχθούν εκλογές σε καιρό πολέμου.

Παρ’ όλα αυτά, αυξάνεται η πίεση για κάποια μορφή δημοκρατικής ανανέωσης. Αυτή θα μπορούσε να περιλαμβάνει διαβουλεύσεις με τους επικριτές της κυβέρνησης και μια ανήσυχη κοινωνία των πολιτών. Και όταν τελικά διεξαχθούν προεδρικές εκλογές, ο Φεντόροφ έχει τοποθετηθεί έξυπνα ώστε να αμφισβητήσει τον Ζελένσκι.